Thông tin về Dự thảo Bộ chỉ số văn hóa quốc gia, Viện trưởng Viện Văn hoá, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương cho biết: Quá trình phát triển văn hóa thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, khẳng định vai trò của văn hóa đối với phát triển kinh tế - xã hội và được phản ánh qua sự gia tăng về di sản, thiết chế văn hóa, lao động, việc làm và doanh thu các ngành văn hóa. Tuy nhiên, hệ thống thống kê và công cụ đánh giá phát triển văn hóa còn phân tán, chưa phản ánh đầy đủ đóng góp của văn hóa và chưa đáp ứng yêu cầu hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu.

Nghị quyết 80-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới thể chế, phát triển toàn diện văn hóa và con người Việt Nam, đồng thời đưa ra nhiệm vụ xây dựng Bộ chỉ số văn hóa quốc gia (V-Culture Index) là rất thiết thực. Việc xây dựng Bộ chỉ số văn hóa quốc gia (V-Culture Index) không chỉ nhằm kế thừa các kết quả nghiên cứu đi trước mà còn hoàn thiện công cụ đo lường và đánh giá phát triển văn hóa theo hướng toàn diện, hiện đại và dựa trên dữ liệu, từ đó góp phần nâng cao hiệu lực quản trị văn hóa, thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, mục đích của việc xây dựng Bộ chỉ số nhằm phục vụ theo dõi, đánh giá tình hình phát triển văn hóa trên phạm vi cả nước theo hướng toàn diện, thống nhất và có khả năng so sánh giữa các giai đoạn và lĩnh vực; Hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước trong công tác tham mưu, hoạch định, điều chỉnh và tổ chức thực hiện chính sách, chiến lược, quy hoạch, chương trình, đề án về phát triển văn hóa trên cơ sở dữ liệu và bằng chứng thực tiễn; Chuẩn hóa hệ thống thông tin, dữ liệu và phương pháp đánh giá trong lĩnh vực văn hóa; tăng cường khả năng thu thập, tổng hợp, phân tích và chia sẻ dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước về văn hóa.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Dự thảo Bộ chỉ số văn hóa quốc gia dự kiến gồm 26 chỉ số, được chia thành 05 nhóm, bao gồm: Chính sách và quản trị văn hóa; Cơ sở hạ tầng và tài nguyên văn hóa; Tiếp cận, thực hành và tham gia văn hóa; Công nghiệp văn hóa và sáng tạo; Giá trị, bản sắc và phát triển con người.

Nhóm I, Chính sách và quản trị văn hóa gồm: Chỉ số 1. Hoàn thiện thể chế, chính sách văn hóa; Chỉ số 2: Minh bạch và trách nhiệm giải trình; Chỉ số 3: Bao trùm và công bằng trong chính sách văn hóa; Chỉ số 4: Chuyển đổi số trong quản trị văn hóa; Chỉ số 5: Nguồn lực tài chính cho văn hóa; Chỉ số 6: Chất lượng nguồn nhân lực quản trị văn hóa.

Nhóm II, Cơ sở hạ tầng và tài nguyên văn hóa gồm: Chỉ số 7: Quy mô nguồn lực di sản văn hóa; Chỉ số 8: Bảo tồn và phát huy di sản văn hóa; Chỉ số 9: Hệ thống thiết chế văn hóa; Chỉ số 10: Không gian công cộng phục vụ mục đích văn hóa.

Nhóm III, Tiếp cận, thực hành và tham gia văn hóa gồm: Chỉ số 11: Chi tiêu dành cho văn hóa của hộ gia đình; Chỉ số 12: Tham gia văn hóa, thể thao; Chỉ số 13: Sáng tạo nghệ thuật; Chỉ số 14: Hoạt động văn hóa quần chúng.

Nhóm IV, Công nghiệp văn hóa và sáng tạo gồm: Chỉ số 15: Đóng góp của văn hóa trong tổng sản phẩm trong nước (GDP); Chỉ số 16: Việc làm trong ngành văn hóa; Chỉ số 17: Năng suất lao động xã hội của các ngành kinh tế trong lĩnh vực văn hóa; Chỉ số 18: Doanh nghiệp trong lĩnh vực văn hóa; Chỉ số 19: Thương mại văn hóa quốc tế; Chỉ số 20: Bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan; Chỉ số 21: Hỗ trợ phát triển thị trường công nghiệp văn hóa và sáng tạo.

Nhóm V, Giá trị, bản sắc và phát triển con người gồm: Chỉ số 22: Trao truyền tri thức và giá trị văn hóa; Chỉ số 23: Bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc thiểu số; Chỉ số 24: Giáo dục đa ngôn ngữ; Chỉ số 25: Giáo dục văn hóa và nghệ thuật; Chỉ số 26: Đào tạo văn hóa và nghệ thuật.

Theo Dự thảo, Bộ chỉ số văn hóa quốc gia áp dụng đối với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc thu thập, cung cấp, tổng hợp, phân tích và sử dụng dữ liệu phục vụ đánh giá phát triển văn hóa.

Tại Tọa đàm, các chuyên gia, nhà khoa học đánh giá cao sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc của cơ quan soạn thảo, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện Dự thảo Bộ chỉ số văn hóa quốc gia.

Đóng góp ý kiến tại Tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Thị Phương Châm, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, Bộ chỉ số văn hóa quốc gia cần được xây dựng trên cơ sở minh bạch, bao trùm và bảo đảm khả năng áp dụng đối với mọi đối tượng.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Phương Châm, một số khái niệm trong Dự thảo Bộ chỉ số vẫn cần được làm rõ để thuận lợi cho quá trình triển khai đo lường và đánh giá, như khái niệm của chỉ số "Không gian công cộng phục vụ mục đích văn hóa" còn khó xác định phạm vi, hay chỉ số "Chi tiêu dành cho văn hóa của hộ gia đình" sẽ gặp nhiều thách thức trong việc thu thập và tổng hợp số liệu.

Bên cạnh những góp ý cần tiếp tục hoàn thiện, PGS.TS Nguyễn Thị Phương Châm đánh giá nhóm chỉ số về công nghiệp văn hóa là điểm sáng của Dự thảo Bộ chỉ số. Việc đưa lĩnh vực công nghiệp văn hóa vào hệ thống chỉ số góp phần phản ánh đầy đủ hơn vai trò của văn hóa trong tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.

Bà Phạm Thu Hà – Vụ Khoa học công nghệ, Đào tạo và Môi trường chia sẻ: Hồ sơ Dự thảo Bộ chỉ số đã được chuẩn bị công phu, có cấu trúc tương đối đầy đủ, bao quát nhiều nội dung lớn. Tuy nhiên, theo bà Phạm Thu Hà, cần rà soát mối quan hệ giữa các chỉ số trong nhóm Giá trị, bản sắc và phát triển con người. Bởi các chỉ số đều liên quan đến giáo dục, trao truyền, bảo tồn ngôn ngữ, di sản, bản sắc văn hóa và phát triển con người. Vì vậy cần có bảng phân định rõ nội hàm từng chỉ số: chỉ số nào đo hoạt động trong cộng đồng, chỉ số nào đo trong nhà trường, chỉ số nào đo bảo tồn ngôn ngữ dân tộc thiểu số. Việc phân định này sẽ giúp tránh trùng lặp dữ liệu và thuận lợi khi tổ chức thu thập, tổng hợp.

Phát biểu tổng kết Tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương trân trọng cảm ơn các ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học và khẳng định đây sẽ là những cơ sở quan trọng để cơ quan soạn thảo tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Bộ chỉ số văn hóa quốc gia../.