Ninh Bình là địa phương nổi tiếng với nhiều làng nghề truyền thống. Không chỉ tạo sinh kế cho hàng triệu lao động nông thôn, các làng nghề còn đóng vai trò như một nguồn lực mở ra cơ hội phát triển bền vững cho công nghiệp văn hóa của tỉnh.

Mới đây, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch Bảo tồn và phát triển ngành nghề nông thôn, làng nghề tỉnh Ninh Bình năm 2026.

Theo đó, mục tiêu chung của Kế hoạch là bảo tồn, phát triển và nâng cao giá trị nghề, làng nghề, làng nghề truyền thống, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới; Giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa - lịch sử của các nghề, làng nghề như một bộ phận quan trọng của di sản tỉnh. Phát triển làng nghề trở thành động lực kinh tế nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững. Xây dựng Ninh Bình trở thành trung tâm làng nghề truyền thống vùng đồng bằng sông Hồng, có sức lan tỏa trong nước và quốc tế. Bên cạnh đó, phát triển ngành nghề nông thôn, làng nghề nhằm giữ gìn giá trị, bản sắc văn hóa làng nghề và khai thác tiềm năng khu vực nông thôn; Nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, tăng thu nhập, tạo việc làm ổn định, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân.

Cụ thể, năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu công nhận mới 05-10 làng nghề; khôi phục ít nhất 02 làng nghề có nguy cơ mai một, thất truyền; tổ chức đào tạo, tập huấn cho khoảng 300 lượt lao động và cán bộ quản lý cấp xã về nghề, quản trị sản xuất, marketing, thương mại điện tử, an toàn lao động; tôn vinh nghệ nhân, nghệ nhân ưu tú, đề xuất công nhận nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân cấp quốc gia; hỗ trợ xây dựng mới một số thương hiệu/nhãn hiệu tập thể hoặc chỉ dẫn địa lý, trong đó, có sản phẩm của làng nghề được đánh giá phân hạng sản phẩm OCOP; hỗ trợ một số cơ sở sản xuất xây dựng website, gian hàng trực tuyến; áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm; Triển khai xây dựng tuyến du lịch làng nghề tiêu biểu, gắn với di sản - văn hóa - du lịch trải nghiệm, du lịch tâm linh; Triển khai xây dựng mô hình làng nghề kiểu mẫu đạt tiêu chí sản xuất xanh - sạch, ứng dụng công nghệ số, gắn với du lịch và có thương hiệu mạnh; Triển khai mô hình xử lý chất thải, nước thải tập trung tại các làng nghề có nguy cơ ô nhiễm cao.

Để đạt được các mục tiêu đã đề ra, tỉnh sẽ rà soát, đánh giá tiềm năng thế mạnh, hạn chế về ngành nghề, làng nghề. Thống kê toàn bộ nghề, làng nghề, làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh, bao gồm cả những nghề đã được công nhận, nghề có nguy cơ mai một, thu hồi và các nghề mới hình thành. Khôi phục bảo tồn và phát triển làng nghề, làng nghề truyền thống có nguy cơ mai một bằng cách hỗ trợ vốn, kỹ thuật, đào tạo lớp trẻ, tổ chức hoạt động trình diễn, truyền nghề; Triển khai tuyên truyền, quảng bá, xúc tiến thương mại, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển nghệ nhân; Ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số.

Đặc biệt, tỉnh sẽ triển khai phát triển du lịch làng nghề thông qua việc xây dựng một số tuyến du lịch làng nghề tiêu biểu: Tuyến Hoa Lư - Tam Cốc - Văn Lâm (thêu ren); Tuyến Tràng An - Bồ Bát - Ninh Vân (gốm, đá mỹ nghệ); Tuyến Kim Sơn - Phát Diệm - Cồn Nổi (cói, thủ công mỹ nghệ), Làng kèn đồng Phạm Pháo, làng Mộc mỹ nghệ Hải Minh gắn với tuyến tour du lịch cộng đồng Ecohost Hải Hậu; Làng nghề gốm Quyết Thành gắn tour du lịch tâm linh chùa Bà Đanh - Tam Chúc - Chùa Hương…Bên cạnh đó, phát triển sản phẩm du lịch trải nghiệm; kết nối làng nghề với du lịch văn hóa, tâm linh qua lồng ghép lễ hội, phong tục, ẩm thực với hoạt động tham quan, mua sắm sản phẩm làng nghề./.