Triển lãm “Tổ nghề và danh Nho nước Việt” giới thiệu câu chuyện về 8 vị Tiến sĩ được ghi danh trên bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, đồng thời là tổ nghề của một số nghề thủ công truyền thống, cùng nhà Nho Đặng Huy Trứ – người có đóng góp quan trọng đối với sự hình thành và phát triển nghề nhiếp ảnh ở Việt Nam.

Mỗi không gian trưng bày mở ra một câu chuyện về lịch sử hình thành, phát triển và sức sống của các nghề truyền thống thông qua sự kết hợp giữa thực hành thủ công, tác phẩm nghệ thuật và sáng tạo đương đại.

Ở không gian nghề in mộc bản gắn với Tiến sĩ Lương Như Hộc, khách tham quan được tìm hiểu kỹ thuật in ấn qua phần trình diễn của nghệ nhân Công Đạt cùng các tác phẩm khắc gỗ của nhiều họa sĩ, nghệ sĩ đương đại.

Nghề dệt chiếu gắn với Tiến sĩ Phạm Đôn Lễ được tái hiện qua không gian sắp đặt của họa sĩ Vũ Xuân Đông, kết hợp với thực hành nghề của các nghệ nhân làng chiếu cói Nga Sơn (Thanh Hóa). Trong khi đó, nghề làm sơn ta gắn với Tiến sĩ Trần Lư mang đến những góc nhìn đa dạng về kỹ thuật sơn ta, thếp vàng qua tác phẩm của họa sĩ Trương Hoàng Hải và nhóm HD gồm các nghệ sĩ Phạm Ngọc Hòa, Lê Minh Định, Lê Đăng Ninh, Nguyễn Tuấn Cường, Nguyễn Thị Hiếu.

Với nghề ép dầu của Tiến sĩ Nguyễn Quang Tán, triển lãm giới thiệu tác phẩm điêu khắc “Thánh sư ép dầu” bằng xi măng, gốm cổ của nhà điêu khắc Thái Nhật Minh và đèn hình chim của nghệ sĩ Đinh Văn Trọng.

Các nghề dệt lượt, thêu, thuộc da và dát thiếc cũng được giới thiệu qua sự kết hợp giữa kỹ thuật truyền thống với ngôn ngữ sáng tạo mới. Trong đó, không gian nghề dệt lượt gắn với Tiến sĩ Phùng Khắc Khoan có sự tham gia thực hành của nghệ nhân La Khê Nguyễn Thị Thúy Quỳnh, Lê Toản, kết hợp thiết kế áo dài của sinh viên VNU-SIS và chất liệu tơ lụa trong sáng tác của họa sĩ Phạm Thủy Tiên.

Nghề thêu gắn với Tiến sĩ Lê Công Hành được giới thiệu qua tác phẩm thêu của nghệ sĩ Phạm Ngọc Trâm, kết hợp với tranh lụa đương đại và kỹ thuật thêu vá của họa sĩ Đoàn Văn Tới. Nghề thuộc da gắn với Tiến sĩ Nguyễn Thời Trung có sự tham gia của nghệ nhân, họa sĩ Cao Quynh và họa sĩ Vũ Xuân Đông. Trong khi đó, nghề dát thiếc gắn với Tiến sĩ Nguyễn Chính được thể hiện qua các tác phẩm tranh lụa, điêu khắc và thiết kế của Yến Năng, Đỗ Hiệp, Ngô Nhật Thanh và Nam Chi.

Triển lãm cũng dành không gian giới thiệu nghề nhiếp ảnh gắn với tên tuổi nhà Nho Đặng Huy Trứ. Thông qua tác phẩm của nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn, nhiếp ảnh gia Phạm Duy và sinh viên Nhiếp ảnh nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), lịch sử nhiếp ảnh được kết nối với thực hành hình ảnh đương đại, cho thấy sức sống của một loại hình nghệ thuật đã góp phần ghi lại những chuyển biến của đời sống xã hội.

Dưới sự giám tuyển của nghệ sĩ, giảng viên Nguyễn Thế Sơn, triển lãm được thiết kế như cuộc đối thoại sống động giữa tư liệu lịch sử, các tác phẩm, sản phẩm của nghề thủ công và nghệ thuật đương đại. Không đơn thuần tái hiện tiểu sử, các câu chuyện di sản được chuyển hóa qua đa dạng hình thức biểu đạt: mộc bản khắc gỗ, sơn mài, tranh thêu, sản phẩm dệt, điêu khắc, nhiếp ảnh và nghệ thuật sắp đặt. 

Đặc biệt, hệ thống bia khắc mica do họa sĩ Trần Hậu Yên Thế thực hiện xuyên suốt không gian trưng bày đã tạo nên gạch nối sáng tạo giữa hình tượng bia đá truyền thống với ngôn ngữ thị giác hiện đại. 

Triển lãm “Tổ nghề và danh Nho nước Việt” không chỉ tôn vinh truyền thống hiếu học, tinh thần trọng tri thức và sáng tạo của dân tộc, mà còn góp phần đưa các không gian di sản trở lại gần hơn với đời sống đương đại, trở thành không gian sáng tạo, nơi lưu giữ và trao truyền giá trị truyền thống để di sản văn hóa trở thành nguồn lực cho sự phát triển đất nước.

Triển lãm diễn ra từ ngày 09/11/2026 đến ngày 05/12/2026 tại Nhà nhà Tiền đường, khu Thái Học, Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám../.