Trên sân khấu Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, nhiều học sinh chăm chú dõi theo từng động tác biểu diễn của nghệ sĩ. Lần đầu được xem trích đoạn Tuồng, được nghe giới thiệu về nghệ thuật hóa trang và cách tạo hình nhân vật, các em không giấu được sự tò mò. Dự chương trình giao lưu, trải nghiệm văn hóa truyền thống “Giữ hồn di sản Tuồng Việt”, các em được thưởng thức tiết mục biểu diễn, có dịp tiếp cận gần hơn với di sản. Sau phần trình diễn, học sinh được tìm hiểu ngôn ngữ sân khấu, nghệ thuật hóa trang và cách xây dựng hình tượng nhân vật Tuồng.
Trích đoạn “Trưng Vương đề cờ” trong vở “Trưng Nữ Vương” của cố tác giả Tống Phước Phổ do các nghệ sĩ Nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh biểu diễn
Em Nguyễn Thị Như Ngọc, học sinh Trường FPT Đà Nẵng hào hứng khi lần đầu được xem trích đoạn “Trưng Vương đề cờ” trong vở “Trưng Nữ Vương” của cố tác giả Tống Phước Phổ. Trích đoạn tái hiện hình ảnh Hai Bà Trưng cùng tinh thần yêu nước, khí phách kiên cường của dân tộc: “Đây là lần đầu tiên em được xem các cô chú biểu diễn. Những câu hát thực sự chạm đến trái tim người nghe, khiến em bị cuốn hút và có những cảm xúc rất đặc biệt”.
Học sinh trường FPT Đà Nẵng trải nghiệm văn hóa truyền thống “Giữ hồn di sản Tuồng Việt” tại Nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, TP Đà Nẵng
Đưa Tuồng vào học đường là chủ trương của thành phố Đà Nẵng. Nhiều năm qua, Nhà hát Tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh đã phối hợp với các trường học, lựa chọn những trích đoạn phù hợp từng lứa tuổi, đưa nhân vật lịch sử và câu chuyện dân gian đến với học sinh. Điểm đáng chú ý hiện nay là tăng cường giao lưu, trải nghiệm, giúp nghệ thuật truyền thống trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn và từng bước trở thành một phần trong sinh hoạt học đường.
Các học viên tham gia lớp truyền dạy nghệ thuật diễn xướng dân gian hô hát Bài chòi tại thôn Thái Lai, xã Bà Nà, TP Đà Nẵng
Không gian lan tỏa nghệ thuật truyền thống còn được mở rộng đến các khu dân cư. Tại Nhà văn hóa thôn Thái Lai, xã Bà Nà, gần 40 học viên ở nhiều lứa tuổi vừa hoàn thành lớp truyền dạy nghệ thuật diễn xướng dân gian hô hát Bài chòi sau hai tháng tập luyện. Từ chỗ chỉ nghe, xem những câu hát quen thuộc, học viên được tìm hiểu nguồn gốc, giá trị văn hóa của Bài chòi và thực hành cách hô, hát, giao lưu và ứng biến với người chơi.
Chị Nguyễn Khánh Hường chia sẻ niềm vui khi được tham gia lớp học: “Những lời hô, tiếng hát mộc mạc, chân thành của bà con đã tạo nên làn điệu rất hay, ấm áp và gần gũi, thể hiện rõ bản sắc văn hóa dân tộc”.
Từ lớp học cộng đồng, hành trình đưa nghệ thuật truyền thống đến gần công chúng tiếp tục mở rộng về miền núi, vùng biển, hải đảo và những địa bàn còn ít điều kiện tiếp cận các chương trình nghệ thuật chuyên nghiệp. Những chuyến lưu diễn mang theo Tuồng, Dân ca kịch, Bài chòi, kết hợp âm nhạc và sắc màu văn hóa bản địa, tạo nên những cuộc gặp gỡ giàu cảm xúc giữa nghệ sĩ với người dân.
