Đưa di sản vào không gian sáng tạo

PV: Năm nay kỷ niệm tròn 50 năm Việt Nam gia nhập UNESCO. Đặt trong bối cảnh đó, Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai với chủ đề “Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai” có ý nghĩa thế nào, thưa bà?

Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế Nguyễn Phương Hòa: Hành trình đồng hành cùng UNESCO cũng là hành trình Việt Nam ngày càng chủ động, tích cực tham gia các hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực văn hóa. Chúng tôi mong muốn thông qua Lễ hội không chỉ giới thiệu văn hóa Việt Nam tới bạn bè quốc tế hay đưa văn hóa các quốc gia đến với công chúng Việt Nam, mà quan trọng hơn, tạo ra một không gian để các nền văn hóa gặp gỡ, giao lưu và đối thoại.

Mỗi quốc gia có những giá trị, bản sắc và cách thể hiện riêng, nhưng khi cùng hiện diện trong một không gian chung, chúng ta có thể nhận ra những điểm tương đồng trong sự đa dạng. Đó cũng là tinh thần mà Lễ hội hướng tới.

Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai là dịp để Việt Nam thể hiện vai trò chủ động, tích cực trong hợp tác văn hóa quốc tế; đồng thời đưa Hà Nội trở thành nơi gặp gỡ của những sắc màu văn hóa thế giới.

So với lần thứ nhất, xin bà cho biết những điểm mới nổi bật của Lễ hội năm nay để đưa di sản đến với đời sống đương đại?

- Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc kết nối di sản với công nghệ và công nghiệp sáng tạo. Chủ đề Lễ hội đặt ra yêu cầu di sản không chỉ được giới thiệu như những giá trị đã có, mà tiếp tục được lan tỏa trong đời sống đương đại bằng những hình thức thể hiện mới.

Trong khuôn khổ Lễ hội, khu vực “Lan tỏa sáng tạo từ di sản - Festival Games Quốc tế” là một không gian trải nghiệm mới, kết nối các giá trị lịch sử, văn hóa với công nghệ và công nghiệp sáng tạo. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các doanh nghiệp Việt Nam giới thiệu, vận hành những trò chơi điện tử lấy cảm hứng từ lịch sử, văn hóa Việt Nam, qua đó giúp công chúng trực tiếp khám phá di sản bằng những hình thức tương tác hiện đại.

Bên cạnh đó, các hoạt động trình diễn cosplay, kết hợp vũ đạo từ game Audition cùng hiệu ứng màn hình LED, tạo nên một không gian trẻ trung, sôi động. Đây là cách để văn hóa, di sản tiếp cận hơn với công chúng trẻ, đồng thời cho thấy những giá trị truyền thống có thể trở thành nguồn cảm hứng cho sáng tạo đương đại.

Điều quan trọng là trong quá trình đổi mới hình thức thể hiện, các giá trị cốt lõi của văn hóa, lịch sử vẫn được tôn trọng. Công nghệ và công nghiệp sáng tạo là phương tiện để đưa những giá trị đó đến gần hơn với công chúng.

Việc đưa công nghệ, trò chơi điện tử và các hình thức sáng tạo mới vào Lễ hội phải chăng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận di sản của thế hệ trẻ?

- Đúng vậy. Công chúng trẻ có những phương thức tiếp nhận khác trước, tương tác nhiều hơn với công nghệ, trò chơi điện tử, hình ảnh số và các nền tảng sáng tạo. Việc đưa chất liệu lịch sử, văn hóa vào các sản phẩm sáng tạo phù hợp có thể mở thêm cách để họ tiếp cận di sản. Từ những giá trị được hình thành trong lịch sử, chúng ta có thể tạo ra những cách kể mới, cách trải nghiệm mới và những sản phẩm mới, qua đó mở rộng khả năng lan tỏa di sản.

Văn hóa - nguồn lực cho sáng tạo và phát triển

Lễ hội lần này còn gắn với sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững” mà Việt Nam đề xuất, mới được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc chính thức thông qua. Xin bà chia sẻ rõ hơn về thông điệp này?

- Lễ hội Văn hóa Thế giới tại Hà Nội lần thứ hai là một hoạt động khởi động cho sáng kiến “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững” giai đoạn 2027 - 2036. Điều này mở ra một ý nghĩa rộng hơn đối với Lễ hội. Văn hóa không chỉ là lĩnh vực cần được bảo tồn, gìn giữ hay giới thiệu, mà còn có vai trò quan trọng trong thúc đẩy đối thoại, kết nối và phát triển bền vững.

Ở đây, phát triển bền vững không chỉ dừng ở việc tăng cường đối thoại, hiểu biết lẫn nhau giữa các nền văn hóa, mà còn nằm ở khả năng biến các giá trị văn hóa, di sản thành nguồn lực cho sáng tạo và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa; trở thành nguồn cảm hứng cho các sản phẩm sáng tạo, từ trò chơi điện tử đến hoạt động trải nghiệm.

Thông qua Lễ hội, chúng tôi cũng mong muốn các nghệ sĩ, nhà sáng tạo có cơ hội gặp gỡ, giao lưu, từ đó hình thành những dự án hợp tác, hoạt động đồng sản xuất trong tương lai. Khi di sản được tiếp cận bằng những phương thức sáng tạo, tạo ra sản phẩm mới và thu hút công chúng mới, giá trị văn hóa không chỉ được bảo tồn mà còn được tiếp tục phát huy trong đời sống đương đại.

Trong một thế giới có nhiều khác biệt về lịch sử, truyền thống, ngôn ngữ và cách thức phát triển, văn hóa có thể trở thành cầu nối để các cộng đồng hiểu nhau hơn. Với Việt Nam, đây cũng là cơ hội để tiếp tục thể hiện vai trò chủ động trong hợp tác văn hóa quốc tế, đồng thời giới thiệu với bạn bè quốc tế những giá trị văn hóa, di sản của đất nước.

Từ góc độ văn hóa đối ngoại, bà kỳ vọng điều gì sau Lễ hội lần này?

- Chúng tôi kỳ vọng Lễ hội tiếp tục tạo được sự quan tâm của công chúng, truyền thông trong nước và quốc tế. Quan trọng hơn, đây phải là một không gian thực chất để các nền văn hóa gặp gỡ, giao lưu và chia sẻ. Với số quốc gia và tổ chức quốc tế cùng hệ thống hoạt động đa dạng, Lễ hội tạo thêm nhiều cơ hội để Việt Nam giới thiệu hình ảnh đất nước, con người, văn hóa và di sản tới bạn bè quốc tế.

Từ các cuộc gặp gỡ tại Lễ hội hy vọng sẽ mở ra những kết nối, hợp tác và sáng kiến mới trong tương lai, đặc biệt giữa các nghệ sĩ, nhà sáng tạo và đối tác văn hóa. Rộng hơn, thông qua Lễ hội, lan tỏa thông điệp rằng văn hóa có thể tạo ra đối thoại, kết nối con người và đóng góp vào phát triển bền vững. Đó cũng là tinh thần của chủ đề “Hội tụ di sản - Kiến tạo tương lai”.

- Xin cảm ơn bà!