Dự sự kiện có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Trịnh Văn Quyết, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Lê Hoài Trung, Bộ trưởng Ngoại giao; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Phạm Quang Ngọc, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên.

Phát biểu chỉ đạo, đồng chí Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh, 300 năm đã trôi qua nhưng ngọn đèn trí tuệ mang tên Lê Quý Đôn chưa bao giờ tắt trong tâm thức của người dân Việt Nam. Sống giữa thế kỷ 18 đầy biến động, Lê Quý Đôn luôn trăn trở trước vận mệnh của quốc gia và đời sống của nhân dân.

Từ thực tiễn quản lý và khảo cứu sâu rộng, ông để lại nhiều tư tưởng giá trị về quản trị quốc gia, pháp chế kinh tế, giáo dục, đề cao kỷ cương, kết hợp hài hòa, đức trị và pháp trị, nhấn mạnh sự thịnh suy của quốc gia, phụ thuộc rất lớn vào việc phát hiện, sử dụng và đãi ngộ hiền tài.

Đất nước ta đang đứng trước thời cơ vận hội rất lớn nhưng không ít thách thức, phát triển nhanh và bền vững đòi hỏi phát huy mạnh mẽ hơn nữa, lòng yêu nước, tự hào tự tôn dân tộc, vai trò của văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ, quán triệt các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị, nhất là Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa.

Chúng ta cần xác định rõ văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh động lực của phát triển, đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho con người, cho tương lai của dân tộc. Trong dòng chảy ấy, nghiên cứu Lê Quý Đôn có ý nghĩa rất thiết thực đối với việc xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới.

Đồng chí Trịnh Văn Quyết đề nghị hội thảo khoa học cần tập trung làm rõ một số vấn đề trọng tâm sau:

Thứ nhất, cần làm sâu sắc hơn nữa giá trị cốt lõi trong tư tưởng di sản của ông về lòng yêu nước thương dân, về ý thức độc lập tự chủ. Xác định rõ vị trí của ông trong tiến trình tư tưởng văn hóa Việt Nam.

Thứ hai, làm sáng tỏ giá trị hệ thống tư duy học thuật, phương pháp khảo cứu và tinh thần thực học, từ đó lan tỏa truyền thống hiếu học, tinh thần học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập.

Thứ ba, luận giải tư tưởng canh tân đất nước, trọng dụng hiền tài, phát triển giáo dục, phát triển kinh tế, xây dựng kỷ cương phép nước, gợi mở luận cứ khoa học, phục vụ hoàn thiện thể chế, phát triển nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững vì con người và vì hạnh phúc của nhân dân.

Thứ tư, khai thác giá trị lịch sử khoa học pháp lý của các tác phẩm liên quan lãnh thổ biển đảo, phục vụ bảo vệ vững chắc độc lập chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ và công tác thông tin đối ngoại, đúc rút ra bài học kinh nghiệm về nghệ thuật ngoại giao mềm dẻo trong ứng xử kiên định về nguyên tắc.

Thứ năm, đề xuất giải pháp thiết thực để bảo tồn tôn tạo phát huy các di sản của ông gắn phát triển văn hóa, giáo dục khoa học du lịch làm nổi bật mối quan hệ gắn bó giữa danh nhân văn hóa với vùng đất và con người Hưng Yên đưa di sản ấy lan tỏa trong đời sống xã hội và tới bạn bè quốc tế.

Hội thảo tập trung trao đổi, thảo luận năm nhóm vấn đề chính: Lê Quý Đôn với lịch sử, địa lý và chủ quyền quốc gia; Lê Quý Đôn với tư tưởng canh tân và phát triển đất nước; Lê Quý Đôn với văn hóa và văn minh Việt Nam; Lê Quý Đôn với chủ nghĩa yêu nước và tinh thần thời đại; Lê Quý Đôn với quê hương Hưng Yên và sự lan tỏa của di sản văn hóa.

Hội thảo đã nhận được hơn 70 tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia đến từ nhiều cơ quan nghiên cứu, trường đại học, tổ chức khoa học, các bộ, ngành Trung ương và địa phương trong cả nước, tiêu biểu như: Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Triết học, Viện Sử học, Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Viện Nghiên cứu Văn hóa, Viện Văn học); Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; các Bộ: Ngoại giao, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Giáo dục và Đào tạo; tỉnh Hưng Yên; cùng nhiều trường đại học.

Qua các tham luận và ý kiến trao đổi, Hội thảo đã làm sâu sắc thêm nhiều nhận thức khoa học quan trọng về danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn trên các phương diện chủ yếu sau: Khẳng định tầm vóc học thuật bách khoa và phương pháp tư duy vượt trước thời đại của danh nhân Lê Quý Đôn; Làm rõ tư tưởng canh tân và quản trị quốc gia của danh nhân Lê Quý Đôn; Bổ sung luận cứ khoa học về tư tưởng đối ngoại và giá trị lịch sử - pháp lý trong khẳng định chủ quyền quốc gia; Đề xuất định hướng bảo tồn và phát huy di sản trong bối cảnh hội nhập quốc tế.