Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Hoạt động hỗ trợ phải trực tiếp và chủ yếu phục vụ chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa

Tán thành sự cần thiết xây dựng và ban hành Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long chỉ rõ: Thực tiễn cho thấy công nghiệp văn hóa đang ngày càng đóng góp quan trọng cho nền kinh tế, với tỉ trọng khoảng 4,98% GDP năm 2023 và 5,09% GDP năm 2024; trong khi mục tiêu đến năm 2030 là đạt khoảng 7% GDP.

Đặc biệt, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7.1.2026 của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu hoàn thiện pháp luật về công nghiệp văn hóa theo hướng kiến tạo phát triển, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển thị trường và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Vì vậy theo đại biểu Thạch Phước Bình, vấn đề đặt ra hiện nay không còn là có cần ban hành Luật hay không, mà là Luật phải điều chỉnh đúng phạm vi, giải quyết đúng điểm nghẽn và tạo ra được những cơ chế phát triển thực sự mới so với pháp luật hiện hành.

Thống nhất cần có Điều 2 để xác lập một hệ thống khái niệm chung, tuy nhiên theo đại biểu Thạch Phước Bình, Điều 2 dự thảo luật cần được rà soát theo nguyên tắc: khái niệm nào làm phát sinh quyền hưởng ưu đãi thì phải đủ rõ để xác định được ranh giới áp dụng.

Theo đó, đại biểu lưu ý cần thống nhất lại khái niệm “công nghiệp văn hóa”. Đề nghị xác định công nghiệp văn hóa là tổng thể các ngành, lĩnh vực kinh tế dựa trên sáng tạo, giá trị văn hóa và khai thác quyền sở hữu trí tuệ.

Đại biểu cũng đề nghị không nên để khái niệm “hoạt động hỗ trợ” quá rộng: Nếu mọi hoạt động tài chính, quảng cáo, đào tạo hoặc công nghệ có liên quan đều được xem là hoạt động công nghiệp văn hóa thì phạm vi đối tượng hưởng chính sách có thể bị mở rộng ngoài mục tiêu của Luật. Do đó, đề nghị bổ sung điều kiện: hoạt động hỗ trợ phải trực tiếp và chủ yếu phục vụ chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa.

Bên cạnh đó, đề nghị sửa khái niệm “chủ thể sáng tạo”, đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng không nên đồng nhất người sáng tạo với chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ. Theo pháp luật sở hữu trí tuệ, tác giả và chủ sở hữu quyền có thể là hai chủ thể khác nhau. Vì vậy, đại biểu đề nghị nên tách “chủ thể sáng tạo” và “chủ thể quyền”, tránh một định nghĩa trong Luật này làm thay đổi cách xác định quyền theo Luật Sở hữu trí tuệ.

Hoàn thiện quy định về sử dụng không gian công cộng cho hoạt động công nghiệp văn hóa

Điều 20 dự thảo luật quy định việc sử dụng không gian công cộng cho hoạt động công nghiệp văn hóa, trong đó giao cơ quan có thẩm quyền xác định, công bố các không gian công cộng thuộc phạm vi quản lý được sử dụng để tổ chức hoạt động công nghiệp văn hóa.

Theo đại biểu Phạm Thị Phương, Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai, quy định trên tạo điều kiện khai thác hiệu quả các không gian công cộng phục vụ phát triển sản phẩm, dịch vụ công nghiệp văn hóa.

Tuy nhiên, các loại không gian như: quảng trường, công viên, phố đi bộ, không gian văn hóa và khu vực gắn với di sản có chức năng, đặc điểm quản lý khác nhau. Việc xác định không gian được sử dụng cần bảo đảm phù hợp với mục đích sử dụng, yêu cầu bảo tồn, an toàn và quyền tiếp cận của cộng đồng.

Do đó, đại biểu Phạm Thị Phương đề nghị nghiên cứu hoàn thiện khoản 4 Điều 20 theo hướng: làm rõ nguyên tắc xác định, công bố không gian công cộng được sử dụng cho hoạt động công nghiệp văn hóa; bảo đảm phù hợp với chức năng của từng loại không gian, yêu cầu quản lý, bảo tồn di sản, an toàn và quyền tiếp cận, sử dụng không gian công cộng của Nhân dân.

Điều 20 dự thảo luật cũng quy định tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng không gian công cộng cho hoạt động công nghiệp văn hóa thì thực hiện đăng ký với cơ quan quản lý không gian công cộng theo quy định của Luật này và pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Tuy nhiên qua nghiên cứu, đại biểu Tống Thị Hạnh, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long chỉ rõ dự thảo Luật chưa có điều khoản nào quy định về "cơ quan quản lý không gian công cộng".

Qua đối chiếu với pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đại biểu cũng nhận thấy luật này không quy định về cơ quan quản lý không gian công cộng, chỉ quy định một số nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh tại Điều 1.

Góp ý hoàn thiện quy định Điều 20 dự thảo luật, đại biểu Tống Thị Hạnh chỉ rõ: Hiện nay, việc sử dụng không gian công cộng để đầu tư xây dựng công trình tạm thời phục vụ sự kiện trong một thời hạn nhất định (trong đó có sự kiện văn hóa) đang được điều chỉnh bởi Luật Xây dựng; trong khi đó, việc sắp xếp, bố trí không gian phía trên mặt đất thuộc quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Do đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát để xác định rõ cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận đăng ký thủ tục hành chính này. Trường hợp pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ không quy định thì cần rà soát các luật liên quan để dẫn chiếu chính xác (hoặc quy định cụ thể ngay trong Luật Phát triển Công nghiệp Văn hóa), làm cơ sở triển khai thuận lợi, không gặp vướng mắc trên thực tế.

Bảo đảm thống nhất về thủ tục trên phạm vi cả nước

Tại khoản 7 Điều 9 về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong các ngành công nghiệp văn hóa, dự thảo Luật giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định trình tự, thủ tục, hồ sơ, phương thức giám sát và chế độ báo cáo đối với hoạt động thử nghiệm có kiểm soát tại địa phương.

Quan tâm nội dung trên, đại biểu Sí Thị Mai Anh, Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai bày tỏ tán thành với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện cho các địa phương chủ động triển khai những mô hình mới phù hợp với tiềm năng và lợi thế. Tuy nhiên, cần cân nhắc thêm việc giao cho từng địa phương quy định riêng về trình tự, thủ tục và hồ sơ thực hiện.

“Các hoạt động công nghiệp văn hóa, đặc biệt là công nghệ số, trò chơi điện tử, nội dung số và các mô hình kinh doanh sáng tạo thường có phạm vi hoạt động liên vùng. Nếu mỗi địa phương áp dụng một quy trình, thủ tục khác nhau sẽ có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp khi triển khai thử nghiệm, đồng thời ảnh hưởng đến tính thống nhất trong tổ chức thực hiện”, đại biểu Sí Thị Mai Anh chỉ rõ.

Cũng theo đại biểu Sí Thị Mai Anh, với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đã được quy định mang tính nguyên tắc trong Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, trong đó Chính phủ được giao quy định chi tiết. Việc thiết kế cơ chế thử nghiệm trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa cần đảm bảo tính đồng bộ với khung pháp luật chung.

Từ những phân tích trên, đại biểu Sí Thị Mai Anh đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu chỉnh lý khoản 7 Điều 9 giao Chính phủ ban hành khung hướng dẫn chi tiết quy định thống nhất về trình tự, thủ tục, hồ sơ và nguyên tắc giám sát hoạt động thử nghiệm có kiểm soát để đảm bảo sự thống nhất về thủ tục trên phạm vi cả nước.