Du khách hào hứng với nhịp điệu cồng chiêng trên bãi biển Đà Nẵng
Giữa không gian biển Đà Nẵng khoáng đạt, tiếng cồng chiêng ngân vang, hòa cùng những điệu múa xoang rộn ràng, đưa du khách đến gần hơn với sắc màu văn hóa đại ngàn. Từ vùng núi phía tây thành phố, văn hóa của đồng bào Xơ Đăng, Cơ Tu vượt qua không gian núi rừng, hiện diện giữa lòng phố biển, tạo nên sự giao thoa độc đáo giữa truyền thống và hiện đại. Hoạt động trình diễn này cũng góp phần làm phong phú chuỗi sự kiện Lễ hội Sâm Ngọc Linh và An Hải Festival, mở ra không gian trải nghiệm văn hóa đa sắc màu cho người dân và du khách. Mỗi nhịp chiêng, điệu múa tạo nên không khí sôi động, kể câu chuyện về núi rừng, bản sắc cộng đồng và niềm tự hào đối với những giá trị văn hóa đặc trưng.
Chị Emily Parker, du khách đến từ Vương quốc Anh, hào hứng khi hòa mình vào những thanh âm cồng chiêng và điệu múa truyền thống của đồng bào Xơ Đăng trên bãi biển Đà Nẵng: “Thật sự quá tuyệt vời! Những bộ trang phục truyền thống thật đẹp mắt. Không khí ở đây cũng rất tuyệt vời, mang đến cho tôi một trải nghiệm vô cùng đặc biệt ngay trên bãi biển Đà Nẵng. Điều đó càng khiến trải nghiệm trở nên đáng nhớ hơn”.
Không gian của nghệ thuật truyền thống đang được mở rộng theo nhiều hướng: từ sân khấu chuyên nghiệp đến không gian công cộng; từ trường học đến khu dân cư miền núi, vùng xa. Công chúng không còn chỉ là khán đài. Họ có thể tìm hiểu, học hát, thử hóa trang, thưởng thức Tuồng, tham gia trò chơi Bài chòi và trực tiếp trở thành người thực hành, tiếp nối di sản.
Tuy nhiên, đưa nghệ thuật truyền thống đến gần công chúng mới chỉ là bước đầu. Để di sản thực sự có sức sống, cần duy trì các không gian thực hành, xây dựng lực lượng kế cận, có cơ chế hỗ trợ nghệ sĩ, nghệ nhân và tạo thêm cơ hội để cộng đồng tham gia. Di sản không thể chỉ được bảo tồn một cách tĩnh tại hay khai thác theo từng sự kiện, mà cần được kết nối với sáng tạo, giáo dục, du lịch và đời sống cộng đồng.
Bà Nguyễn Thị Hương, Phó Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Đà Nẵng cho rằng, cần mở rộng các điểm biểu diễn, đồng thời tạo thêm cơ hội để học sinh và du khách trực tiếp trải nghiệm, tìm hiểu những giá trị của nghệ thuật truyền thống: “Chúng ta cần đa dạng hóa các điểm biểu diễn, không chỉ biểu diễn tại rạp mà còn đưa nghệ thuật truyền thống như tuồng, dân ca kịch, bài chòi xuống phố, tạo không gian sinh hoạt văn hóa công cộng. Bên cạnh đó, cần đưa nghệ thuật truyền thống vào trường học, tổ chức các buổi workshop để học sinh và du khách được trực tiếp trải nghiệm, hiểu hơn về giá trị của các loại hình nghệ thuật này. Đây cũng là một kênh quan trọng để quảng bá, lan tỏa và gìn giữ nghệ thuật truyền thống”.
Sắc màu văn hóa đại ngàn Đà Nẵng tại An Hải Festival 2026
Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu phát triển văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh và động lực phát triển. Với Đà Nẵng, mở rộng không gian biểu diễn, đưa Tuồng, Bài chòi và các loại hình nghệ thuật dân gian đến gần hơn với người dân là một cách cụ thể hóa yêu cầu ấy từ cơ sở. Khi tiếng trống Tuồng vang lên trong sân trường, câu hô Bài chòi ngân giữa nhà văn hóa thôn, hay điệu múa truyền thống hòa cùng tiếng cồng chiêng giữa phố biển, di sản không còn nằm lại trong ký ức. Di sản đang sống trong cộng đồng, được tiếp nhận, thực hành và trao truyền qua từng thế hệ.
Theo VOV