Không chỉ là nơi đào tạo nguồn nhân lực cho ngành văn hóa, Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh còn là không gian học thuật nuôi dưỡng tư duy sáng tạo, gìn giữ bản sắc và lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Hành trình nửa thế kỷ xây dựng nền tảng tri thức văn hóa

Tiền thân của Trường là Trường Nghiệp vụ Thông tin Văn hóa miền Nam, được thành lập năm 1976 trong bối cảnh điều kiện vật chất còn nhiều khó khăn, với sứ mệnh cấp thiết là đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tuyên truyền và văn hóa cơ sở, đáp ứng yêu cầu xây dựng đất nước trong giai đoạn mới.

Cũng trong năm 1976, Trường được kiện toàn thành Trường Lý luận và Nghiệp vụ II, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc hệ thống hóa các chuyên ngành đào tạo và chuẩn hóa đội ngũ giảng viên. Đến năm 1981, Trường đổi tên thành Trường Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời mở rộng hợp tác đào tạo cán bộ văn hóa cơ sở với Trường Đại học Văn hóa Hà Nội.

Giai đoạn 1995 - 2005, Trường được nâng cấp thành Trường Cao đẳng Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, từng bước mở rộng quy mô tuyển sinh, đa dạng hóa ngành nghề đào tạo và tăng cường hợp tác quốc tế. Năm 2005, Trường chính thức mang tên Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh, chuyển sang mô hình đại học đa ngành trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thông tin, truyền thông và du lịch.

Từ khi trở thành trường đại học đa ngành, Nhà trường từng bước mở rộng quy mô, chuẩn hóa chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên và đẩy mạnh nghiên cứu khoa học. Hoạt động nghiên cứu được nâng tầm từ cấp trường lên cấp tỉnh, cấp Bộ và cấp Nhà nước. Hoạt động nghiên cứu được nâng tầm từ cấp trường lên cấp tỉnh, cấp Bộ và cấp Nhà nước, từng bước khẳng định vai trò trung tâm đào tạo và nghiên cứu văn hóa của khu vực phía Nam.

Song song với đó, Trường xây dựng mạng lưới hơn 60 đối tác trong và ngoài nước, triển khai nhiều dự án về di sản văn hóa, văn hóa các dân tộc thiểu số, du lịch bền vững và công nghiệp văn hóa. Cơ sở vật chất được đầu tư đồng bộ, đáp ứng yêu cầu đào tạo, nghiên cứu và chuyển đổi số, với hai cơ sở đào tạo tại An Khánh và Phước Long (Thành phố Hồ Chí Minh).

Đào tạo gắn với thực tiễn, nghiên cứu gắn với sứ mệnh quốc gia

Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng hệ sinh thái đào tạo đa tầng, gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của xã hội. Ở bậc đại học, Trường đã đào tạo hơn 40.000 sinh viên trong các lĩnh vực văn hóa học, quản lý văn hóa, du lịch, bảo tàng học, thư viện – thông tin, xuất bản, truyền thông, văn hóa các dân tộc thiểu số… Các chương trình đào tạo được chuẩn hóa theo định hướng đại học ứng dụng, tăng cường thực hành, phát triển kỹ năng nghề nghiệp và tiệm cận Khung trình độ quốc gia.

Đào tạo sau đại học được triển khai từ năm 2011 và từng bước nâng tầm chất lượng với các ngành Quản lý văn hóa, Văn hóa học và Khoa học Thư viện. Năm 2022, Trường được phép đào tạo Tiến sĩ ngành Quản lý văn hóa – chương trình Tiến sĩ đầu tiên trong lĩnh vực này tại khu vực phía Nam, khẳng định vị thế học thuật và vai trò dẫn dắt chuyên môn của Nhà trường.

Hoạt động nghiên cứu khoa học của Trường không ngừng được mở rộng về quy mô và chiều sâu. Năm 2019, Trường lần đầu chủ trì nhiệm vụ khoa học cấp Nhà nước về sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực văn hóa và du lịch. Đặc biệt, việc chủ trì xây dựng hồ sơ di sản "Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam" được UNESCO ghi danh ngày 04/12/2024 đã trở thành dấu mốc nổi bật, khẳng định vai trò tiên phong của Nhà trường trong nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam.

Song song đó, Trường tiếp tục triển khai các hồ sơ di sản mới như "Văn hóa Trà Việt", "Tri thức trồng, chế biến và thưởng thức Cà phê". Đồng thời, các nhóm nghiên cứu trẻ không ngừng được hình thành; sinh viên tích cực tham gia nghiên cứu khoa học với nhiều đề tài liên tục vào chung kết Giải thưởng Eureka giai đoạn 2022–2025. Đội ngũ giảng viên đẩy mạnh công bố quốc tế, tập trung vào các xu hướng mới như văn hóa số, bản quyền số, du lịch sáng tạo và công nghiệp văn hóa.

Mở rộng hợp tác quốc tế, lan tỏa giá trị văn hóa Việt

Hợp tác quốc tế là điểm nhấn quan trọng trong chiến lược phát triển của Trường. Với hơn 60 đối tác quốc tế tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan, Lào, Pháp, Bỉ, Ba Lan, Canada, Úc…, Trường đã và đang triển khai nhiều chương trình trao đổi sinh viên, giảng viên, nghiên cứu chung và thực tập quốc tế, góp phần xây dựng môi trường học thuật đa văn hóa, năng động và hội nhập.

Trong lĩnh vực học thuật, Trường phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk, UNESCO và Đại học Vân Nam (Trung Quốc) tổ chức hội thảo quốc tế tại Đắk Lắk vào tháng 12/2025, hướng tới xây dựng hồ sơ "Tri thức trồng và chế biến cà phê Đắk Lắk" trình UNESCO.

Bên cạnh đó, Trường tích cực tham gia phục vụ cộng đồng thông qua tư vấn chiến lược văn hóa cho các địa phương, tập huấn cán bộ cơ sở, tổ chức hoạt động nghệ thuật và truyền thông văn hóa. Nhà trường giữ vai trò chuyên môn trong quá trình tiếp nhận các bộ sưu tập mỹ thuật quý hiếm hiến tặng từ Pháp giai đoạn 2018–2025 cho Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh và Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng, góp phần bảo đảm giá trị pháp lý, tính toàn vẹn của di sản và chuyển giao tri thức vào giảng dạy, bảo tồn và nghiên cứu.

Ba trụ cột phát triển giai đoạn mới: Đổi mới quản trị - Sáng tạo văn hoá - Phát triển bền vững

Giai đoạn 2026–2036 đánh dấu bước chuyển quan trọng của Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh trong tiến trình đổi mới và hội nhập. Dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trường định hướng phát triển theo ba trụ cột: đổi mới quản trị – sáng tạo văn hóa – phát triển bền vững.

Đào tạo tiếp tục là trung tâm, gắn với phát triển các ngành mới như công nghiệp văn hóa, truyền thông sáng tạo, du lịch trải nghiệm; đẩy mạnh quốc tế hóa, chuyển đổi số và xây dựng đội ngũ giảng viên sáng tạo. Đào tạo sau đại học và nghiên cứu khoa học được xác định là mũi nhọn chiến lược, gắn với mô hình liên kết "Nhà trường – Địa phương – Thiết chế văn hóa – Doanh nghiệp sáng tạo".

Với nền tảng được vun đắp trong suốt nửa thế kỷ, Trường Đại học Văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng trong lĩnh vực văn hóa của khu vực phía Nam, đồng hành cùng sự phát triển bền vững của văn hóa Việt Nam trong thời kỳ mới.