Lễ Giỗ tổ nghề Ca trù Đông Môn năm 2026, với chủ đề “Hồi hướng Tổ nghề – Tiếp nối tinh hoa”, khai mạc tối 30/10/2026 tại khu di tích lịch sử đình, đền, chùa Đông Môn, phường Hòa Bình, thành phố Hải Phòng. Chương trình diễn ra từ ngày 30/10 đến 1/11/2026..

Lễ Giỗ tổ nghề Ca trù Đông Môn được duy trì hằng năm vào ngày 23 và 24 tháng 9 âm lịch. Đây là sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng truyền thống, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, tưởng nhớ những người có công khai sáng và truyền dạy nghệ thuật ca trù. Theo thần phả và tư liệu lịch sử lưu truyền tại địa phương, cộng đồng Đông Môn tôn thờ Nhị vị Thánh sư Ca công là Đức Thánh tổ Đinh Dự Thanh Xà Đại Vương và Mãn Đường Hoa Công chúa. Đền Ca công, còn được gọi là Phủ từ Đông Môn, là nơi thờ tự và duy trì các nghi lễ gắn với truyền thống nghề hát. 

Ca trù của người Việt được UNESCO ghi danh vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp năm 2009. Việc ghi danh cho thấy giá trị nghệ thuật đặc sắc của ca trù, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ môi trường thực hành, gìn giữ tri thức và kỹ năng của các nghệ nhân, tăng cường trao truyền giữa các thế hệ.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Nguyễn Văn Quý, Phó Chủ tịch UBND phường Hòa Bình, nhấn mạnh, từ năm 2022 Lễ Giỗ tổ nghề Ca trù Đông Môn được tổ chức với quy mô lễ hội cấp huyện, trở thành hoạt động văn hóa tiêu biểu tại địa bàn Thủy Nguyên trước đây. Sau khi tổ chức lại đơn vị hành chính, phường Hòa Bình tiếp tục duy trì hoạt động này, gắn nghi lễ truyền thống với các chương trình biểu diễn và giao lưu nghệ thuật. Bảo tồn di sản không chỉ là gìn giữ quá khứ mà còn góp phần vun đắp nền tảng văn hóa cho tương lai. Theo đó, địa phương luôn quan tâm, tạo điều kiện để ca trù được truyền dạy, biểu diễn và lan tỏa trong cộng đồng. Từ năm 2025, địa phương đã phục dựng chương trình “Đêm không gian Ca trù” tại khu di tích Phủ từ – Đền Ca công, tổ chức các hoạt động nghệ thuật gắn với giáo dục truyền thống.

Năm 2026, phường Hòa Bình tổ chức chương trình “Tiếng Trúc, tiếng Tơ – Giao thoa Di sản”, xây dựng mô hình dân vận khéo “Bảo tồn di sản nghệ thuật Ca trù Đông Môn”. Đáng chú ý, địa phương thành lập 7 câu lạc bộ ca trù trường học, với gần 90 thành viên gồm ban chủ nhiệm, nghệ nhân, giáo viên và học sinh. Đây là kết quả bước đầu trong việc tạo môi trường để thế hệ trẻ tìm hiểu, tiếp cận và thực hành di sản. Từ các nghệ nhân giàu kinh nghiệm đến những học sinh mới làm quen với tiếng phách, lời ca, quá trình trao truyền cần được duy trì thường xuyên, có sự đồng hành của nhà trường, gia đình và cộng đồng. Đây cũng là điều kiện quan trọng để ca trù tiếp tục hiện diện trong đời sống, thay vì chỉ xuất hiện trong những dịp lễ hội.

Về định hướng thời gian tới, lãnh đạo phường Hòa Bình cho biết địa phương sẽ tiếp tục quan tâm bảo tồn các thể cách ca trù cổ truyền, phát huy vai trò nghệ nhân, đẩy mạnh truyền dạy trong trường học và kết nối hoạt động bảo tồn với du lịch văn hóa, tâm linh. Định hướng này cũng được đặt trong mục tiêu phát triển đời sống âm nhạc của thành phố Hải Phòng.

Lễ giỗ tổ nghề năm nay không chỉ có hoạt động tưởng niệm mà còn mở rộng không gian giao lưu nghệ thuật. Chương trình được tổ chức trong ba tối: khai mạc tối 30/10/2026; tối 31/10/2026 giao lưu các câu lạc bộ ca trù trên địa bàn thành phố Hải Phòng; tối 01/11/2026 là chương trình giao lưu các làn điệu dân ca. Chuỗi hoạt động tạo cơ hội để người dân và du khách thưởng thức nghệ thuật truyền thống, đồng thời tăng cường kết nối giữa các câu lạc bộ và người thực hành di sản.

Việc duy trì lễ giỗ, phục dựng không gian trình diễn và hình thành các câu lạc bộ trong trường học cho thấy cách tiếp cận bảo tồn dựa vào cộng đồng tại Đông Môn. Khi nghệ nhân có điều kiện trao truyền, người trẻ được tham gia thực hành và công chúng có cơ hội tiếp cận thường xuyên, ca trù có thêm nền tảng để tiếp tục được gìn giữ và phát huy trong đời sống hôm nay.

Phường Hòa Bình định hướng sẽ tiếp tục quan tâm bảo tồn các thể cách ca trù cổ truyền, phát huy vai trò nghệ nhân, đẩy mạnh truyền dạy trong trường học; đồng thời gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch văn hóa, tâm linh, góp phần thực hiện định hướng xây dựng Hải Phòng trở thành Thành phố Âm nhạc.