Với 92 xã, phường, hàng nghìn khu dân cư và hơn 414.000 hộ gia đình, Thái Nguyên sở hữu nền tảng xã hội rộng khắp, tạo điều kiện thuận lợi để phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" được triển khai liên tục, bền bỉ suốt 25 năm qua (2000–2025). Chính lực lượng đông đảo này đã trở thành trụ cột quan trọng, giúp phong trào không chỉ duy trì mà còn lan tỏa ngày càng sâu rộng, đi vào chiều sâu và thực chất trong giai đoạn mới.

Trong quá trình tổ chức thực hiện, một điểm nhấn nổi bật là việc Ban Chỉ đạo phong trào chủ động lồng ghép linh hoạt với các chương trình trọng tâm của tỉnh như xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, cùng nhiều cuộc vận động do Mặt trận Tổ quốc phát động và các phong trào thi đua yêu nước. Cách làm này giúp tránh chồng chéo, dàn trải, đồng thời khơi dậy và phát huy tối đa vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng đời sống văn hóa.

Tại các khu dân cư, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà trực tiếp tham gia bàn bạc, thống nhất và xây dựng quy ước, hương ước phù hợp với điều kiện, tập quán từng địa phương. Nhờ vậy, nội dung của phong trào gắn chặt với đời sống thường nhật, dễ hiểu, dễ làm và dễ duy trì lâu dài.

Từ những hành động cụ thể trong sinh hoạt hằng ngày như giữ gìn vệ sinh môi trường, thực hiện nếp sống văn minh, chấp hành pháp luật, các chuẩn mực văn hóa dần được hình thành và trở thành thói quen chung của cộng đồng dân cư.

Tinh thần đoàn kết, tương trợ lẫn nhau tiếp tục được phát huy thông qua nhiều hoạt động thiện nguyện thiết thực. Người dân tự nguyện hiến đất, đóng góp ngày công xây dựng hạ tầng cơ sở; chung tay hỗ trợ các hộ nghèo vươn lên ổn định cuộc sống; giúp học sinh có hoàn cảnh khó khăn đến trường bằng những phần quà cụ thể như xe đạp, sách vở, đồ dùng học tập.

Từ nguồn lực huy động trong nhân dân, hệ thống nhà văn hóa và sân thể thao cơ sở trên địa bàn tỉnh được quan tâm đầu tư, nâng cấp, tạo diện mạo khang trang, đồng bộ. Những thiết chế này hiện diện không chỉ ở các phường trung tâm như Phan Đình Phùng, Gia Sàng, Quyết Thắng mà còn lan tỏa tới các xã vùng sâu, vùng khó khăn như Nghiên Loan, Phúc Lộc, Nà Phặc.

Nhà văn hóa cơ sở dần trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng quen thuộc, nơi người dân gặp gỡ, giao lưu, chia sẻ, đồng thời tổ chức các hoạt động câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể thao. Đây cũng là nơi gìn giữ, trao truyền và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc như hát Then, đàn Tính, múa khèn, hát Soọng cô, hát ru, hát ví cùng nhiều nghi lễ truyền thống.

Bên cạnh chức năng sinh hoạt văn hóa, nhà văn hóa thôn, xóm, tổ dân phố còn là địa điểm tổ chức hội nghị tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách mới của Đảng, Nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia thảo luận, góp ý những vấn đề chung của cộng đồng.

Việc cải thiện không gian sinh hoạt cộng đồng đã góp phần quan trọng giúp phong trào phát triển ổn định, bền vững và gắn kết hơn. Đáng chú ý, công tác đánh giá, công nhận các danh hiệu văn hóa được đổi mới theo hướng dân chủ, công khai, bảo đảm thực chất.

Mỗi hộ gia đình tự đánh giá mức độ tham gia phong trào, tự chấm điểm theo bộ tiêu chí thống nhất. Sau khi được Ban Công tác Mặt trận thẩm định, danh sách gia đình văn hóa được niêm yết công khai tại nhà văn hóa thôn, xóm, tổ dân phố để người dân theo dõi và giám sát.

Cách làm minh bạch, không chạy theo thành tích đã góp phần nâng cao chất lượng danh hiệu văn hóa ở cơ sở. Những năm gần đây, toàn tỉnh có trên 98% hộ gia đình đăng ký tham gia phong trào hằng năm, hơn 90% thôn, tổ dân phố phấn đấu đạt chuẩn văn hóa.

Trên nền tảng những kết quả đã đạt được, phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" tại Thái Nguyên tiếp tục được định hướng phát triển theo hướng xây dựng xã hội văn minh, an toàn, giàu bản sắc. Sức mạnh cộng đồng, cùng với các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc, không ngừng được bồi đắp và lan tỏa, trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy Thái Nguyên phát triển nhanh, bền vững trong thời gian tới.

Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện