Hội thảo nhằm phục vụ quá trình xây dựng Đề án “Bộ chỉ tiêu thống kê về các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn thành phố Hà Nội”.

Đồng Chủ tọa Hội thảo: Bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội; Bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng Ban Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội; TS Nguyễn Viết Chức, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa, Giáo dục), Nguyên Giám đốc Sở Văn hóa  và Thể thao Hà Nội, TS Phạm Thị Lan Anh, Trưởng phòng Quản lý Di sản văn hóa (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội).

Hội thảo có sự tham gia của diễn giả là các chuyên gia uy tín trong và ngoài nước ở lĩnh vực thống kê, công nghiệp văn hóa. Cùng tham dự có đại diện của các Cục, các đơn vị của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch; đại diện lãnh đạo một số xã, phường và đại diện một số trường Đại học trên địa bàn Thành phố.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, bà Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội cho biết: Trong nhiều năm qua, công nghiệp văn hóa đã dần khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Tuy nhiên, khác với nhiều ngành kinh tế truyền thống, công nghiệp văn hóa là lĩnh vực có phạm vi rộng, tính liên ngành cao và nhiều sản phẩm mang giá trị vô hình. Chúng ta có thể nhìn thấy doanh thu của một doanh nghiệp điện ảnh, nhưng khó đo lường đầy đủ giá trị lan tỏa của một lễ hội văn hóa; có thể thống kê số lượng cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ, nhưng không dễ lượng hóa tác động của di sản, của bản sắc văn hóa hay sức hấp dẫn sáng tạo đối với phát triển đô thị.

Chính vì vậy, câu hỏi đặt ra không đơn thuần là: Công nghiệp văn hóa đóng góp bao nhiêu vào tăng trưởng kinh tế? Mà sâu xa hơn là: Làm thế nào để chúng ta đo lường đúng những giá trị mà công nghiệp văn hóa tạo ra?

Mục tiêu của Hội thảo không chỉ nhằm học tập kinh nghiệm quốc tế hay trao đổi về các mô hình kỹ thuật thống kê, mà quan trọng hơn là cùng nhau tìm kiếm lời giải cho những vấn đề phương pháp luận căn bản trong xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê công nghiệp văn hóa của Hà Nội, theo 11 ngành, lĩnh vực, trong đó 10 ngành theo Quyết định 2486/QĐ-TTg ngày 14/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành Công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và 1 ngành Ẩm thực (đặc trưng của Hà Nội) –  bà Lê Thị Ánh Mai nhấn mạnh.

Hội thảo đã nhận được 21 tham luận, trong đó có 8 tham luận trình bày trực tiếp. Các tham luận tập trung 5 nhóm vấn đề lớn: (1) Nhóm vấn đề lý luận và kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng hệ thống chỉ tiêu công nghiệp văn hóa. (2) Nhóm kinh nghiệm thực tiễn từ các địa phương trong nước. (3) Nhóm các vấn đề đặc thù của Hà Nội và những thách thức phương pháp luận đặt ra trong quá trình xây dựng Bộ chỉ tiêu. (4) Nhóm các phương pháp và kỹ thuật triển khai hệ thống chỉ tiêu. (5) Nhóm các vấn đề khác liên quan (bình đẳng giới, phát triển bền vừng, chuyển đổi số, yêu cầu hội nhập quốc tế…).

Các chuyên gia quốc tế đã chia sẻ phương pháp đánh giá Công nghiệp văn hóa ở Anh; Kinh nghiệm Trung Quốc trong xây dựng Bộ chỉ số phát triển văn hóa và các ngành có liên quan; Kinh nghiệm và phương pháp đánh giá Công nghiệp văn hóa ở Pháp đồng thời đưa ra những khuyến nghị cho Hà Nội.

Theo ông Tom Fleming, chuyên gia tư vấn công nghiệp văn hóa (Hội đồng Anh), cần xây dựng cơ sở dữ liệu có tính liên thông nhằm tạo nền tảng cho hợp tác quốc tế và nâng cao khả năng so sánh giữa các quốc gia. Bên cạnh các số liệu thống kê truyền thống, cần chú trọng xây dựng các chỉ số phản ánh mối quan hệ giữa văn hóa với các lĩnh vực khác như y tế, môi trường và phát triển xã hội. Đối với Hà Nội, điều quan trọng là phải xác định được những giá trị độc đáo, lợi thế cạnh tranh và đặc trưng riêng của hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Ông cũng nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống chỉ tiêu cần dựa trên các tiêu chuẩn của UNESCO để nâng cao khả năng hội nhập và đánh giá.

