Không chỉ chạy theo lượng khách

Nghị quyết số 26-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành đã định hướng phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, với mục tiêu đến năm 2030 đóng góp trực tiếp từ 10-12% GDP, đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế; đến năm 2045, tỷ lệ này đạt 14-15%, đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới.

Điều này đòi hỏi sự thay đổi trong cách làm du lịch. Không thể mỗi địa phương phát triển sản phẩm theo cách riêng, thiếu liên kết; cũng không thể chỉ dựa vào những lợi thế tự nhiên sẵn có. Một điểm đến muốn giữ chân du khách phải liên tục đổi mới, xây dựng câu chuyện riêng và kết nối nhiều giá trị trong cùng một hành trình.

PGS.TS Phạm Hồng Long, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Khoa Du lịch học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia Hà Nội cho rằng, Nghị quyết số 26-NQ/TW đã trực tiếp nhận diện và đưa ra các giải pháp mạnh mẽ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn “kinh niên” của ngành du lịch.

Theo ông Long, Nghị quyết xác định hoàn thiện hệ thống luật pháp liên quan đến du lịch, cho phép thí điểm các cơ chế đặc thù, ưu đãi đầu tư cho các dự án động lực, quy mô lớn. Đặc biệt, những vấn đề về đất đai, thuế và tài chính cần được khơi thông để thu hút các nhà đầu tư chiến lược. Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho các mô hình kinh doanh mới như kinh tế chia sẻ, kinh tế đêm, du lịch thông minh và du lịch xanh, những lĩnh vực mới của du lịch mà chúng ta còn khá lúng túng về mặt quản lý.

Ông Lê Công Năng, Chủ tịch Diễn đàn doanh nhân Việt Nam, Chủ tịch Công ty Wondertour, chia sẻ, Nghị quyết 26-NQ/TW có ý nghĩa rất lớn bởi không chỉ tiếp tục xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn mà còn đặt ra yêu cầu thay đổi căn bản mô hình phát triển du lịch Việt Nam trong giai đoạn mới.

Theo ông Năng, một trong những tư tưởng rất quan trọng là chuyển mạnh từ số lượng sang chất lượng, từ khai thác tài nguyên đơn thuần sang phát triển theo chiều sâu, nâng cao giá trị gia tăng; lấy văn hóa, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh.

Văn hóa, di sản phải trở thành giá trị gia tăng

Một trong những điểm đáng chú ý là yêu cầu lấy văn hóa làm nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm làm lợi thế cạnh tranh, đồng thời dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là định hướng có ý nghĩa đặc biệt đối với Việt Nam, quốc gia sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú và đa dạng. Trong một thị trường du lịch ngày càng cạnh tranh, những giá trị khác biệt chính là yếu tố giữ chân du khách.

Một công trình kiến trúc, một lễ hội, một món ăn, một làng nghề hay một loại hình nghệ thuật truyền thống nếu chỉ được giới thiệu như những “tài nguyên” để tham quan thì giá trị khai thác vẫn còn hạn chế. Nhưng khi được kể lại bằng một câu chuyện hấp dẫn, tổ chức thành trải nghiệm và kết nối với dịch vụ, sản phẩm sáng tạo, ẩm thực, nghệ thuật biểu diễn hay kinh tế đêm, di sản có thể tạo ra chuỗi giá trị rộng lớn hơn.

Theo PGS.TS Phạm Hồng Long, xét về sản phẩm và thị trường, Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu đa dạng hóa sản phẩm, tránh sự trùng lặp, đơn điệu. Việc chú trọng vào du lịch y tế, chăm sóc sức khỏe, MICE và du lịch golf là hướng đi đúng đắn để tháo gỡ vấn đề mùa vụ và chi tiêu thấp tại nhiều địa phương hiện nay. Ngoài ra, việc chuyển từ phương thức quản lý hành chính truyền thống sang quản trị dữ liệu số và quản trị thông minh, đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu quốc gia về du lịch sẽ giúp việc điều hành mang tính dự báo và chính xác hơn.

“Đặc biệt, Nghị quyết 26 đã chỉ ra sự thiếu hụt về nhân lực chất lượng cao và năng lực quản trị điểm đến, từ đó đề ra giải pháp đào tạo nguồn nhân lực gắn liền với tiêu chuẩn quốc tế và ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý, giúp giải quyết bài toán chồng chéo giữa các bộ, ngành và địa phương vốn là rào cản lớn nhất cho phát triển du lịch bấy lâu nay”, PGS.TS Phạm Hồng Long cho biết.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Lê Công Năng cho rằng thay đổi đầu tiên phải bắt đầu từ tư duy sản phẩm. Tài nguyên du lịch chưa phải là sản phẩm du lịch. Tài nguyên mới chỉ là nguyên liệu để chúng ta thiết kế sản phẩm. Một di tích nếu chỉ mở cửa, bán vé, để khách tham quan và chụp ảnh thì giá trị kinh tế tạo ra rất giới hạn. Nhưng cũng di tích đó, nếu phát triển thêm tour đêm, trình diễn nghệ thuật, thuyết minh đa ngôn ngữ, công nghệ tương tác, sản phẩm lưu niệm, ẩm thực và các hoạt động trải nghiệm thì giá trị tạo ra sẽ hoàn toàn khác.

Nhìn rộng hơn, đây cũng là bài toán đối với việc khai thác các giá trị văn hóa, di sản trên cả nước. Trong chặng đường phát triển mới, yêu cầu đặt ra với du lịch Việt Nam không chỉ là tăng trưởng về lượng mà quan trọng hơn là tạo ra giá trị mới từ những nguồn lực sẵn có. Khi văn hóa, di sản, thiên nhiên và đời sống cộng đồng được chuyển hóa thành những sản phẩm giàu trải nghiệm, có chiều sâu, du lịch sẽ không chỉ thu hút khách mà còn nâng mức chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú và tạo sinh kế cho người dân. Từ đó, du lịch có thêm động lực để phát triển bền vững và thực sự phát huy vai trò của một ngành kinh tế mũi nhọn.