Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hồ An Phong tới dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị. 

Tham dự sự kiện còn có đại diện các bộ, ngành, cơ quan quản lý và thực thi tại địa phương; các đơn vị thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; đại diện các hội, hiệp hội, tổ chức quản lý tập thể quyền, các chủ sở hữu, đơn vị khai thác sử dụng cùng đông đảo các cơ quan truyền thông, báo chí.

Hội nghị là hoạt động có ý nghĩa quan trọng nhằm đánh giá toàn diện tình hình triển khai, kết quả đạt được cùng những khó khăn, bất cập trong quá trình thi hành pháp luật. Đây cũng là diễn đàn tiếp nhận ý kiến đa chiều từ các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp, hiệp hội, chuyên gia và chủ thể quyền để đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Luật Sở hữu trí tuệ được Quốc hội thông qua từ năm 2005, qua hơn 20 năm triển khai với 5 lần sửa đổi, bổ sung (gần đây nhất là vào năm 2025) đã tạo dựng hành lang pháp lý giúp các tổ chức, cá nhân sáng tạo, khai thác và bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan; đồng thời đáp ứng các chuẩn mực quốc tế như Công ước Berne, Hiệp định TRIPS và các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP, EVFTA…

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Hồ An Phong nhấn mạnh: "Luật Sở hữu trí tuệ ban hành cách đây 20 năm. Qua 20 năm thì có 5 lần sửa đổi. Nhưng sự biến đổi của xã hội, sự phát triển của khoa học công nghệ, sự biến đổi trong thời kỳ 4.0, sự xuất hiện nhanh chóng của công nghệ AI tạo nên những bước đột phá rất lớn về khoa học công nghệ và liên quan trực tiếp tới sở hữu trí tuệ. Không chỉ riêng Việt Nam mà toàn cầu còn rất nhiều tranh cãi, còn rất nhiều vướng mắc. Những thay đổi trên đòi hỏi hoàn thiện thể chế kịp thời để giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra. Làm sao để không bị bó hẹp, để không bị phát triển lệch hướng? Làm sao để bảo vệ quyền tác giả, để khơi thông nguồn lực sáng tạo và tạo ra những giá trị đóng góp thực sự vào công cuộc phát triển văn hóa, đóng góp vào kinh tế sáng tạo, phát triển kinh tế đất nước."

Thứ trưởng chia sẻ thêm, trong các ngành kinh tế chung, Đảng và Chính phủ đang quyết liệt thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nhiều ngành nghề tại Việt Nam phải nỗ lực vươn lên để bắt kịp tốc độ phát triển của thế giới. Tuy nhiên, đối với lĩnh vực văn hóa và du lịch, Việt Nam sở hữu lợi thế so sánh vượt trội nhờ kho tàng tài nguyên văn hóa vô tận, độc đáo... được đúc kết qua hàng nghìn năm lịch sử. Nếu biết chuyển hóa những giá trị di sản đó thành sản phẩm và nguồn lực kinh tế cụ thể, văn hóa hoàn toàn có thể vươn ra thế giới một cách nhanh nhất, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước. 

Báo cáo tại sự kiện, bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp văn hóa và Bản quyền tác giả cho biết, việc tổng kết nhằm đánh giá kết quả thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan, nhận diện những hạn chế, khó khăn, nguyên nhân và vấn đề mới phát sinh; từ đó đề xuất hoàn thiện pháp luật, trong đó có nghiên cứu, định hướng xây dựng Luật Bản quyền tác giả.

Phạm vi tổng kết gồm các quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trong Luật Sở hữu trí tuệ, Nghị định số 17 năm 2023 được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 134 năm 2026; còn thời kỳ đánh giá từ ngày 01 tháng 01 năm 2021 đến ngày 30 tháng 6 năm 2026. Đối tượng tổng kết gồm các cơ quan quản lý, thực thi, các tổ chức, doanh nghiệp, tổ chức quản lý tập thể, cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình, các chủ thể sáng tạo, khai thác, sử dụng quyền.

Bà Phạm Thị Kim Oanh cũng chỉ ra 7 nhóm vướng mắc còn tồn tại hiện nay. Trước hết là việc xác định chủ thể, phạm vi, chứng minh quyền đối với các tác phẩm có nhiều người tham gia, tác phẩm làm theo hợp đồng, đặt hàng, sử dụng ngân sách nhà nước cũng như các tác phẩm có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI). Bên cạnh đó, các quy định chưa xác định rõ ràng điều kiện sử dụng, sao chép, chia sẻ và huấn luyện AI; việc khai thác, cấp phép, phân chia tiền thưởng trong mô hình đa nền tảng, xuyên biên giới, kể cả quyền đối với tác phẩm gốc và quyền chuyển nhượng bán lại tác phẩm vẫn gặp nhiều lúng túng.

Ngoài ra, thực tiễn thi hành còn bộc lộ bất cập trong việc xác định phạm vi ủy quyền, cấp phép, mức thu đối với công tác quản lý tập thể; sự thiếu đồng bộ dữ liệu về tác phẩm, tác giả, chủ sở hữu, ủy quyền và thanh toán; việc khó lượng hóa doanh thu, lợi nhuận thất thoát, giá trị quyền bị xâm phạm; cùng những thách thức trong xử lý vi phạm số nhanh, ẩn danh, tái diễn, xuyên biên giới cũng như trách nhiệm của các nền tảng và thu thập chứng cứ. Bên cạnh vướng mắc pháp lý, công tác thực thi còn hạn chế do thiếu hụt công cụ kỹ thuật, kinh phí, năng lực chuyên sâu và sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các cơ quan.

Trong khuôn khổ Hội nghị, các đại biểu cũng đã lắng nghe nhiều tham luận chuyên sâu từ các chuyên gia, đại diện doanh nghiệp và tổ chức quản lý tập thể nhằm làm rõ hơn các khoảng trống pháp lý, đóng góp giải pháp thực tiễn cho Dự án Luật Bản quyền tác giả trong thời gian tới./.