Kế hoạch nhằm khôi phục, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; nâng cao năng lực hoạt động của nghệ nhân và thành viên các đội văn nghệ truyền thống trong đồng bào dân tộc thiểu số. Cùng với đó, tỉnh sẽ hỗ trợ cơ sở vật chất, trang thiết bị, số hóa tư liệu, tài liệu, góp phần nâng cao mức hưởng thụ văn hóa của người dân gắn với phát triển du lịch.

Thông qua các hoạt động cụ thể, Cà Mau hướng tới gắn bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống với phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo bền vững, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Bảo tồn lễ hội, truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là bảo tồn và phát huy lễ hội truyền thống của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Theo Kế hoạch, Cà Mau sẽ tổ chức một hội thảo khoa học về bảo tồn và phát huy giá trị Lễ hội Chôl Chnăm Thmây - Tết cổ truyền của đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh.

Các hoạt động nghiên cứu, sưu tầm và bảo tồn lễ hội sẽ được triển khai với việc bổ sung vật tư, nguyên liệu, dụng cụ, tài liệu, tư liệu và số liệu cần thiết. Tỉnh cũng tổ chức tập huấn, truyền dạy phương pháp và kỹ năng bảo tồn những lễ hội truyền thống tiêu biểu, mang bản sắc đặc trưng của từng dân tộc.

Đối với công tác bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, tỉnh dự kiến tổ chức ba lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và truyền dạy nghệ thuật “Nhạc Trống Lớn” của đồng bào Khmer tại xã Tân Lộc, xã Khánh Bình và phường Hiệp Thành.

Đây là hoạt động góp phần duy trì sức sống của di sản trong cộng đồng, tạo điều kiện để các nghệ nhân trực tiếp trao truyền kiến thức, kỹ năng thực hành cho thế hệ kế cận. Qua đó, những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Khmer tiếp tục được gìn giữ, thực hành thường xuyên và phát huy trong đời sống đương đại.

Cà Mau cũng sẽ xây dựng mới một câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa dân gian tại xã U Minh. Câu lạc bộ được hỗ trợ vật tư, nguyên liệu, dụng cụ và tài liệu phục vụ hoạt động; đồng thời tổ chức các lớp tập huấn, truyền dạy văn hóa dân gian.

Sau khi được thành lập, câu lạc bộ sẽ duy trì sinh hoạt định kỳ thông qua các hoạt động tập luyện, biểu diễn văn hóa - nghệ thuật và tổ chức cuộc thi văn nghệ dân gian. Mô hình này được kỳ vọng trở thành không gian sinh hoạt văn hóa thường xuyên của cộng đồng, góp phần nuôi dưỡng phong trào văn nghệ quần chúng và tăng cường sự gắn kết giữa các thế hệ.

Phát huy vai trò nghệ nhân, gắn văn hóa với phát triển du lịch

Nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động văn hóa tại cơ sở, tỉnh sẽ hỗ trợ, hướng dẫn tổ chức và hoạt động cho ba đội văn nghệ truyền thống tại các ấp, khóm thuộc xã Hồ Thị Kỷ, xã Tân Lộc và phường Hiệp Thành.

Các đội văn nghệ được tạo điều kiện dàn dựng, biểu diễn chương trình phục vụ nhiệm vụ chính trị, sự kiện văn hóa - xã hội, ngày lễ và ngày kỷ niệm; đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của Nhân dân địa phương. Trang phục, đạo cụ, nhạc cụ cùng thiết bị âm thanh, ánh sáng cũng được bổ sung để đáp ứng nhu cầu tối thiểu trong quá trình tập luyện và biểu diễn.

Kế hoạch đặc biệt coi trọng vai trò của nghệ nhân và người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số. Đây là lực lượng trực tiếp tham gia truyền dạy, bảo tồn, giới thiệu các giá trị văn hóa truyền thống; đồng thời tuyên truyền, vận động người dân tích cực giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và xây dựng đời sống văn hóa tại khu dân cư.

Theo đó, tỉnh sẽ tổ chức ba lớp tập huấn truyền dạy nghệ thuật Nhạc Ngũ âm cho đồng bào Khmer tại chùa Rạch Cui, xã Khánh Bình; Phân hiệu Trường Phổ thông dân tộc nội trú Cà Mau, phường An Xuyên; Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS Danh Thị Tươi, xã Đá Bạc.

Song song với việc bảo tồn và trao truyền di sản trong cộng đồng, Cà Mau tăng cường quảng bá hình ảnh văn hóa các dân tộc thiểu số, gắn hoạt động bảo tồn với phát triển du lịch cộng đồng. Một tập sách giới thiệu về di sản văn hóa của đồng bào dân tộc Hoa sẽ được biên soạn, in ấn, phát hành và cấp tại các điểm du lịch trên địa bàn tỉnh.

Việc cung cấp thông tin về di sản tại các điểm đến không chỉ góp phần quảng bá những nét văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn mà còn tạo thêm nguồn tư liệu phục vụ du khách, từng bước đưa giá trị văn hóa truyền thống trở thành nguồn lực cho phát triển du lịch.

Thông qua chuỗi hoạt động bảo tồn, truyền dạy và quảng bá trong năm 2026, Cà Mau hướng tới nâng cao quyền hưởng thụ và tham gia đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số; phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng, nghệ nhân và người có uy tín trong gìn giữ di sản. Đây cũng là nền tảng để tỉnh kết hợp hài hòa giữa bảo tồn bản sắc văn hóa với tạo sinh kế, phát triển du lịch và nâng cao đời sống của người dân./.