Sự vận động nhanh của kinh tế toàn cầu đang kéo theo những thay đổi rõ nét trong cách tiếp cận lĩnh vực thể thao tại Việt Nam. Nếu trước đây hoạt động thể thao chủ yếu gắn với thi đấu và nguồn thu truyền thống, thì hiện nay, cách thức quản lý và khai thác giá trị đang dần dịch chuyển sang mô hình hiện đại hơn, với sự hỗ trợ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, đặc biệt trong phân tích và khai thác dữ liệu người hâm mộ.

Trong một thời gian dài, thể thao ở Việt Nam được đặt trong khuôn khổ phục vụ xã hội và hướng tới thành tích, chưa thực sự được nhìn nhận như một lĩnh vực kinh tế. Tuy nhiên, kinh nghiệm quốc tế cho thấy đây là một ngành công nghiệp có giá trị lớn, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng của nhiều nền kinh tế. Việc Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển thể dục, thể thao đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đã mở ra định hướng rõ ràng hơn, từng bước đưa thể thao tiến gần tới mô hình kinh tế thị trường.

Các dự báo cho thấy quy mô kinh tế thể thao Việt Nam có thể đạt khoảng 30 tỷ USD vào năm 2040. Để đạt được mục tiêu này, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô mà còn phải hoàn thiện thể chế, tạo môi trường minh bạch, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia vào chuỗi giá trị thể thao.

Tái định vị vai trò của doanh nghiệp trong thể thao

Một trong những thay đổi đáng chú ý là cách tiếp cận đối với vai trò của doanh nghiệp. Thay vì dừng ở mức tài trợ mang tính ngắn hạn, xu hướng hiện nay hướng tới việc coi doanh nghiệp là đối tác đầu tư lâu dài. Nội dung này được nhấn mạnh tại Diễn đàn Kinh tế Thể thao 2026 diễn ra tại Hà Nội cuối tháng 3, nơi các chuyên gia nhận định thị trường trong nước đang bước qua giai đoạn khởi đầu để tiến tới tổ chức chuyên nghiệp hơn.

Đi cùng với đó là sự thay đổi trong nhận diện giá trị của ngành. Nếu như trước đây thành tích thi đấu là yếu tố trung tâm, thì nay dữ liệu người dùng và quyền sở hữu trí tuệ được xem là nền tảng quan trọng để tạo ra nguồn thu. Khi người hâm mộ trở thành khách hàng và các giải đấu được phát triển như sản phẩm dịch vụ, không gian tăng trưởng của thị trường sẽ được mở rộng.

Thực tế, mô hình tài trợ thiếu ổn định trong thời gian qua đã bộc lộ nhiều hạn chế, khiến các tổ chức thể thao phụ thuộc và thiếu tính chủ động về tài chính. Do đó, việc chuyển sang mô hình đầu tư chiến lược được xem là giải pháp căn cơ. Trong mô hình này, Nhà nước đóng vai trò thiết lập khung chính sách, từ ưu đãi thuế đến cơ chế đất đai và hợp tác công – tư, còn doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình vận hành với tư cách nhà đầu tư hoặc cổ đông.

Đáng chú ý, thể thao cũng cần được nhìn nhận như một dạng hạ tầng xã hội. Các dự án như khu liên hợp thể thao hay học viện đào tạo vận động viên nếu được áp dụng cơ chế ưu đãi tương tự lĩnh vực công nghệ cao sẽ góp phần thu hút dòng vốn tư nhân, đồng thời giảm gánh nặng cho ngân sách.

Định hình nền kinh tế thể thao trong giai đoạn mới

Bên cạnh yếu tố đầu tư, việc tìm kiếm các nguồn thu mới được xem là điều kiện tiên quyết để hình thành một nền kinh tế thể thao tự chủ. Thực tiễn quốc tế cho thấy doanh thu từ bán vé hay chuyển nhượng chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, trong khi các hoạt động ngoài sân đấu mới là nguồn lực chính.

Theo các phân tích tại Diễn đàn Kinh tế Thể thao 2026, mô hình phát triển của Việt Nam cần dựa trên 5 trụ cột chính: nâng cao năng lực quản trị để xây dựng thương hiệu câu lạc bộ; khai thác bản quyền và nội dung số trên các nền tảng truyền thông; phát triển hạ tầng gắn với thương mại – giải trí; ứng dụng dữ liệu và AI để nâng cao trải nghiệm người hâm mộ; và liên kết với ngành du lịch nhằm gia tăng giá trị dịch vụ.

Những năm gần đây, sự phát triển của các giải chạy marathon, golf hay thể thao điện tử đã cho thấy khả năng lan tỏa của lĩnh vực này. Không chỉ dừng ở hoạt động thể thao, các sự kiện còn tạo động lực cho hàng không, lưu trú và dịch vụ, góp phần hình thành mô hình kinh tế “không khói” theo hướng bền vững.

Trong chiến lược dài hạn, thể thao được định hướng trở thành một ngành kinh tế có vị trí tương đương với logistics hoặc công nghiệp sáng tạo. Mục tiêu đến năm 2035 là hình thành hệ thống vận hành đồng bộ, trong đó các rào cản về phối hợp giữa các ngành được tháo gỡ và cơ chế quản lý được thống nhất.

Song song với đó, chuyển đổi số đóng vai trò nền tảng. Việc chuẩn hóa và minh bạch dữ liệu không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo niềm tin cho nhà đầu tư, đặc biệt là các dòng vốn quốc tế.

Ở góc độ rộng hơn, kinh tế thể thao không chỉ mang lại giá trị tài chính mà còn góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và nâng cao vị thế quốc gia. Khi được phát triển đúng hướng, lĩnh vực này hoàn toàn có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của nền kinh tế trong những năm tới.