Trong bối cảnh đất nước hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, các chuyên gia, nhà khoa học cho rằng văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà cần được nhìn nhận là nguồn lực nội sinh, lực lượng sản xuất trực tiếp và động lực của sáng tạo. Muốn vậy, cần đổi mới tư duy phát triển, xây dựng hệ sinh thái văn hóa đồng bộ, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế và phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hóa.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay và giai đoạn tới không đơn thuần là mở rộng quy mô GDP mà phải dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng thể chế và năng lực con người.

Trong tiến trình đó, văn hóa không đứng ngoài nền kinh tế mà trực tiếp tham gia tạo lập năng lực phát triển thông qua việc hình thành con người có tri thức, đạo đức, kỷ luật và năng lực sáng tạo; xây dựng niềm tin, chuẩn mực hợp tác và sức gắn kết xã hội; đồng thời chuyển hóa tài nguyên, bản sắc văn hóa thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương cho biết, nước ta có nhiều lợi thế với nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, hệ thống di sản đa dạng, thị trường nội địa hơn 100 triệu dân, dân số trẻ, tỷ lệ tiếp cận Internet cao và nhu cầu trải nghiệm ngày càng lớn.

Những năm gần đây, các ngành công nghiệp văn hóa đã đạt một số kết quả bước đầu, xuất hiện nhiều lực lượng sáng tạo mới trong các lĩnh vực nội dung số, quảng cáo, xuất bản điện tử, âm nhạc, điện ảnh và trò chơi điện tử. Tuy nhiên, lĩnh vực này vẫn còn nhiều hạn chế như chuỗi giá trị chưa hoàn chỉnh, thiếu doanh nghiệp đầu tàu; hệ thống dữ liệu, thống kê còn yếu; sự kết nối liên ngành giữa văn hóa, du lịch, công nghệ và các ngành kinh tế khác chưa chặt chẽ; thể chế đối với tài sản vô hình và các mô hình kinh doanh số còn phân tán...

Do đó, để phát huy vai trò của văn hóa đối với tăng trưởng bền vững, cần làm cho văn hóa trở thành năng lực bên trong của nền kinh tế, động lực của sáng tạo và hệ điều tiết của xã hội. Cùng với đổi mới nhận thức, cần đưa các chỉ tiêu văn hóa vào chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; tạo đột phá về thể chế; tháo gỡ các điểm nghẽn liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, tiếp cận vốn và không gian sáng tạo; đồng thời phát triển doanh nghiệp văn hóa, hệ thống dữ liệu, nguồn nhân lực sáng tạo và các cụm sáng tạo gắn với lợi thế của từng địa phương.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương nêu ý kiến: "Muốn phát huy thực sự vai trò của văn hóa trong mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, chúng ta cần đưa các chỉ tiêu về văn hóa vào chiến lược và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, phải chuyển từ tư duy quản lý hoạt động sang quản trị hệ sinh thái văn hóa; từ hỗ trợ đầu vào sang nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn bộ hệ giá trị văn hóa. Việc đầu tư cũng cần được thực hiện đồng bộ, xuyên suốt, thay vì chỉ tập trung vào từng khâu riêng lẻ. Bên cạnh đó, chính sách đặt hàng của Nhà nước vẫn giữ vai trò cần thiết để tạo động lực cho phát triển văn hóa".

Đồng quan điểm, ở góc độ chiến lược, GS.TS Phùng Hữu Phú, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng cần tạo đột phá về tư duy và thống nhất nhận thức đối với vai trò của văn hóa.

Theo ông, muốn tạo ra chuyển biến sâu sắc trong thực tiễn, trước hết phải có sự chuyển biến và thống nhất trong nhận thức. Tư duy đột phá này được thể hiện trong Nghị quyết Đại hội XIV và đặc biệt là Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Theo đó, cần nhận thức sâu sắc văn hóa và con người là nền tảng của phát triển.

Trước đây, khi nói đến văn hóa, chúng ta thường nhấn mạnh văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội. Điều đó hoàn toàn đúng. Tuy nhiên, lần này Đảng khẳng định văn hóa và con người là nền tảng của phát triển. Đây là bước tiến rất quan trọng trong tư duy.

Để văn hóa thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, GS.TS Phùng Hữu Phú cho rằng: "Để phát huy vai trò của văn hóa trong tăng trưởng hai con số, giải pháp bao trùm là phải quan tâm xây dựng và phát triển hệ sinh thái văn hóa. Phải phát huy được tiềm năng, tài năng sáng tạo của các chủ thể văn hóa; phát huy không gian sáng tạo, các thiết chế văn hóa; coi trọng và khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa. Đồng thời, cần quan tâm đầu tư phát triển một số ngành kinh tế văn hóa mới, với nòng cốt là công nghiệp văn hóa".