Căn cứ Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tổ chức lấy ý kiến đối với dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Ngày 05/8/2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã gửi văn bản xin ý kiến trên Cổng thông tin điện tử Bộ VHTTDL.

Sau thời gian lấy ý kiến trên Cổng thông tin điện tử Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tổng hợp các ý kiến góp ý. Đây là nguồn thông tin thực tiễn đáng chú ý trong quá trình hoàn thiện một dự án luật có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan trực tiếp đến cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cộng đồng, cá nhân trong và ngoài nước tham gia hoặc có liên quan đến công nghiệp văn hóa.

Từ thực tiễn sáng tạo đến những đề xuất cho chính sách

Một trong những nhóm ý kiến nổi bật liên quan đến việc xác lập và phát huy giá trị của tài sản trí tuệ. Trong đó, bạn đọc Lưu Thiên Long, một người sáng tác, đặt vấn đề về khả năng sử dụng giá trị của bài hát, kịch bản, bản quyền âm nhạc để huy động nguồn lực đầu tư cho chính sản phẩm sáng tạo. Từ thực tế một tác phẩm có thể tạo ra giá trị thương mại nhưng người sáng tạo vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận vốn, ý kiến đặt ra nhu cầu có cơ chế phù hợp để tài sản trí tuệ được nhìn nhận đầy đủ hơn trong các quan hệ kinh tế.

Đây cũng là nội dung được cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu theo hướng cụ thể. Theo đó, dự thảo xác định tài sản trí tuệ là tài sản và tại Điều 14 quy định về việc sử dụng tài sản trí tuệ, trong đó có định hướng cho phép tổ chức tín dụng nhận tài sản trí tuệ làm tài sản bảo đảm.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, bạn đọc Lê Hoàng Yên chia sẻ câu chuyện từ hoạt động sản xuất phim. Doanh nghiệp có bộ phim được đối tác nước ngoài quan tâm nhưng mong muốn tiếp tục giữ quyền để tự phát hành, sản xuất phần tiếp theo và khai thác lâu dài. Từ đó, ý kiến đề xuất cơ chế để tài sản trí tuệ như phim ảnh có thể được định giá, được xem xét trong quan hệ tín dụng và có cơ chế bảo lãnh, chia sẻ rủi ro phù hợp.

Phần giải trình cho biết dự thảo đã tiếp thu theo hướng cho phép sử dụng tài sản trí tuệ, trong đó có quyền đối với phim, làm tài sản bảo đảm để vay vốn; đồng thời nghiên cứu cơ chế định giá, xây dựng dữ liệu giá tham chiếu và bảo lãnh tín dụng, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn mà không nhất thiết phải chuyển nhượng quyền.

Đây là một trong những điểm cho thấy rõ giá trị của việc lấy ý kiến từ thực tiễn khi một câu chuyện cụ thể của người sáng tạo, doanh nghiệp có thể gợi mở những vấn đề chính sách ở tầm rộng hơn, góp phần hoàn thiện cơ chế để tài sản trí tuệ trở thành một nguồn lực của phát triển công nghiệp văn hóa.

Khi một tác phẩm cần có “hồ sơ” rõ ràng

Bạn đọc Lê Hải Anh đề cập một vấn đề gần gũi với hoạt động giao dịch bản quyền. Ý kiến đặt ra, một bài hát, bộ phim hay nhân vật hoạt hình có giá trị nhưng việc mua bán sẽ thuận lợi hơn nếu xác định rõ chủ sở hữu, phạm vi quyền và nội dung được phép khai thác. 

Theo ý kiến này, nếu mỗi sản phẩm có một bộ hồ sơ đầy đủ thì người mua có thể yên tâm hơn, trong khi người sở hữu cũng có cơ sở rõ ràng hơn khi khai thác tài sản của mình. Đề xuất này đã được thể hiện trong dự thảo thông qua quy định về mã tài sản trí tuệ, được xác định là hồ sơ hỗ trợ thông tin của tác phẩm từ khâu ý tưởng đến khai thác thương mại.

Ở một góc độ khác, bạn đọc Trương Văn Anh, một người làm thiết kế tự do, quan tâm đến việc lưu giữ quá trình sáng tạo. Ý kiến đề xuất có một công cụ đơn giản để người sáng tạo có thể lưu lại ngày thực hiện, bản nháp và bản hoàn chỉnh của sản phẩm, qua đó thuận lợi hơn trong việc chứng minh quá trình sáng tạo khi cần thiết.

Dự thảo Luật đã quy định về Bộ công cụ sáng tạo hỗ trợ trong quá trình sáng tạo. Đây là một hướng tiếp cận đáng chú ý, bởi bên cạnh việc xây dựng quy định về quyền, chính sách còn hướng tới tạo ra những công cụ thiết thực để hỗ trợ chính người sáng tạo trong quá trình hình thành và phát triển tác phẩm.

Một trong những câu hỏi quan trọng đối với công nghiệp văn hóa là làm thế nào xác định và hình thành giá trị của sản phẩm sáng tạo trong giao dịch. Bạn đọc Trương Trí Dân chia sẻ từ thực tế doanh nghiệp muốn mua bản quyền một số hình ảnh để làm sản phẩm lưu niệm nhưng gặp khó khăn khi xác định giá. Từ đó, ý kiến đề nghị có những địa chỉ định giá uy tín và căn cứ rõ ràng hơn.

Dự thảo luật đã nhìn nhận sản phẩm văn hóa là loại sản phẩm đặc thù, giá trị có thể phụ thuộc vào nhiều yếu tố và quan điểm của người mua. Đồng thời, dự thảo đã quy định nội dung về sàn giao dịch công nghiệp văn hóa, qua đó các giao dịch giữa người mua và người bán có thể góp phần xác định giá trị tài sản được giao dịch.

