Trong nhiều năm qua, phong trào đã huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân. Các hoạt động an sinh xã hội, hỗ trợ sinh kế, xóa đói giảm nghèo, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã trở thành điểm nhấn thường xuyên. Đặc biệt, trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch (VHTTDL), nhiều mô hình hỗ trợ người nghèo đã được triển khai, vừa giúp cải thiện thu nhập, vừa gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân.

Tại tỉnh Tuyên Quang, chương trình hỗ trợ đồng bào dân tộc Mông, Dao, Lô Lô… phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Ở xã Lũng Cú, nhiều hộ gia đình trước đây sống dựa vào nương ngô, nay tham gia làm homestay, giới thiệu ẩm thực địa phương, biểu diễn khèn Mông phục vụ du khách. Mỗi năm, một hộ có thể thu nhập hàng trăm triệu đồng từ du lịch, từng bước thoát nghèo và vươn lên làm giàu chính đáng. Đây là minh chứng điển hình cho việc kết hợp giữa giảm nghèo và phát triển văn hóa bền vững.

Ở Quảng Trị, nhiều chương trình hỗ trợ khởi nghiệp từ làng nghề đã được triển khai tại các huyện Hải Lăng, Triệu Phong. Nhiều người dân được tập huấn làm các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cói, tre, lát… và kết nối tiêu thụ qua du lịch. Các sản phẩm thủ công truyền thống, vốn có nguy cơ mai một, nay được hồi sinh, vừa giúp gìn giữ nghề, vừa mang lại thu nhập ổn định cho người dân.

Trong lĩnh vực thể thao, Bắc Ninh đã triển khai mô hình sân chơi thể thao tại nhiều xã vùng nông thôn. Nhà văn hóa thôn, sân bóng chuyền hơi, bóng đá mini được đầu tư, tạo cơ hội để người dân được rèn luyện sức khỏe miễn phí. Đây không chỉ là hoạt động nâng cao đời sống tinh thần mà còn góp phần giảm gánh nặng y tế, khuyến khích lối sống lành mạnh.

Đặc biệt, tại Sóc Trăng cũ (nay là thành phố Cần Thơ), nơi có đông đồng bào Khmer sinh sống, nhiều chương trình hỗ trợ đã tập trung vào việc bảo tồn nghệ thuật Dù kê, múa Rô băm, kết hợp phát triển du lịch cộng đồng. Các đoàn nghệ thuật quần chúng được thành lập, vừa tạo việc làm cho thanh niên, vừa quảng bá văn hóa Khmer, thu hút khách du lịch. Người dân được hưởng lợi trực tiếp từ hoạt động biểu diễn, bán sản phẩm lưu niệm, qua đó từng bước thoát nghèo.

Mở ra cơ hội tiếp cận các giá trị văn hóa, thể thao, du lịch

Những ví dụ trên cho thấy, phong trào chung tay vì người nghèo không chỉ dừng lại ở hỗ trợ vật chất mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các giá trị văn hóa, thể thao, du lịch. Người dân nghèo được trao công cụ để tự vươn lên, khẳng định vai trò chủ thể trong phát triển kinh tế – xã hội, thay vì chỉ thụ hưởng sự hỗ trợ. Đây cũng chính là tinh thần cốt lõi của giảm nghèo bền vững.

Theo báo cáo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều trên cả nước đã giảm mạnh, từ 9,88% (năm 2015) xuống còn dưới 3% vào cuối năm 2023. Trong thành quả chung ấy, có sự đóng góp không nhỏ của các phong trào gắn với lĩnh vực VHTTDL, khi đã mở ra hướng đi mới cho cộng đồng thông qua bảo tồn di sản, phát triển du lịch, mở rộng sân chơi thể thao cơ sở.

Để phong trào thi đua “Cả nước chung tay vì người nghèo – không để ai bị bỏ lại phía sau” tiếp tục đạt hiệu quả cao, cần nhân rộng hơn nữa những mô hình giảm nghèo gắn với văn hóa, thể thao, du lịch. Các địa phương cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ, nâng cao kỹ năng làm du lịch cộng đồng, đồng thời có chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào vùng nghèo nhưng giàu tiềm năng văn hóa – du lịch.

Song song đó, việc xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao cơ sở cần được đẩy mạnh, đảm bảo mọi người dân, đặc biệt ở vùng khó khăn, đều có cơ hội tiếp cận các hoạt động văn hóa, thể thao, học tập nâng cao kiến thức. Đây chính là con đường để rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, thực hiện đúng tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Phong trào “Cả nước chung tay vì người nghèo” đã và đang góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, đoàn kết, phát triển toàn diện. Những mô hình giảm nghèo gắn với bảo tồn văn hóa, phát triển du lịch cộng đồng, thúc đẩy thể thao cơ sở cho thấy rõ sức sống của phong trào. Khi cả nước đồng lòng, từ chính sách của Nhà nước đến sự chung tay của cộng đồng, chắc chắn mục tiêu giảm nghèo bền vững sẽ thành công, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho mọi người dân.

Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện