Không gian hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa 

Sau khi hợp nhất hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh có quy mô diện tích 4.718 km², dân số trên 3,6 triệu người, là một trong những cực tăng trưởng kinh tế quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, với tốc độ tăng trưởng GRDP thuộc nhóm dẫn đầu cả nước, hệ thống hạ tầng giao thông thuận lợi và môi trường đầu tư hấp dẫn. Đây là những điều kiện quan trọng để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.

Tỉnh Bắc Ninh mới trở thành không gian hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa đa dạng, phong phú giữa vùng văn hóa Kinh Bắc và không gian văn hóa - sinh thái Tây Yên Tử, là nơi giao thoa giữa đồng bằng, trung du và miền núi, giữa văn hóa người Việt với văn hóa các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Sán Dìu, Sán Chí, Cao Lan... Sự kết hợp hài hòa giữa điều kiện tự nhiên, lịch sử và quá trình cộng cư lâu đời đã tạo nên hệ thống tài nguyên văn hóa đa dạng, giàu bản sắc, là lợi thế nổi trội để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.

Đáng chú ý, Bắc Ninh hiện có gần 4.000 di tích lịch sử, văn hóa, trong đó 1.455 di tích đã được xếp hạng, gồm 44 di tích quốc gia đặc biệt (thuộc 10 cụm di tích), 292 di tích quốc gia, 1.117 di tích cấp tỉnh; 02 Di sản thế giới thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc; 25 bảo vật và nhóm bảo vật quốc gia; 08 di sản được UNESCO ghi danh, công nhận; 27 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; gần 1.400 lễ hội truyền thống và 285 nghệ nhân đang nắm giữ, truyền dạy di sản. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa đặc biệt phong phú, tạo nền tảng để phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa và công nghiệp sáng tạo có giá trị gia tăng cao.

Bên cạnh đó, Bắc Ninh còn sở hữu hệ thống làng nghề truyền thống nổi tiếng như: tranh dân gian Đông Hồ, gốm Phù Lãng, gốm Thổ Hà, mộc Đồng Kỵ, mộc Phù Khê, Đại Bái, mỳ Chũ cùng nhiều nghề thủ công truyền thống khác; đồng thời có hơn 40 khu, điểm du lịch văn hóa, tâm linh và sinh thái tiêu biểu như: Đền Đô, chùa Dâu, chùa Bút Tháp, chùa Phật Tích, chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Bổ Đà, Khu du lịch tâm linh - sinh thái Tây Yên Tử, hồ Cấm Sơn, hồ Khuôn Thần, Khe Rỗ, Suối Mỡ...

Đây chính là điều kiện thuận lợi để phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa, du lịch trải nghiệm, kinh tế ban đêm, công nghiệp sáng tạo và các dịch vụ văn hóa chất lượng cao.

Cùng với lợi thế về di sản, Bắc Ninh là một trong những trung tâm công nghiệp phát triển năng động của cả nước. Quá trình chuyển đổi số, phát triển hạ tầng số và thị trường tiêu dùng lớn từ các khu công nghiệp, khu đô thị cùng lực lượng chuyên gia, lao động chất lượng cao tạo dư địa lớn để phát triển các lĩnh vực quảng cáo, thiết kế sáng tạo, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, nội dung số, trò chơi điện tử và các mô hình kinh doanh văn hóa trên nền tảng số. Với những lợi thế nổi trội về tài nguyên văn hóa, vị trí địa lý, hạ tầng, thị trường và nguồn nhân lực, Bắc Ninh có đầy đủ điều kiện để hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa hiện đại, đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới của khu vực dịch vụ, đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của tỉnh trong giai đoạn 2026-2030.

Tận dụng lợi thế để phát triển công nghiệp văn hóa

Những năm gần đây, Bắc Ninh đẩy mạnh triển khai Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, từng bước đưa các giá trị văn hóa trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều chương trình quảng bá, xúc tiến du lịch văn hóa, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, phát triển các không gian sáng tạo, tổ chức lễ hội và sự kiện văn hóa quy mô lớn được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao hình ảnh, vị thế của địa phương, đồng thời thu hút du khách và các nhà đầu tư.

Tỉnh xác định phát triển công nghiệp văn hóa phải gắn với đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp. Việc khai thác hiệu quả các giá trị di sản, nguồn lực con người và thành tựu khoa học, công nghệ không chỉ góp phần bảo tồn, lan tỏa bản sắc văn hóa Kinh Bắc mà còn tạo điều kiện tăng trưởng mới cho nền kinh tế. Với định hướng đúng đắn cùng sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, Bắc Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững.

Trên cơ sở đánh giá tiềm năng, lợi thế và xu hướng phát triển của từng lĩnh vực, Bắc Ninh xác định các ngành có khả năng tạo giá trị gia tăng và tỷ trọng doanh thu cao trong giai đoạn 2026-2030. Trong đó, du lịch văn hóa được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, giữ vai trò dẫn dắt, tạo thị trường cho các ngành công nghiệp văn hóa khác. Thủ công mỹ nghệ tiếp tục phát huy lợi thế từ hệ thống làng nghề truyền thống và các sản phẩm OCOP; nghệ thuật biểu diễn được phát triển trên nền tảng giá trị của Dân ca Quan họ, Chèo và các chương trình nghệ thuật phục vụ du lịch; điện ảnh được định hướng khai thác lợi thế về bối cảnh, quảng bá hình ảnh địa phương và phát triển sản xuất nội dung. Bên cạnh đó, các lĩnh vực quảng cáo, thiết kế, mỹ thuật, nhiếp ảnh, triển lãm sẽ góp phần nâng cao giá trị thương hiệu, trong khi phần mềm, trò chơi giải trí, phát thanh - truyền hình, xuất bản và nội dung số được kỳ vọng trở thành nhóm ngành tăng trưởng nhanh, phù hợp với xu thế chuyển đổi số và kinh tế sáng tạo.

Trong thời gian tới, Bắc Ninh sẽ ưu tiên phát triển những ngành có lợi thế cạnh tranh, khả năng thương mại hóa cao và tạo nguồn thu bền vững. Tỉnh tập trung hình thành chuỗi giá trị liên kết giữa di sản văn hóa với du lịch, nghệ thuật biểu diễn, làng nghề, thiết kế, quảng cáo và nội dung số; đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa; phát triển kinh tế ban đêm, kinh tế lễ hội; tăng cường thu hút nguồn lực xã hội hóa và xây dựng các sản phẩm văn hóa mang thương hiệu Bắc Ninh. Qua đó, tỉnh phấn đấu đưa công nghiệp văn hóa trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng GRDP, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh, bền vững trong giai đoạn mới./.