Hội thảo do Thành ủy Đồng Nai phối hợp với Bộ VHTTDL tổ chức, tập trung trao đổi các luận cứ khoa học và định hướng nhiệm vụ nghiên cứu, bảo tồn, phát huy giá trị di tích trong thời gian tới.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương nhấn mạnh, việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di tích phải dựa trên cơ sở khoa học, tôn trọng sự thật lịch sử và các yếu tố gốc.

Các nguồn tư liệu cần được sàng lọc, đối chiếu, đánh giá độ tin cậy, phân biệt rõ những vấn đề đã được xác lập với những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu.

“Bảo tồn phải đặt tính xác thực, tính toàn vẹn và yếu tố gốc ở vị trí trung tâm”, Thứ trưởng nhấn mạnh, đồng thời lưu ý việc trùng tu, tôn tạo, phục dựng phải có căn cứ khoa học, không làm sai lệch hoặc thay thế chứng cứ lịch sử.

Đối với di tích Phú Riềng, việc làm rõ sự kiện thành lập Chi bộ ngày 28.10.1929, vai trò lãnh đạo của Chi bộ trong phong trào “Phú Riềng Đỏ” và vị trí của sự kiện trong lịch sử phong trào công nhân, cách mạng Việt Nam là những nội dung quan trọng để củng cố cơ sở khoa học cho hồ sơ di tích.

Phát biểu chào mừng Hội thảo, bà Huỳnh Thị Hằng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Đồng Nai, khẳng định nghiên cứu lịch sử, bảo tồn và phát huy giá trị di tích là nhiệm vụ quan trọng trong quá trình phát triển địa phương.

Theo bà, phát triển kinh tế cần gắn với phát triển văn hóa, gìn giữ bản sắc và phát huy những giá trị do các thế hệ đi trước tạo dựng.

“Trách nhiệm của chúng ta hôm nay không chỉ là giữ gìn, tôn vinh những giá trị lịch sử ấy, mà quan trọng hơn là chuyển hóa truyền thống thành động lực, di sản thành nguồn lực, niềm tự hào thành khát vọng và hành động cụ thể”, bà Huỳnh Thị Hằng nhấn mạnh.

Tại Hội thảo, các tham luận tập trung phân tích bối cảnh ra đời, vai trò của Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng ở Phú Riềng và ý nghĩa của phong trào “Phú Riềng Đỏ” đầu năm 1930 đối với lịch sử phong trào công nhân, cách mạng Việt Nam.

Trong tham luận về di tích Phú Riềng, PGS.TS Dương Trung Ý, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định, sự kiện thành lập Chi bộ ngày 28.10.1929 và cuộc đấu tranh “Phú Riềng Đỏ” đầu năm 1930 là những dấu mốc tiêu biểu, phản ánh sự trưởng thành của phong trào công nhân cao su và vai trò của tổ chức cộng sản trong tập hợp, tổ chức, lãnh đạo lực lượng lao động.

Giá trị của di tích không chỉ nằm ở những dấu tích vật chất còn được lưu giữ mà còn gắn với truyền thống đấu tranh, ý chí kiên cường và tinh thần đoàn kết của công nhân cao su.

Ở góc độ lịch sử phong trào công nhân, TS. Lê Thị Thu Hằng, Phó Viện trưởng Viện Sử học, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam phân tích vai trò của Chi bộ Phú Riềng trong việc chuyển những phản kháng phân tán của công nhân cao su thành phong trào có tổ chức, mục tiêu và kỷ luật.

Theo tham luận, “Phú Riềng Đỏ” không chỉ là cuộc đấu tranh đòi quyền lợi của công nhân mà còn phản ánh sự trưởng thành về chính trị của lực lượng công nhân cao su trong buổi đầu phong trào cách mạng.

Trong khi đó, PGS.TS Hà Minh Hồng đặt sự ra đời của Chi bộ Phú Riềng trong bối cảnh hình thành và phát triển của các tổ chức cộng sản ở Nam Kỳ, nhấn mạnh vai trò của Chi bộ trong tổ chức, lãnh đạo phong trào công nhân và giá trị tư liệu của sự kiện đối với việc nghiên cứu tiến trình cách mạng Việt Nam.