Giáo sư Xiang Yong, Học viện Nghệ thuật (Đại học Bắc Kinh), Viện trưởng Viện Công nghiệp Văn hóa tại Đại học Bắc Kinh cho rằng Hà Nội cần xây dựng hệ thống phân loại phù hợp với điều kiện của Thủ đô, gắn kết các hoạt động văn hóa với hệ thống phân loại ngành công nghiệp của Việt Nam. Thành phố cũng cần ưu tiên những lĩnh vực góp phần định hình bản sắc văn hóa quốc gia và phát huy các thế mạnh sáng tạo đặc trưng như múa rối nước, âm nhạc dân gian hay nghệ thuật sơn mài.

Theo Tiến sĩ Emmanuel Cerise, đại diện Vùng Thủ đô Paris tại Hà Nội, Giám đốc Cơ quan Hợp tác quốc tế Vùng Paris tại Việt Nam, Hà Nội có nhiều tiềm năng phát triển công nghiệp văn hóa nhờ hệ thống di sản phong phú cùng không gian thuận lợi cho các hoạt động sáng tạo. Tuy nhiên, việc phát huy giá trị di sản cần được thực hiện theo hướng sáng tạo, biến di sản thành nguồn lực cho phát triển.

Ông Nguyễn Đình Thúy, nguyên Vụ trưởng Vụ Thống kê Công nghiệp, Tổng cục Thống kê, đánh giá: từ góc độ thống kê quốc gia, dự thảo Bộ chỉ tiêu thống kê công nghiệp văn hóa của thành phố Hà Nội gồm 73 chỉ tiêu có nhiều điểm mạnh đáng ghi nhận.

Trước hết, bộ chỉ tiêu có cấu trúc toàn diện, với 7 nhóm chỉ tiêu bao quát toàn bộ vòng đời của ngành công nghiệp văn hóa, từ đầu vào sản xuất, đóng góp kinh tế đến công tác quản lý nhà nước; đồng thời tương thích với khung chỉ tiêu quốc gia đang được đề xuất.

Bên cạnh đó, việc xây dựng bảng ánh xạ chi tiết theo mã ngành VSIC 2025 là hướng đi phù hợp, bảo đảm tính thống nhất với Hệ thống thống kê quốc gia và tạo cơ sở để so sánh giữa các địa phương.

Đặc biệt, cách phân tầng chỉ tiêu theo mức độ sẵn có của dữ liệu — gồm nhóm A với 33 chỉ tiêu từ dữ liệu hành chính, nhóm B với 36 chỉ tiêu từ điều tra và nhóm C với 4 chỉ tiêu thí điểm — thể hiện tư duy thực tiễn, giúp bộ chỉ tiêu có khả năng triển khai, tránh tình trạng xây dựng quy mô nhưng khó áp dụng trong thực tế.

TS. Phạm Thị Thanh Hường – Trưởng Ban Văn hóa và Ths. Trần Thị Ngọc Hân – Cán bộ Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, có cùng quan điểm: Dữ liệu ngày càng trở thành công cụ trung tâm trong xây dựng chính sách công nói chung và chính sách phát triển công nghiệp văn hóa nói riêng. Các thống kê văn hóa cho phép chính phủ hiểu được quy mô, cơ cấu và mức độ đóng góp của lĩnh vực văn hóa cho nền kinh tế, đồng thời hỗ trợ đánh giá hiệu quả chính sách, hỗ trợ điều phối chính sách liên ngành, và phân bổ nguồn lực đầu tư công. Công nghiệp văn hóa có mối liên hệ chặt chẽ với lao động, giáo dục, du lịch, đổi mới sáng tạo và hạ tầng số; vì vậy việc tích hợp dữ liệu giữa các lĩnh vực giúp nâng cao hiệu quả quản trị.

Hai chuyên gia khuyến nghị Hà Nội, trong quá trình xây dựng bộ chỉ tiêu thống kê về các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo, cần tham chiếu các khung thống kê và chỉ số quốc tế của UNESCO, đặc biệt là FCS 2025, Culture|2030 Indicators và các cơ chế giám sát của Công ước 2005 về Bảo vệ và Phát huy sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm tính đồng bộ, khả năng liên thông và đối sánh quốc tế của hệ thống dữ liệu văn hóa ở cả cấp quốc gia và địa phương.

Bên cạnh việc hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu, Hà Nội cần thúc đẩy xây dựng hệ thống dữ liệu văn hóa theo hướng tích hợp, liên ngành. Về lâu dài, Thành phố có thể nghiên cứu phát triển một trung tâm hoặc cơ chế “cultural observatory” nhằm theo dõi, phân tích và công bố định kỳ dữ liệu, xu hướng về văn hóa và sáng tạo.

Phát biểu kết thúc Hội thảo, TS Nguyễn Viết Chức trân trọng tiếp thu và cảm ơn các ý kiến tham luận tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu. Ông mong muốn sau Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học sẽ tiếp tục đồng hành với Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội trong quá trình xây dựng Bộ tiêu chí phù hợp với đặc trưng của Thăng Long – Hà Nội, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của Hà Nội trong mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội