Chuỗi sự kiện được tổ chức trong bối cảnh phát triển văn hóa đang được đặt ra như một yêu cầu chiến lược, gắn chặt với nhiệm vụ phát triển nhanh và bền vững đất nước. Đặc biệt, sau khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đặt ra yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo trên nền tảng giá trị văn hóa dân tộc, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu biến di sản thành nguồn lực phát triển, câu chuyện kinh tế di sản đã bước từ phạm vi học thuật sang một bài toán thực tiễn của quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng. 

Trong bối cảnh đó, tọa đàm “Khơi dậy tiềm năng: Sở hữu trí tuệ trong kinh tế di sản” được tổ chức như một diễn đàn đối thoại nhiều chiều, nhằm làm rõ vai trò của sở hữu trí tuệ như một công cụ nền tảng để di sản có thể được định danh đúng, bảo hộ đúng và chuyển hóa thành tài sản có giá trị.

Phát biểu tại chương trình, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh nhấn mạnh, Việt Nam là quốc gia giàu di sản - vật thể, phi vật thể, tư liệu, thiên nhiên, làng nghề, tri thức dân gian, biểu tượng văn hóa đã bền bỉ đi cùng lịch sử dân tộc. Đó là nguồn tài nguyên văn hóa rất lớn, nhưng vẫn chưa được chuyển hóa tương xứng thành nguồn lực phát triển.

Cũng theo ông Lê Quốc Minh, Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã đặt ra đề bài rõ ràng: phát triển kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo trên nền tảng giá trị văn hóa Việt Nam. Đây là bước tiến về tư duy phát triển. Trước đây, nói đến văn hóa, nhiều người nghĩ tới lĩnh vực cần đầu tư, hỗ trợ, gìn giữ. Nay, Nghị quyết 80 đặt ra yêu cầu cao hơn: văn hóa phải trở thành nguồn lực nội sinh cho tăng trưởng, tham gia trực tiếp vào tạo ra của cải, việc làm, thương hiệu và sức cạnh tranh quốc gia. Nghị quyết nêu rõ mục tiêu đưa các ngành công nghiệp văn hóa thành động lực tăng trưởng mới, phấn đấu đến năm 2030 đóng góp 7% GDP và đến năm 2045 đóng góp 9% GDP. Đó là thông điệp chính sách rất mạnh, và trong bức tranh đó, kinh tế di sản là cấu phần đáng chú ý.

“Vậy nên di sản, nếu chỉ dừng ở lưu giữ, sẽ khó tạo sức sống mới. Nhưng nếu được nhận diện đúng, kể lại bằng ngôn ngữ của hôm nay, gắn với sản phẩm, dịch vụ, thương hiệu, du lịch, giáo dục, công nghệ, thì di sản có thể mở ra không gian phát triển rất lớn” – ông Lê Quốc Minh nhận định.

Tại buổi tọa đàm, TS. Lê Thị Minh Lý, Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia, Nguyên Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hoá (Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch) đã trình bày tham luận “Đánh thức mỏ vàng di sản Việt Nam”, phác họa bức tranh tổng thể về kinh tế di sản như một ngành kinh tế mới đang hình thành; đồng thời đối chiếu kinh nghiệm quốc tế và đặt câu hỏi Việt Nam đang đứng ở đâu trên bản đồ khu vực... Đồng thời, cũng đưa ra những khái niệm cơ bản như di sản văn hóa phi vật thể, di sản thiên nhiên, di sản tư liệu, văn hóa-giá trị, tiềm năng văn hóa, bản sắc văn hóa, nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm... để nhận diện toàn bộ bức tranh kinh tế di sản ở Việt Nam.

Bên cạnh đó, Luật sư Lê Quang Vinh, Giám đốc Công ty Sở hữu Trí tuệ Bross & Partners đã trình bày tham luận về “Định danh và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong kinh tế di sản”. Tham luận này đi thẳng vào hạ tầng pháp lý của vấn đề. Từ một làng nghề, một biểu tượng văn hóa, một loại hình nghệ thuật dân gian cho tới tri thức truyền thống, di sản chứa đựng nhiều lớp tài sản vô hình. Việc nhận diện đúng các lớp quyền này là điều kiện để di sản thoát khỏi tình trạng chỉ là tài nguyên thô, trở thành tài sản có thể định giá, cấp quyền, khai thác và sinh lợi trong khuôn khổ pháp luật.

Phần thứ ba của tọa đàm mang tên “Từ di sản đến tài sản: hành trình của người trong cuộc”, do bà Dư Thị Mai Linh, Giám đốc Chiến lược Công ty Ann Group trình bày. Đây là phần kết nối lý thuyết với thực tiễn, cho thấy kinh tế di sản đã và đang được thử nghiệm qua những mô hình cụ thể. Từ cách nhận diện chất liệu di sản, sáng tạo sản phẩm, xác lập quyền cho đến tổ chức phân phối và xây dựng hệ giá trị thương hiệu. Phần trao đổi này mang lại góc nhìn thực tế cho các nhà quản lý, doanh nghiệp sáng tạo và các chủ thể đang nắm giữ di sản.

Khép lại phần trình bày là phiên thảo luận bàn tròn “Hệ sinh thái nào cho di sản Việt Nam?” với sự tham gia của PGS.TS. Nguyễn Tiến Vinh, TS. Lê Thị Minh Lý và Luật sư Lê Quang Vinh. Từ góc nhìn nghiên cứu, chính sách và pháp lý, các diễn giả sẽ cùng trao đổi về những nút thắt đang cản trở di sản Việt Nam trở thành tài sản, đồng thời thảo luận về mô hình hệ sinh thái cần có để vừa khai thác hiệu quả, vừa gìn giữ được giá trị lâu dài của di sản.

Bên cạnh tọa đàm, chuỗi sự kiện IP Day 2026 tại Báo Nhân Dân còn bao gồm nhiều hoạt động mở cửa liên tục từ 9 giờ đến 17 giờ trong ba ngày 24-26/4, như không gian trải nghiệm gian hàng vật phẩm văn hóa, khu trưng bày “Vũ trụ IP”, photobooth chụp ảnh lấy ngay và chương trình 1.000 phần quà tặng check-in. Những hoạt động này giúp chương trình mở rộng thành một không gian công chúng, nơi người tham dự có thể trực tiếp tiếp cận các sản phẩm sáng tạo gắn với tài sản trí tuệ, văn hóa và di sản.

Chuỗi chương trình nhằm mục đích thúc đẩy phát triển kinh tế di sản đặt trong nền tảng tư duy mới về quyền sở hữu trí tuệ, về cơ chế hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp, giới chuyên gia và cộng đồng nắm giữ di sản. Cũng từ đây, câu chuyện về di sản được đặt lại trong mối quan hệ với thị trường, với đổi mới sáng tạo và với năng lực cạnh tranh của nền kinh tế văn hóa Việt Nam.

Chuỗi sự kiện chào mừng IP Day 2026 cũng là một lời gợi mở cho một hướng đi lớn hơn: đưa sở hữu trí tuệ trở thành công cụ đồng hành cùng công nghiệp văn hóa, và đưa kinh tế di sản trở thành một phần thực chất của chiến lược phát triển quốc gia trong giai đoạn mới../.