Aa
Tin tức và sự kiện
Thứ Năm, 14/11/2024 00:00 (GMT+7)
Bảo tồn di sản văn hóa bằng công nghệ: Mở ra những cách tiếp cận mới
Công nghệ AI là "cánh tay nối dài" để hỗ trợ cho tiến trình bảo tồn di sản văn hóa hay phục dựng các tác phẩm nghệ thuật trở nên dễ dàng hơn, mở rộng hơn và lan tỏa nhanh hơn đến với công chúng. Tuy nhiên, công nghệ AI vẫn không thể xử lý các vấn đề hoàn toàn độc lập mà song hành với nó là cần phải kết hợp với các nghiên cứu của các nhà khoa học.

Đó là những chia sẻ của các diễn giả, chuyên gia trong tọa đàm "Ký ức nhân văn và trí tuệ nhân tạo – Vai trò công nghệ với bảo tồn ký ức văn hóa" vừa qua.

Trong những năm gần đây, sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở ra những con đường mới để bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa. Khi công nghệ kỹ thuật số tiến bộ, AI đóng một vai trò ngày càng quan trọng trong việc đảm bảo tuổi thọ và khả năng tiếp cận của di sản văn hóa chung của công chúng. Bằng cách tận dụng AI, có thể hiểu rõ hơn và bảo tồn các chi tiết phức tạp của các tác phẩm nghệ thuật cũng như các hiện vật di sản khác.

Điển hình có thể kể đến, dự án phục dựng bức tranh nổi tiếng "Thăng đường nhập thất" của danh họa Victor Tardieu. Đây là bức họa khổng lồ với kích thước 11x7m, được vẽ theo phong cách phương Tây nhưng nội dung tác phẩm hoàn toàn mang chất Việt. Dù được công chúng biết đến nhiều qua bản vẽ lại vào năm 2006, nhưng những tâm tư của danh họa cách nay một thế kỷ vẫn còn nhiều bí ẩn.

Công nghệ AI song hành cùng con người trong bảo tồn di sản văn hóa - Ảnh 1.

Không gian tọa đàm

Giảng viên trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội- TS Trần Hậu Yên Thế cho biết: "Bức tranh "thăng đường nhập thất" phản ánh sự giao thoa văn hóa Đông - Tây với hơn 200 nhân vật, nhiều trong số đó là các nhân vật có thật và có địa vị trong xã hội đương thời. Không chỉ là tác phẩm nghệ thuật, bức tranh còn là tài liệu lịch sử quý giá, cung cấp cái nhìn toàn cảnh về xã hội phương Đông dưới ảnh hưởng của phương Tây như hệ thống vật dụng, phương tiện giao thông, dạng thức kiến trúc, đặc điểm địa lý, giống cây trồng, vật nuôi, trang phục… Bằng sự tiến bộ thần tốc của khoa học trí tuệ nhân tạo, việc làm sống lại những tác phẩm mỹ thuật để đưa đến công chúng là hoàn toàn trong khả năng của chúng ta".

Qua đó, tác phẩm đã được TS. Trần Hậu Yên Thế, TS. Phạm Long cùng kỹ sư Viên Hồng Quang, nghệ sĩ Triệu Minh Hải dựa trên ảnh đen trắng, sử dụng AI học màu qua tranh sơn dầu gốc, kết hợp video art và chuyển động (animation), làm bức tranh "sống" lại với những con người như đang hiện diện trong thế giới "thật" trong tranh.

Công nghệ AI song hành cùng con người trong bảo tồn di sản văn hóa - Ảnh 2.

Giảng viên trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học quốc gia Hà Nội TS Trần Hậu Yên Thế chia sẻ tại tọa đàm

Tuy nhiên, theo giảng viên trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, nghệ sĩ Triệu Minh Hải chia sẻ: "Trong quá trình sử dụng công nghệ AI để phục dựng tác phẩm, tôi nhận thấy vẫn còn nhiều khó khăn và hạn chế. Bởi, công nghệ AI không phải "cây đũa thần" chúng ta chỉ cần chấm một cái là nó có thể tự hoàn thiện tác phẩm. AI có thể hỗ trợ chúng ta phục dựng tác phẩm cổ bằng khả năng chuyển đổi hình ảnh và tái hiện màu sắc, nhưng chính các nghệ sĩ mới là người xác định và chọn lọc chi tiết cho phù hợp. Các nghệ sĩ phải cung cấp cơ sở tri thức cho nó, xây dựng tiến trình chính xác từng bước để đảm bảo tác phẩm giữ được giá trị gốc mà không bị bóp méo. Đối với bức tranh này cũng thế, chúng tôi đã phải xây dựng một tiến trình cụ thể để phục dựng lại tác phẩm".

Đồng quan điểm trên, kỹ sư Viên Hồng Quang cho biết: "Công nghệ đã mở ra những chân trời mới, những cách tiếp cận mới cho di sản văn hóa nói chung, các tác phẩm nghệ thuật nói riêng. Với tác phẩm này, bức tranh đã trải qua rất nhiều biến cố nhưng hiện nay nhờ vào công nghệ chúng ra có thể phục dựng lại bức tranh có màu sắc đẹp đến như vậy. Tuy nhiên, đây không phải là màu sắc ngẫu nhiên mà để làm được điều đó, chúng tôi đã phải nghiên cứu rất nhiều từ những dữ liệu còn lưu trữ để biết được màu sắc trang phục của các nhân vật trong tranh như thế nào để tạo màu cho gần đúng với thời điểm đó".

