Cụ thể hóa định hướng này, Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Công nghiệp Văn hóa (CIIC) triển khai mô hình Không gian Văn hóa “Làng Phố” tại phường Tân Sơn Nhất. Mô hình hướng tới xây dựng không gian văn hóa cộng đồng đa chức năng, kết nối nghệ thuật, ẩm thực, đào tạo, kinh doanh và công nghệ số; đồng thời huy động sự tham gia của doanh nghiệp, nghệ sĩ, nghệ nhân và người dân trong sáng tạo, khai thác các giá trị văn hóa.
Từ thực tiễn triển khai mô hình, ông Nguyễn Xuân Thụ, Giám đốc Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Công nghiệp Văn hóa (CIIC), trực thuộc Hiệp hội Phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam, chia sẻ những góc nhìn về cách thức tổ chức, kết nối và huy động nguồn lực xã hội, đồng thời làm rõ định hướng phát triển, nhân rộng mô hình trong thời gian tới.
Phóng viên: Trong bối cảnh công nghiệp văn hoá được quan tâm thúc đẩy, theo ông, đâu là cơ hội để Trung tâm chuyển hoá những định hướng phát triển thành hoạt động cụ thể?
Ông Nguyễn Xuân Thụ: Theo tôi, chính sách chỉ thực sự phát huy giá trị khi được cụ thể hóa bằng những hoạt động thiết thực, để người dân trực tiếp tham gia, sáng tạo và thụ hưởng. Việt Nam sở hữu tài nguyên đa dạng, từ di sản, nghệ thuật, làng nghề đến ẩm thực. Tuy nhiên, muốn phát triển công nghiệp văn hóa, chúng ta phải giải được bài toán kết nối các nguồn lực ấy với công nghệ, sáng tạo và thị trường.
Từ đó, chúng tôi xây dựng mô hình Không gian văn hoá “Làng Phố”, hướng đến hình thành điểm sinh hoạt văn hóa thường xuyên, tích hợp biểu diễn nghệ thuật, trải nghiệm ẩm thực, giới thiệu sản phẩm, đào tạo và ứng dụng công nghệ số. Điều quan trọng không chỉ là tạo thêm địa điểm vui chơi, mà là hình thành môi trường để giá trị văn hóa được tiếp nối, phát triển thành sản phẩm, dịch vụ và cơ hội kinh tế.
Không gian Văn hóa “Làng Phố” tại phường Tân Sơn Nhất (TP.HCM) đang được triển khai như một mô hình kết nối nghệ thuật, ẩm thực, đào tạo, công nghệ và thị trường.
Chúng tôi xác định tính bền vững phải bắt đầu từ cơ chế phối hợp và lợi ích hài hòa giữa các bên. Trung tâm giữ vai trò xây dựng nội dung, kết nối đối tác và điều phối hoạt động. Chính quyền địa phương hỗ trợ, tạo điều kiện phù hợp thực tiễn địa bàn. Doanh nghiệp đóng góp nguồn lực, sản phẩm và năng lực kinh doanh. Người dân vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể tham gia. Chúng tôi không hướng đến mô hình chỉ sôi động trong những sự kiện khai trương. Không gian phải có chương trình thường xuyên, đáp ứng nhu cầu cộng đồng, đồng thời tạo được nguồn lực để duy trì hoạt động lâu dài.
- Điểm đáng chú ý của “Làng Phố” là kết hợp văn hóa với kinh doanh, đào tạo và công nghệ. Sự kết hợp này tạo ra giá trị khác biệt gì?
- Chúng tôi tiếp cận theo hướng xây dựng chuỗi giá trị văn hóa, trong đó các hoạt động hỗ trợ, thúc đẩy lẫn nhau. Một người đến trải nghiệm ẩm thực có thể thưởng thức nghệ thuật truyền thống, khám phá sản phẩm làng nghề. Người trẻ tham gia đào tạo có môi trường thực hành. Doanh nghiệp tiếp cận khách hàng, giới thiệu và thử nghiệm sản phẩm.
Về ẩm thực, chúng tôi định hướng giới thiệu đặc sản ba miền, kết hợp trải nghiệm bản sắc vùng miền với hoạt động kinh tế đêm phù hợp điều kiện địa phương.
