Việc xây dựng và tổ chức thực hiện Đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị Di sản văn hóa phi vật thể Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ giai đoạn 2026-2035, định hướng đến năm 2040 là yêu cầu cấp thiết nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa. Đề án không chỉ nhằm bảo tồn các yếu tố cấu thành di sản như kỹ thuật in, giấy dó, màu tự nhiên, tri thức dân gian và không gian văn hóa làng nghề tranh dân gian Đông Hồ mà còn tạo nền tảng để phát huy giá trị di sản trong phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa, giáo dục truyền thống và quảng bá hình ảnh quốc gia, chuyển trọng tâm từ bảo tồn thụ động sang bảo tồn và phát huy chủ động, góp phần khẳng định bản sắc văn hóa Việt Nam trong tiến trình hội nhập và phát triển của đất nước, của dân tộc.

Đề án đặt ra mục tiêu tổng quát trong giai đoạn 2026-2035 là bảo vệ và phát huy giá trị Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ trong đời sống đương đại, đảm bảo sức sống của nghệ thuật Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ. Phấn đấu sớm đưa Di sản văn hóa phi vật thể Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ ra khỏi Danh sách cần bảo vệ khẩn cấp và trở thành Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Từ đó đưa ra các nhiệm vụ và giải pháp về bảo vệ, phát huy di sản văn hóa phi vật thể Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ gắn Chương trình hành động quốc gia, các cam kết đã được ghi trong Hồ sơ đề cử và kế hoạch bảo vệ sau khi UNESCO ghi danh; Góp phần xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh, trong đó chủ thể di sản văn hóa được hưởng thành quả từ chính thực hành văn hóa của cộng đồng. Đồng thời, đề án cũng hướng đến một hệ thống bảo vệ bền vững, giúp Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ không chỉ tồn tại mà còn phát triển trong bối cảnh hiện đại, duy trì giá trị văn hóa độc đáo, góp phần vào sự đa dạng văn hóa của Việt Nam.

Đáng chú ý, Đề án đã đề xuất các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ.

Cụ thể, trên cơ sở hồ sơ đã được UNESCO ghi danh, tỉnh Bắc Ninh sẽ tiếp tục triển khai nghiêm túc, đồng bộ các biện pháp bảo vệ khẩn cấp đã cam kết, bảo vệ toàn diện hệ tri thức nghề gắn với không gian văn hóa làng Đông Hồ như: Tăng cường giáo dục và truyền dạy nghề; Hỗ trợ kinh phí cho nghệ nhân và hộ sản xuất tranh Đông Hồ; Quảng bá và tăng cường giá trị thương mại của Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ; Hỗ trợ công nghệ và cải tiến sản xuất; Xây dựng hồ sơ tài liệu hóa di sản; Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng và tổ chức sự kiện văn hóa.

Để phát huy và mở rộng thị trường tiêu thụ nghệ thuật làm tranh dân gian Đông Hồ, tỉnh sẽ tập trung vào các giải pháp nghiên cứu, sáng tạo và thiết kế mẫu mã, nhằm tăng tính cạnh tranh và giá trị kinh tế cho sản phẩm tranh Đông Hồ bao gồm: Nghiên cứu văn hóa và lịch sử để làm nền tảng sáng tạo; Khuyến khích sự tham gia của các nhà thiết kế trẻ; Xây dựng thương hiệu và chiến lược tiếp thị cho tranh Đông Hồ; Phát triển du lịch gắn với nghệ thuật làm tranh dân gian Đông Hồ; Bảo vệ và cải tiến kỹ thuật sản xuất.

Cùng với đó, tỉnh cũng đưa ra các giải pháp để bảo vệ khẩn cấp và phát huy giá trị nghề làm tranh dân gian Đông Hồ, nhằm nâng cao nhận thức và tạo sức hấp dẫn cho di sản này như: Xây dựng hệ thống quản lý và lưu trữ thông tin về nghề làm tranh dân gian Đông Hồ; Quảng bá thông qua các kênh truyền thông hiện đại và truyền thống; Trưng bày tranh dân gian Đông Hồ trong các bảo tàng và triển lãm văn hóa nghệ thuật; Tổ chức các hội thảo và chương trình giáo dục cộng đồng; Phát triển du lịch văn hóa gắn với trưng bày và trải nghiệm làm tranh dân gian Đông Hồ; Xây dựng các chương trình giới thiệu tranh dân gian Đông Hồ qua sản phẩm lưu niệm và đồ trang trí; Đẩy mạnh vai trò của chính quyền và tổ chức văn hóa trong quản lý và bảo trợ di sản.

Ngoài ra, Đề án cũng đưa ra các giải pháp về nâng cao năng lực thực hành và chính sách đãi ngộ cho nghệ nhân; Ứng dụng chuyển đổi số và truyền thông nâng cao nhận thức trong cộng đồng và giáo dục di sản; Tăng cường công tác kiểm tra, quản lý thị trường nhằm ngăn chặn tranh nhái, tranh công nghiệp, tranh AI nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nghệ nhân, cộng đồng nghề tranh và bảo tồn nguyên gốc giá trị di sản văn hóa; Tăng cường hợp tác quốc tế; thực hiện kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả của đề án.

Các cơ quan, đơn vị, địa phương và các tổ chức, cá nhân liên quan có trách nhiệm chủ động, tích cực tổ chức triển khai thực hiện các nội dung, nhiệm vụ được phân công tại Đề án theo chức năng, thẩm quyền.

UBND tỉnh giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan Thường trực, có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, tổng hợp, định kỳ báo cáo cấp có thẩm quyền về tình hình triển khai và kết quả thực hiện Đề án theo quy định./.