Công nghệ AI song hành cùng con người trong bảo tồn di sản văn hóa - Ảnh 3.

Giảng viên trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, nghệ sĩ Triệu Minh Hải chia sẻ về sử dụng công nghệ AI trong quá trình phục dựng tác phẩm

Qua chia sẻ của những người thực hiện dự án, chúng ta có thể thấy rằng, dù công nghệ AI đang phát triển mạnh mẽ nhưng hiện tại, AI vẫn chưa thể thay thế con người hoàn toàn trong quá trình bảo tồn di sản văn hóa. Bởi phục dựng một hiện vật hay một tác phẩm nghệ thuật, rất cần sự hiểu biết và thẩm mỹ nghệ thuật của con người để có thể truyền tải một cách chân thật nhất về giá trị lịch sử đến với công chúng.

Là người có kinh nghiệm trong ứng dụng các công nghệ để thực hiện các dự án bảo tồn di sản văn hóa, Giám đốc Công ty CMYK Ths. Phạm Trung Hưng cho rằng: "Công nghệ AI là "cánh tay nối dài" để hỗ trợ cho tiến trình bảo tồn di sản văn hóa hay phục dựng các tác phẩm trở nên dễ dàng hơn, mở rộng hơn và lan tỏa nhanh hơn đến với công chúng. Tuy nhiên, có một điều mà tôi đúc kết sau quá trình làm là công nghệ AI vẫn không thể xử lý các vấn đề hoàn toàn độc lập mà song hành với nó là cần phải kết hợp với các nghiên cứu của các nhà khoa học. Nếu không có các nghiên cứu, khi ứng dụng công nghệ vào trong các dự án hay phục dựng tác phẩm sẽ trở nên rất "hỗn loạn" và có sự sai sót. Đây chính điều mà những người đang ứng dụng công nghệ trong bảo tồn di sản văn hóa cần phải lưu ý"../.

Thương Nguyễn
Cùng chuyên mục
Xây dựng nền giáo dục quyền con người hiện đại, đồng bộ và hội nhập quốc tế.
Phó Thủ tướng Phan Văn Giang ký Quyết định số 2199/QĐ-TTg ngày 13/11/2026 phê duyệt Đề án giáo dục quyền con người trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Đề án).
Sửa đổi, bổ sung quy định về hoạt động mỹ thuật
Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Nghị định số 410/2026/NĐ-CP ngày 12/11/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 113/2013/NĐ-CP ngày 02/10/2013 của Chính phủ về hoạt động mỹ thuật.
Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11: Đưa văn hóa Việt Nam vào dòng chảy sáng tạo đương đại
Theo TS.NSND Trần Ly Ly, Bí thư Đảng ủy Học viện Múa Việt Nam, điều làm nên sức mạnh của công nghiệp văn hóa không chỉ là khả năng tạo ra sản phẩm, mà là khả năng chuyển hóa tài sản văn hóa thành sức sáng tạo, thành giá trị kinh tế và thành sức mạnh mềm của quốc gia.
Doanh nghiệp du lịch trước cơ hội đón dòng khách quốc tế từ Golden Disc Awards
Việc Việt Nam được lựa chọn là địa điểm tổ chức Lễ trao giải Golden Disc Awards lần thứ 41 năm 2027 mở ra cơ hội thu hút dòng khách quốc tế đến với Việt Nam thông qua sức hút của K-pop và các sự kiện âm nhạc quy mô toàn cầu. Đây cũng là dịp để doanh nghiệp du lịch chủ động xây dựng sản phẩm mới, kết nối trải nghiệm âm nhạc với khám phá văn hóa, ẩm thực và các điểm đến đặc sắc của Việt Nam.
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương: Đoàn kết và văn hóa là hai mặt của sức mạnh dân tộc
Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết khẳng định: Đoàn kết và văn hóa là hai mặt của sức mạnh dân tộc. Văn hóa là gốc rễ nuôi dưỡng tình đoàn kết; đoàn kết là biểu hiện cao đẹp nhất của văn hóa Việt Nam.
Theo dõi MCST trên: Tín nhiệm mạng

Ban Biên tập

Trưởng Ban Biên tập: Bà Nguyễn Thị Hoàng Lan
Cục trưởng Cục Thông tin điện tử và Chuyển đổi số.

Địa chỉ

Số 20, Ngõ 2, Phố Hoa Lư, Phường Hai Bà Trưng, TP. Hà Nội
VPĐD: Số 170 Nguyễn Đình Chiểu, Phường Xuân Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh
Điện thoại: 0243.9745845

Liên hệ

Đường dây nóng: 0901.22.33.66
Email: banbientap@bvhttdl.gov.vn
Ghi rõ nguồn "Cổng Thông tin điện tử Bộ VHTTDL", "www.bvhttdl.gov.vn" hoặc "www.mocst.gov.vn" khi phát hành lại thông tin từ website này.
EMC Đã kết nối EMC
↑