Trong đào tạo, bên cạnh nghệ thuật, nhảy, múa, Trung tâm chú trọng kỹ năng sáng tạo nội dung số, truyền thông, quảng bá sản phẩm và phát triển năng lực cho KOL, KOC. Việc đào tạo, cấp chứng chỉ phải tuân thủ quy định và điều kiện chuyên môn của đơn vị có thẩm quyền. Công nghệ số được định hướng ứng dụng trong truyền thông, quản lý và kết nối thị trường.
Giá trị cốt lõi nằm ở khả năng chuyển một lần trải nghiệm thành nhu cầu tìm hiểu, học tập, sáng tạo và tiêu dùng lâu dài. Nguồn thu tạo ra, khi được tổ chức minh bạch, sẽ góp phần nuôi dưỡng chính các hoạt động văn hóa.
- Trong hệ sinh thái này, doanh nghiệp, nghệ sĩ, nghệ nhân và thế hệ trẻ được hưởng lợi như thế nào?
- Trong hệ sinh thái này, chúng tôi mong muốn doanh nghiệp trở thành đối tác đồng hành, không đơn thuần là đơn vị thuê mặt bằng hay cung cấp dịch vụ. Thông qua biểu diễn, trưng bày, giao thương, đào tạo và sự kiện, doanh nghiệp có thể quảng bá thương hiệu, tìm kiếm đối tác, thử nghiệm sản phẩm và mở rộng thị trường. Trung tâm đóng vai trò kết nối, hỗ trợ truyền thông, nghiên cứu các đề xuất hợp tác phù hợp với pháp luật, điều lệ Hiệp hội và quy chế hoạt động.
Đặc biệt, phát triển công nghiệp văn hóa phải quan tâm đến người trực tiếp tạo ra giá trị. Nghệ sĩ cần sân khấu biểu diễn; nghệ nhân cần nơi giới thiệu sản phẩm, truyền dạy nghề. Khi có cơ hội tiếp cận công chúng thường xuyên, họ có thêm điều kiện duy trì nghề nghiệp, nâng cao thu nhập và truyền cảm hứng.
Với người trẻ, chúng tôi kỳ vọng tạo môi trường kết hợp tri thức truyền thống với kỹ năng công nghệ, thúc đẩy hình thành lực lượng sáng tạo mới. Đó cũng là cách để bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh kế, thay vì chỉ dừng ở hoạt động giới thiệu, trưng bày.
Ông Nguyễn Xuân Thụ, Giám đốc Trung tâm Đổi mới Sáng tạo Công nghiệp Văn hóa chỉ đạo công tác chuẩn bị và tổ chức các gian hàng, hướng đến xây dựng không gian kết nối, quảng bá sản phẩm và phát triển kinh tế văn hóa.
- Định hướng thời gian tới, Trung tâm đặt ra những nhiệm vụ "ưu tiên" gì để mô hình phát huy hiệu quả và có thể lan tỏa đến các địa phương khác?
- Trước mắt, chúng tôi tập trung hoàn thiện “Làng Phố” tại Tân Sơn Nhất, theo dõi mức độ tham gia của người dân, hiệu quả chương trình, khả năng kết nối doanh nghiệp và huy động nguồn lực xã hội. Kết quả thực tiễn sẽ là căn cứ để điều chỉnh cách tổ chức, sau đó phối hợp Chi nhánh Hiệp hội tại TP.HCM nghiên cứu mở rộng đến các phường, xã và địa phương phía Nam.
Nhân rộng không có nghĩa là sao chép nguyên mẫu. Mỗi nơi có bản sắc, điều kiện và nhu cầu riêng; vì vậy, nội dung phải được thiết kế từ chính cộng đồng sở tại. Nguyên tắc xuyên suốt là lấy văn hóa làm nền tảng, người dân làm trung tâm, sáng tạo làm động lực và kết nối nguồn lực làm phương thức phát triển.
Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, chúng tôi mong tăng cường liên kết chính quyền, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo, nghệ sĩ, nghệ nhân và cộng đồng. Đích đến không chỉ là thêm những không gian sinh hoạt, mà là hình thành hệ sinh thái nơi doanh nghiệp có thị trường, người làm nghề có sinh kế, người dân được thụ hưởng và bản sắc trở thành sức mạnh phát triển bền vững.
Trân trọng cảm ơn ông!