Đây là một trong những hoạt động văn hóa đặc sắc trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026, đồng thời là hoạt động hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám – Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076 – 2026).

Trong đời sống văn hóa Việt Nam, trống không chỉ là một nhạc cụ mà còn gắn bó mật thiết với tín ngưỡng, lễ hội, giáo dục và sinh hoạt cộng đồng qua nhiều thế hệ. Tiếng trống hiện diện trong nhiều không gian văn hóa, từ lễ hội làng, nghi lễ tín ngưỡng đến trường học và các sinh hoạt cộng đồng, mang những sắc thái khác nhau nhưng cùng thể hiện sự gắn kết, nhịp điệu và sức sống của cộng đồng.

Chương trình “Nhất trống – Một tiếng trống – Ngàn năm văn hiến” được tổ chức nhằm giới thiệu tới công chúng những giá trị văn hóa, lịch sử, nghệ thuật và kỹ thuật chế tác trống truyền thống; đồng thời tôn vinh các nghệ nhân, làng nghề và cộng đồng đang gìn giữ, trao truyền những tri thức, kỹ năng và thực hành văn hóa gắn với trống trong đời sống đương đại.

Chương trình gồm các hoạt động chính: Trưng bày chuyên đề “Nhất trống - Một tiếng trống - Ngàn năm văn hiến”; trải nghiệm nghề làm trống và trình diễn nghệ thuật trống.

Không gian trưng bày giới thiệu câu chuyện về trống truyền thống Việt Nam thông qua các hiện vật, tư liệu, hình ảnh, sản phẩm và công cụ chế tác tiêu biểu; qua đó giúp công chúng tìm hiểu về lịch sử, giá trị văn hóa, nghệ thuật cũng như kỹ thuật làm trống được gìn giữ tại nhiều vùng miền.

Bên cạnh đó, trưng bày còn giới thiệu một số làng nghề và vùng văn hóa tiêu biểu như: làng trống Đọi Tam (Ninh Bình), làng trống Lâm Yên (Quảng Nam), làng trống Bình An (Long An), không gian văn hóa trống Tây Nguyên cùng một số địa phương, làng nghề có truyền thống chế tác và sử dụng trống.

Không chỉ giới thiệu những sản phẩm hoàn thiện, trưng bày còn kể câu chuyện phía sau mỗi chiếc trống: từ nguồn nguyên liệu, kỹ thuật thủ công, kinh nghiệm nghề nghiệp đến những tri thức được các thế hệ nghệ nhân lưu giữ và trao truyền.

Bên cạnh đó, chương trình có sự tham gia trực tiếp của các nghệ nhân đến từ các làng nghề truyền thống. Tại đây, công chúng có cơ hội quan sát một số công đoạn tiêu biểu trong quá trình chế tác trống, từ lựa chọn nguyên liệu, tạo tang trống, xử lý và căng mặt trống đến hoàn thiện sản phẩm.

Các nghệ nhân đồng thời giao lưu, chia sẻ về kỹ thuật, kinh nghiệm và những câu chuyện gắn với quá trình giữ nghề, truyền nghề. Qua hình thức trình diễn trực tiếp, công chúng không chỉ được nhìn thấy một sản phẩm thủ công truyền thống mà còn hiểu rõ hơn về giá trị của lao động nghề nghiệp, kỹ năng thủ công và tri thức dân gian được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Điểm nhấn của chương trình là hoạt động trình diễn nghệ thuật giới thiệu những sắc thái đa dạng của tiếng trống trong đời sống văn hóa Việt Nam thông qua các tiết mục gắn với trống lễ hội, trống hội làng, trống trường học và một số hình thức trống trong nghi lễ truyền thống.

Ngoài ra, chương trình cũng giới thiệu không gian văn hóa cồng chiêng kết hợp với trống Tây Nguyên, góp phần phản ánh sự đa dạng trong các hình thức diễn xướng và biểu đạt âm thanh của các cộng đồng trên đất nước Việt Nam.

Phát biểu tại chương trình, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết: “Khi được giới thiệu trong không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám, tiếng trống tạo nên sự kết nối giàu ý nghĩa giữa di sản vật thể với các giá trị văn hóa phi vật thể, giữa truyền thống với đời sống hôm nay. Đây cũng là cách chúng tôi mong muốn đưa di sản đến gần hơn với công chúng: không chỉ để xem mà còn để hiểu, trải nghiệm và cảm nhận được chiều sâu văn hóa ẩn chứa trong mỗi giá trị quen thuộc.

Thông qua chương trình, chúng tôi kỳ vọng góp phần tôn vinh các nghề thủ công truyền thống, các nghệ nhân và cộng đồng đang thực hành, gìn giữ di sản; đồng thời tạo thêm những trải nghiệm văn hóa có chiều sâu cho công chúng trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026”../.