Chia sẻ tại tọa đàm, PGS.TS Phạm Hồng Long, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG HN) nhấn mạnh ngành du lịch đang đứng trước những thay đổi sâu sắc từ bối cảnh thị trường quốc tế nhiều biến động cùng sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI). Công nghệ hiện nay có khả năng can thiệp trực tiếp vào toàn bộ chuỗi hoạt động du lịch, từ tự động hóa lập lịch trình, dịch thuật trực tiếp đến các bản đồ tương tác và hướng dẫn viên ảo 24/7 tại điểm đến.
Tuy nhiên, AI vẫn tồn tại những hạn chế cốt lõi như nguy cơ cung cấp thông tin sai lệch, thiếu trí tuệ cảm xúc và hoàn toàn bất lực trước các sự cố bất ngờ trên hành trình như tai nạn hay khủng hoảng y tế. Do đó, thay vì đào thải hay cạnh tranh tiêu cực với AI, hướng dẫn viên giỏi cần biến công nghệ thành trợ lý đắc lực, đồng thời tập trung phát huy những thế mạnh riêng có của con người.
PGS.TS Phạm Hồng Long chia sẻ tại Tọa đàm.
Ở góc độ tuyển dụng, đại diện doanh nghiệp cho biết khoảng cách giữa chương trình đào tạo lý thuyết và thực tế hành nghề vẫn là thách thức lớn. Bà Nhữ Thị Ngần (Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư Du lịch Hà Nội - Hanoi Tourism) khẳng định, hướng dẫn viên đóng vai trò là "linh hồn" quyết định đến 70% sự thành công của chuyến đi. Tuy nhiên, nhiều sinh viên mới ra trường còn thiếu kỹ năng thực chiến và độ nhạy bén để xử lý các tình huống phát sinh. Một hướng dẫn viên thông thường phải mất từ 2 đến 3 năm cọ xát thực tế mới có thể đáp ứng tốt tiêu chuẩn của các đoàn khách cao cấp.
Đồng tình với nhận định này, ông Vũ Minh Thọ (Giám đốc Asia Top Travel; người từng vào Top 11 hướng dẫn viên xuất sắc nhất thế giới do Tạp chí Wunderlust bình chọn năm 2006) cho rằng công nghệ chỉ mang tính chất hỗ trợ. Điều giúp hướng dẫn viên ghi dấu ấn đậm nét trong lòng du khách chính là thái độ tận tâm, sự nhiệt huyết, kiến thức chuyên môn sâu rộng và khả năng kết nối chân thành giữa con người với con người.
Các diễn giả, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp lữ hành trao đổi về giải pháp thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tế hành nghề.
Nhìn nhận về yêu cầu thực tiễn, các diễn giả cho rằng mô hình hướng dẫn viên du lịch trong thời đại mới cần hội tụ đủ bốn nhóm năng lực cốt lõi. Trước hết là trí tuệ cảm xúc và nghệ thuật kể chuyện để đồng cảm, dẫn dắt trải nghiệm và truyền tải văn hóa bằng cảm xúc chân thật – yếu tố máy móc chưa thể thay thế. Bên cạnh đó, hướng dẫn viên cần có tư duy phản biện để làm "bộ lọc" tin cậy trong việc kiểm chứng thông tin, phát hiện các sai sót do công nghệ tạo ra. Hướng dẫn viên thế hệ mới cũng đòi hỏi năng lực số vượt trội để chủ động ứng dụng thành thạo các phần mềm công nghệ tối ưu hóa công việc. Cuối cùng là kỹ năng quản trị khủng hoảng giúp nhạy bén xử lý các tình huống bất khả kháng liên quan đến thời tiết cực đoan, sự cố y tế hay xung đột văn hóa.
Các diễn giả trao đổi sâu về những thách thức của nghề hướng dẫn viên trong bối cảnh chuyển đổi số.
Để đáp ứng được yêu cầu thực tế, PGS.TS. Vũ Văn Viện (Trưởng Khoa Du lịch, Trường Đại học Hạ Long - Chủ tịch Câu lạc bộ các trường đào tạo du lịch Việt Nam) gợi ý các nhà trường cần chuyển đổi phương pháp dạy học. Thay vì truyền thụ kiến thức một chiều, cần tăng cường đào tạo theo tình huống, đào tạo qua dự án và chú trọng rèn luyện thái độ nghề nghiệp cho sinh viên. Đồng thời, sự phối hợp chặt chẽ giữa ba chân kiềng "Nhà trường - Doanh nghiệp - Công nghệ" sẽ là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Tọa đàm mở ra nhiều góc nhìn thực tiễn, khẳng định trải nghiệm du lịch bền vững trong thời đại mới phải được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa công nghệ cao (High-Tech), cảm xúc chân thành giữa con người với con người (High-Touch) và niềm tin bền chặt (High-Trust). Sự dung hòa này khẳng định dù công nghệ có tiến bộ đến đâu, con người vẫn luôn là nhân tố quyết định giá trị cốt lõi của ngành dịch vụ du lịch./.
