36 giờ chạy đua tìm “lời giải xanh”

Cuộc thi Asian Hackathon for Green Future 2026, do Quỹ Vì tương lai xanh, Trường Đại học VinUni và Câu lạc bộ Nhân tài Công nghệ trẻ Vingroup (VinTechTalent) đồng tổ chức, được phát động từ ngày 6/4 và đã khép lại với Vòng Chung kết và lễ trao giải diễn ra vào ngày 4/7 vừa qua.

Vượt qua 439 đội thi đến từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, HELIOS, đội thi đến từ Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) giành ngôi Quán quân Asian Hackathon for Green Future 2026 với giải pháp về giao thông và di chuyển bền vững.

“Chúng tôi thực sự vỡ òa. Khi được xướng tên đội ở vị trí cao nhất, tôi gần như không tin điều đó vừa xảy ra”, Pratham Ranjan nhớ lại. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên HELIOS – đội thi gồm hai thành viên ngành Khoa học Máy tính và Quản trị Kinh doanh tham gia một cuộc thi hackathon ứng dụng công nghệ nhằm giải quyết bài toán phát triển bền vững.

“Quá trình nghiên cứu dữ liệu, tìm hiểu các thách thức môi trường và xây dựng giải pháp công nghệ đã mở ra cho tôi một góc nhìn hoàn toàn mới”, Alok Vernekar, thành viên đến từ Singapore, cho biết.

Hành trình đến ngôi vô địch của HELIOS bắt đầu từ một quan sát rất đời thường: biến đổi khí hậu hiện diện trong cuộc sống hàng ngày và giao thông bền vững có thể là một phần của lời giải.

“Vài tuần trước, tôi đến châu Âu và biết nhiều người ở Pháp đã thiệt mạng trong đợt nắng nóng cực đoan. Điều đó khiến tôi nhận ra biến đổi khí hậu nghiêm trọng đến mức nào và việc phát triển năng lượng tái tạo cấp thiết ra sao”, Pratham Ranjan chia sẻ.

Trở về Singapore – nơi sở hữu một trong những hệ thống giao thông công cộng phát triển nhất thế giới, anh tự đặt câu hỏi: Làm thế nào để hệ thống này vận hành bền vững hơn và góp phần giảm tác động của biến đổi khí hậu?

Từ ý tưởng đến nguyên mẫu sản phẩm chỉ trong 36 giờ là một cuộc chạy đua thực sự. Theo Alok Vernekar, giải pháp của nhóm tích hợp nhiều lớp công nghệ, từ năng lượng mặt trời, xe điện đến quản lý nhiệt, khiến quá trình phát triển trở nên đặc biệt áp lực.

“Chúng tôi gần như không ngủ. Khó nhất không phải lập trình, mà là giữ mình luôn tỉnh táo để hoàn thiện mọi thứ đúng hạn”, anh nói.

Trong khi đó, Ranjan cho biết đây là một trong những dự án phức tạp nhất mà anh từng thực hiện. “Chúng tôi cũng theo dõi những chính sách mới tại Hà Nội, như lộ trình hạn chế xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong khu vực Vành đai 1, để tham khảo và hoàn thiện giải pháp của mình”, Ranjan chia sẻ.

Việc cạnh tranh với hàng trăm đội thi đến từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ cũng tạo áp lực không nhỏ. “Chúng tôi rất căng thẳng, thậm chí nghĩ rằng mình khó có thể lọt vào Top 9”, Ranjan kể.

Tuy nhiên, điều đọng lại lớn nhất sau cuộc thi, theo anh, không phải chiếc cúp vô địch mà là cơ hội nhìn ra thách thức môi trường ở nhiều quốc gia trong khu vực.

“Lớn lên tại Singapore, tôi chưa từng hình dung xâm nhập mặn có thể tàn phá mùa màng và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu nông dân. Việc tìm hiểu những khó khăn mà người dân ở các quốc gia khác đang đối mặt thực sự đã thay đổi góc nhìn của tôi”, Ranjan đúc kết.

Ý tưởng lớn từ những quan sát nhỏ

Tinh thần tìm lời giải từ những quan sát trong cuộc sống cũng hiện diện ở VFluxion (Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Việt Nam) - đội giành giải Nhì cuộc thi.

Theo thành viên Đỗ Thị Như Ý, ý tưởng của nhóm xuất phát từ sự phát triển nhanh chóng của xe điện.

“Chúng tôi nhận thấy số lượng xe điện ngày càng tăng, không chỉ trên thế giới mà cả ở Việt Nam. Vậy tại sao không tận dụng nguồn năng lượng đang nằm trong chính những chiếc xe đó?”, Ý chia sẻ.

Từ câu hỏi ấy, nhóm phát triển giải pháp ứng dụng công nghệ Vehicle-to-Grid (V2G), cho phép xe điện hoàn trả phần điện dư trong pin về lưới điện. Thay vì chỉ tiêu thụ năng lượng, hàng nghìn xe điện có thể trở thành những “pin lưu trữ di động”, góp phần giảm áp lực lên lưới điện vào giờ cao điểm và tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng.

Nhóm cho biết nguồn cảm hứng đến từ thành phố Utrecht (Hà Lan) – nơi đầu tiên trên thế giới triển khai thành công mô hình này. Tuy nhiên, khi tìm cách ứng dụng tại Việt Nam, bài toán không còn nằm ở công nghệ mà ở tính khả thi.

“Ban giám khảo đặt câu hỏi liệu Việt Nam đã thực sự sẵn sàng cho V2G hay chưa. Điều đó buộc chúng tôi phải nhìn vào thực tế, xem Việt Nam đã có gì và còn thiếu gì, thay vì chỉ theo đuổi một ý tưởng hấp dẫn về mặt công nghệ”, Ý nói.

Với Nguyễn Thế Anh, thành viên phụ trách mảng an toàn thông tin, một giải pháp công nghệ xanh chỉ thực sự bền vững khi giải quyết đồng thời nhiều bài toán.

“Bên cạnh hiệu quả vận hành, chúng tôi còn phải tính đến việc bảo vệ dữ liệu cá nhân khi hệ thống xử lý lượng lớn thông tin của người dùng. Làm thế nào để vừa đảm bảo quyền riêng tư, vừa không ảnh hưởng đến giá trị của xe là vấn đề nhóm dành nhiều thời gian giải quyết”, Thế Anh chia sẻ.

Không chỉ nhận góp ý từ các chuyên gia, các thành viên VFluxion cho biết họ còn học được nhiều điều từ những ý tưởng đến từ khắp châu Á.

“Có những đội đưa ra giải pháp rất bất ngờ, như lắp hệ thống lọc không khí ngay trên các bảng quảng cáo ngoài trời. Điều đó khiến tôi nhận ra công nghệ không nhất thiết phải phức tạp. Đôi khi, những ý tưởng đơn giản nhưng đúng nhu cầu lại tạo ra tác động lớn”, Ý nói.