Cùng phân tích ý nghĩa của phong trào “Phú Riềng Đỏ”, Đại tá, TS. Lê Thanh Bài, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng Việt Nam cho rằng, những giá trị lịch sử của phong trào tiếp tục là nguồn lực tinh thần trong quá trình xây dựng, phát triển Đồng Nai. Tham luận cũng đề xuất nghiên cứu, lập hồ sơ trình cấp có thẩm quyền xem xét xếp hạng di tích là di tích quốc gia đặc biệt.

Bên cạnh việc làm rõ sự kiện và vai trò của Chi bộ, các ý kiến tại hội thảo cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục đối chiếu nguồn tư liệu lịch sử Đảng, tư liệu ngành cao su, báo chí đương thời và các nghiên cứu liên quan để xác định rõ hơn bối cảnh, phạm vi ảnh hưởng của phong trào. Đây là cơ sở để luận giải giá trị di tích bằng những chứng cứ có thể kiểm chứng, đáp ứng yêu cầu khoa học của hồ sơ.

Từ kết quả nghiên cứu, yêu cầu đặt ra là tiếp tục rà soát hiện trạng di tích, xác định chính xác các yếu tố gốc, phạm vi bảo vệ và những hạng mục cần bảo tồn, tu bổ hoặc bổ sung. Việc tổ chức không gian di tích cần bảo đảm gìn giữ dấu tích lịch sử, cảnh quan và những yếu tố liên quan trực tiếp đến sự kiện, tránh can thiệp làm ảnh hưởng đến tính xác thực, tính toàn vẹn của di sản.

Song song với bảo tồn tại chỗ, việc phát huy giá trị di tích cần gắn với giáo dục lịch sử, truyền thống cho cán bộ, học sinh, sinh viên, công nhân và thế hệ trẻ; đồng thời kết nối với ký ức ngành cao su và hệ thống di tích cách mạng tại Đồng Nai, Đông Nam Bộ để mở rộng hoạt động nghiên cứu, học tập di sản và tham quan về nguồn.

Hội thảo cũng đặt ra hướng xây dựng hệ sinh thái số Phú Riềng Đỏ thông qua số hóa, chuẩn hóa tư liệu, hình ảnh và dữ liệu lịch sử. Việc ứng dụng công nghệ có thể mở rộng khả năng tiếp cận di tích, phục vụ nghiên cứu và giáo dục, song cần bảo đảm thông tin chính xác, có nguồn kiểm chứng và không thay thế yêu cầu bảo tồn các yếu tố gốc.

Phát biểu kết luận Hội thảo, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương đánh giá các tham luận và ý kiến trao đổi đã bổ sung luận cứ khoa học quan trọng, góp phần làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa của di tích Phú Riềng.

Theo Thứ trưởng, việc xây dựng hồ sơ đề nghị xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt cần tiếp tục dựa trên tư liệu tin cậy, đối chiếu sử liệu, xác định rõ yếu tố gốc và phạm vi ảnh hưởng; việc xếp hạng phải căn cứ chất lượng hồ sơ và kết quả thẩm định theo quy định.

Thứ trưởng nhấn mạnh: “Vấn đề có ý nghĩa quyết định sau Hội thảo là chuyển kết quả nghiên cứu thành một chương trình hành động khoa học, pháp lý, quản lý, có đầu mối, có tiến độ và có sản phẩm cụ thể”.

Thứ trưởng đề nghị TP. Đồng Nai xác định rõ cơ quan đầu mối, trách nhiệm phối hợp và lộ trình triển khai; Bộ VHTTDL cùng các đơn vị chuyên môn sẽ phối hợp, hướng dẫn địa phương rà soát giá trị, xác định yếu tố gốc và hoàn thiện hồ sơ theo quy định.

Qua đó, kết quả nghiên cứu của hội thảo từng bước được chuyển hóa thành nhiệm vụ cụ thể trong bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị di tích Phú Riềng.

Theo Báo Văn Hóa