Đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động mọi nguồn lực để phát triển văn hoá

Hệ thống chính sách, pháp luật về văn hóa ngày càng được hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc sáng tạo, hưởng thụ văn hóa và bảo tồn di sản; bước đầu hình thành khung pháp lý cho gắn kết giữa bảo tồn truyền thống và phát triển hiện đại; đẩy mạnh số hóa quy trình quản lý, cấp phép trong một số lĩnh vực văn hóa... Tuy nhiên, các văn bản quy phạm pháp luật còn bất cập, chồng chéo; tồn tại các “điểm nghẽn”, “nút thắt” về thể chế và những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn.

Đồng thời, để bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, liên thông giữa pháp luật về văn hoá với pháp luật liên quan; giữa chính sách văn hoá với các chính sách về giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tư nhân; hoàn thiện thể chế, chính sách hội nhập quốc tế về văn hoá phù hợp với thông lệ và cam kết quốc tế cần tiếp tục hoàn thiện thể chế tạo đột phá chiến lược, khơi thông nguồn lực phát triển văn hoá.

Bên cạnh đó, những nội dung quy định tại Nghị quyết số 28/2026/QH16 là những nội dung mới hoặc có thể khác với quy định của pháp luật hiện hành. Về nguyên tắc, đây là những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Do vậy, Nghị quyết số 28/2026/QH16 đã giao Chính phủ quy định chi tiết nhiều nội dung để bảo đảm linh hoạt, phù hợp triển khai trên thực tiễn.

Qua đó, theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, việc ban hành Nghị định quy định chi tiết một số điều và hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam bảo đảm quy định về trình tự, thủ tục của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Bảo đảm đưa các cơ chế, chính sách phát triển văn hóa tại Nghị quyết số 28/2026/QH16 được thực thi hiệu quả trên thực tế góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đề ra tại Nghị quyết số 80-NQ/TW, đầu tư cho văn hoá là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước, cho tương lai của dân tộc.

Cùng với đó, đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động mọi nguồn lực để phát triển văn hoá, trong đó nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân là động lực quan trọng. Ban hành các cơ chế, chính sách đột phá để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư cho văn hoá, thu hút, trọng dụng nhân tài tạo dựng không gian mới, xung lực mới cho phát triển văn hoá.

Quan điểm xây dựng dự thảo Nghị định xác định thiết kế các quy định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 28/2026/QH16, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, vừa có tính đặc thù, đột phá của văn hóa theo tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW, vừa bảo đảm tính khả thi và nguồn lực thực hiện.

Bảo đảm phù hợp với Quyết định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật; Nghị quyết số 110/2023/QH15 ngày 29/11/2023 của Quốc hội kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XV; Nghị quyết số 126/NQ-CP ngày 14/8/2023 của Chính phủ về một số giải pháp nâng cao chất lượng công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và tổ chức thi hành pháp luật nhằm ngăn ngừa tình trạng tham nhũng, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ.

Một trong những điểm nổi bật tại dự thảo Nghị định này là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề xuất tiêu chí thí điểm mô hình đô thị di sản ăn hóa. Theo đó, mô hình đô thị di sản xây dựng thí điểm tại các địa phương được đầu tư tu bổ, tôn tạo, bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa để đáp ứng các tiêu chí bao gồm:

Hình thành quần thể kiến trúc đô thị, nông thôn, địa điểm cư trú, khu vực đô thị và nông thôn, công trình công nghiệp chứa đựng công trình kiến trúc và không gian lịch sử, văn hóa có giá trị tiêu biểu cho một hoặc nhiều giai đoạn phát triển của lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật.

Hình thành các nhóm công trình xây dựng, các nhóm công trình liên hoàn có tính đồng nhất về kiến trúc và cảnh quan hoặc có giá trị nổi bật về văn hoá, khoa học, lịch sử theo quy định của pháp luật về di sản văn hoá.

Các địa điểm, khu vực trong lòng đất và dưới nước đã phát hiện di tích, di vật hoặc có dấu hiệu lưu giữ di tích, di vật có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học được bảo vệ và phát huy giá trị theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Cảnh quan thiên nhiên, môi trường - sinh thái và không gian cảnh quan vật chất tự nhiên chứa đựng giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thẩm mỹ cùng không gian văn hóa vật thể và phi vật thể liên quan có tầm quan trọng trong việc hình thành giá trị của di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh được bảo tồn và phát huy giá trị theo hướng gắn kết không gian di sản văn hóa vật thể, di sản văn hóa phi vật thể, không gian thực hành di sản văn hóa phi vật thể với cộng đồng chủ thể.

Có nhiều di sản văn hóa vật thể hoặc di sản văn hóa phi vật thể, di sản tư liệu trên địa bàn được công nhận, xếp hạng, ghi danh UNESCO và quốc gia; thực hiện tốt công tác bảo vệ và phát huy giá trị gắn với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa; Ban hành và tổ chức thực hiện các chương trình, đề án, dự án, cơ chế, chính sách đặc thù trong quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn, thực hiện tốt chế độ, chính sách đối với nghệ nhân.

Có kinh nghiệm thực tiễn trong công tác đầu tư, bảo tồn, tôn tạo, quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa bảo đảm nguyên tắc bảo tồn và yêu cầu bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa theo hướng ổn định, lâu dài, bền vững; lấy di sản văn hoá làm nền tảng phát triển kinh tế - xã hội, phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa có hiệu quả, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và GRDP của địa phương.

Thực hiện tốt việc phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với giáo dục truyền thống, du lịch văn hóa, tạo sinh kế cho cộng đồng và phát triển bền vững.

Ngoài ra, dự thảo Nghị định cũng nêu rõ chính quyền địa phương thực hiện thí điểm mô hình đô thị di sản văn hóa được quyết định cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai; cơ chế, chính sách ưu đãi về phí, lệ phí.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ: https://bvhttdl.gov.vn/y-kien-cho-van-ban-du-thao?dtid=7699

Văn nghệ sĩ tiên phong đưa văn hóa Việt vươn tầm

Trong bối cảnh văn hóa được xác định là nguồn lực nội sinh quan trọng cho sự phát triển bền vững đất nước, đội ngũ văn nghệ sĩ đang đứng trước yêu cầu vừa gìn giữ bản sắc dân tộc, vừa sáng tạo những giá trị mới phù hợp với thời đại. Những tác phẩm có chiều sâu tư tưởng, giàu giá trị nghệ thuật không chỉ góp phần nâng cao đời sống tinh thần xã hội mà còn trở thành động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Di sản điện ảnh - từ kho lưu trữ đến không gian số

Từ những cuộn phim nằm im trong kho lưu trữ, di sản điện ảnh Việt Nam đang từng bước dịch chuyển vào không gian số, nơi ký ức được mở ra, kết nối với đời sống đương đại.