Như vậy, từ một câu hỏi rất cụ thể về “giá của một sản phẩm văn hóa”, ý kiến góp ý đã mở rộng thành vấn đề về hạ tầng thị trường, nơi tài sản văn hóa có thể được xác lập thông tin, giao dịch và hình thành giá trị.

Mở rộng cơ hội cho người sáng tạo và các chủ thể văn hóa

Ý kiến của bạn đọc Sầm Đức Anh đề nghị cần có thêm các lớp hướng dẫn hoặc công cụ hỗ trợ để người làm sáng tạo có thể tiếp cận những vấn đề như đăng ký bản quyền, định giá, thương mại hóa sản phẩm và tìm kiếm nhà đầu tư. Điểm đáng chú ý là ý kiến xuất phát từ nhu cầu rất thực tế của những người trực tiếp làm nghề khi không phải ai có năng lực sáng tạo cũng đồng thời có kiến thức về pháp lý, thị trường và thương mại hóa sản phẩm.

Về vấn đề này, Dự thảo Luật đã quy định rất rõ, qua đó cho thấy quá trình xây dựng chính sách đang hướng tới việc không chỉ bảo vệ hoạt động sáng tạo mà còn tạo điều kiện để chủ thể sáng tạo phát triển sản phẩm và tham gia thị trường.

Một ý kiến khác của Giang Đức Kiên, một nghệ nhân có hơn 40 năm làm nghề, tập trung vào câu chuyện truyền nghề. Theo ông, những người có tay nghề thực sự cần được tạo điều kiện để truyền lại nghề cho thế hệ trẻ, bởi nhiều nghề truyền thống có nguy cơ mai một nếu thiếu lực lượng kế cận. Cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết sẽ tiếp thu ý kiến này để hoàn thiện trong quá trình xây dựng Luật.

Những góp ý như vậy cho thấy phạm vi của công nghiệp văn hóa không chỉ nằm ở những lĩnh vực có doanh thu lớn như phim ảnh, âm nhạc hay trò chơi điện tử. Tri thức nghề, kỹ năng sáng tạo và khả năng truyền nghề cũng là những nguồn lực quan trọng để duy trì và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.

Một nhóm ý kiến có tầm nhìn rộng hơn là đề xuất của Đào Sỹ Chiến/DAO Music. Ý kiến đánh giá cao định hướng xây dựng Luật theo hướng kiến tạo, phát triển chuỗi giá trị, huy động nguồn lực xã hội, phát huy tài sản trí tuệ và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp sáng tạo, DAO Music đề nghị dự thảo nhấn mạnh hơn việc phát huy nội lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng làm chủ các công đoạn có giá trị gia tăng cao của doanh nghiệp, chủ thể sáng tạo Việt Nam; đồng thời khuyến khích hợp tác quốc tế trên cơ sở cùng có lợi.

Ý kiến cũng đề xuất gắn chính sách hỗ trợ, đồng đầu tư và ưu đãi với phương án quản lý quyền sở hữu trí tuệ, khai thác, doanh thu, chuyển nhượng và tái đầu tư tại Việt Nam. Theo phần tổng hợp, cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tham khảo và tiếp thu các nội dung này trong quá trình hoàn thiện dự thảo.

Đáng chú ý, chính hồ sơ góp ý cũng ghi nhận nền tảng của dự thảo khi xác định công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế đặc thù dựa trên sáng tạo, công nghệ và tài sản trí tuệ; đồng thời đặt doanh nghiệp và tài sản trí tuệ ở vị trí trung tâm trong các cơ chế tài chính, đồng đầu tư, phát triển thị trường và thu hút đầu tư.

Những góp ý xây dựng cho một đạo luật hướng tới tương lai

Từ các ý kiến gửi về, có thể thấy người dân đang tham gia vào quá trình xây dựng Luật Phát triển Công nghiệp văn hóa bằng những câu hỏi rất cụ thể nhưng có ý nghĩa chính sách rõ ràng. Điểm tích cực là nhiều nội dung từ thực tiễn đã được cơ quan soạn thảo ghi nhận, tiếp thu hoặc thể hiện trong dự thảo.

Đặc biệt, những góp ý trực tiếp từ người sáng tạo, doanh nghiệp và nghệ nhân cho thấy một mong muốn chung là hình thành một hành lang pháp lý rõ ràng, thuận lợi để những giá trị sáng tạo được bảo vệ, phát triển và chuyển hóa thành nguồn lực kinh tế - xã hội.

Các ý kiến được gửi về và được cơ quan chủ trì soạn thảo tổng hợp, giải trình, tiếp thu là một dấu hiệu cho thấy sự quan tâm của xã hội đối với quá trình xây dựng chính sách phát triển công nghiệp văn hóa. Mỗi góp ý, dù xuất phát từ một bài hát, một bộ phim, một sản phẩm thiết kế, một doanh nghiệp game hay một nghề truyền thống, đều bổ sung thêm một góc nhìn thực tiễn cho quá trình hoàn thiện dự thảo Luật.

Từ những đóng góp đó, dự thảo Luật Phát triển Công nghiệp văn hóa tiếp tục được hoàn thiện với mục tiêu tạo dựng môi trường thuận lợi hơn cho sáng tạo, phát huy tài sản trí tuệ, huy động nguồn lực xã hội và mở rộng cơ hội để các chủ thể văn hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường trong nước và quốc tế.