Cùng dự có bà Lê Thị Thu Hiền, Cục trưởng Cục Di sản văn hoá, Phó trưởng Ban thường trực Ban Soạn thảo; ông Phạm Định Phong, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hoá, cùng các thành viên trong Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập Đề án.

Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với công tác bảo tồn di sản mà còn đối với việc khẳng định bản sắc, vị thế và sức mạnh văn hóa của Việt Nam trong giai đoạn mới. 

Trong dòng chảy lịch sử, do nhiều nguyên nhân khác nhau, một bộ phận di sản, cổ vật và tác phẩm nghệ thuật có giá trị của Việt Nam đã được đưa ra nước ngoài, hiện đang nằm trong các bảo tàng, bộ sưu tập tư nhân hoặc thị trường nghệ thuật quốc tế. Sự phân tán đó phần nào tạo nên những khoảng trống trong việc nhận diện đầy đủ diện mạo lịch sử, nghệ thuật và văn hóa dân tộc. Bởi vậy, việc nghiên cứu, xác lập một cơ chế phù hợp để đưa những di sản có giá trị đặc biệt trở về Việt Nam là yêu cầu vừa mang tính trước mắt, vừa có ý nghĩa lâu dài.

Điểm quan trọng của Đề án là tạo dựng một cách tiếp cận có hệ thống, thay cho việc hồi hương di sản chỉ được thực hiện theo từng trường hợp riêng lẻ. Một cơ chế quốc gia rõ ràng sẽ giúp xác định đối tượng ưu tiên, tiêu chí lựa chọn, phương thức tiếp nhận, nguồn lực tài chính, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý, cũng như trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong quá trình đưa di sản về nước. Đây cũng là cơ sở để Nhà nước chủ động hơn trong việc tiếp cận những hiện vật, tác phẩm có giá trị đặc biệt khi chúng xuất hiện trên thị trường quốc tế, đồng thời tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân trong nước có thể tham gia vào quá trình hồi hương di sản một cách thuận lợi, minh bạch và đúng quy định pháp luật.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương, Trưởng Ban Soạn thảo Đề án nhấn mạnh, việc xây dựng Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước là nhiệm vụ hết sức cần thiết và cấp bách nhằm tạo ra các cơ chế đồng bộ để thống kê, nghiên cứu, xác định những di vật, cổ vật quý hiếm của Việt Nam đang ở đâu, đồng thời triển khai các hình thức phù hợp để vận động, đàm phán, tiếp nhận và đưa những tài sản văn hóa có giá trị đó trở về Việt Nam.

Việc hồi hương các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa không chỉ góp phần làm phong phú, hoàn thiện các bộ sưu tập quốc gia, bổ sung nguồn lực cho quỹ di sản văn hóa của đất nước, mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao vị thế của Việt Nam, góp phần phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Thực tế thời gian qua cho thấy, đã có nhiều cổ vật quý của Việt Nam được đưa trở về nước. Đây đều là những cổ vật có giá trị đặc biệt. Bên cạnh đó, còn có nhiều cổ vật Việt Nam được đưa về nước thông qua các nguồn khác nhau. Đáng chú ý, nhiều nhà sưu tập tư nhân cũng đã tích cực đưa cổ vật của Việt Nam hồi hương thông qua các cuộc đấu giá.

“Những kết quả bước đầu đó cho thấy việc hồi hương tài sản văn hóa là một nhiệm vụ có ý nghĩa thiết thực, đồng thời đặt ra yêu cầu phải có cơ chế, chính sách và phương thức triển khai đồng bộ, lâu dài, phù hợp với điều kiện thực tiễn cũng như các quy định của pháp luật quốc tế” – Thứ trưởng khẳng định.

Quá trình xây dựng Đề án trong thời gian qua được triển khai trong điều kiện thời gian gấp, khối lượng công việc lớn. Thay mặt lãnh đạo Bộ VHTTDL, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương trân trọng cảm ơn sự phối hợp, trách nhiệm của các thành viên Ban Soạn thảo và Tổ Biên tập.

Để hoàn thiện Đề án trước khi trình Chính phủ, Thứ trưởng đề nghị Ban Soạn thảo và Tổ Biên tập tiếp tục rà soát toàn bộ nội dung dự thảo Đề án trên cơ sở các ý kiến của các đại biểu, bảo đảm Đề án đáp ứng đầy đủ mục tiêu, yêu cầu đề ra.

Với Cục Di sản văn hóa và Thường trực Ban Soạn thảo, Thứ trưởng đề nghị cần xây dựng biên bản đầy đủ, ghi nhận kỹ lưỡng các ý kiến phát biểu, tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện dự thảo Đề án, bảo đảm trình Đề án đúng thời gian, đúng tiến độ được giao.

Tại buổi làm việc, các thành viên trong Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập đã đóng góp các ý kiến xung quanh những vấn đề về cơ chế, chính sách về nguồn lực, tài chính và tăng cường phối hợp liên ngành nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc hồi hương các tác phẩm nghệ thuật, di sản văn hóa và cổ vật quý hiếm của Việt Nam đang lưu giữ ở nước ngoài.

Thừa uỷ quyền của Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương, phát biểu tổng kết tại buổi làm việc, bà Lê Thị Thu Hiền, Cục trưởng Cục Di sản văn hoá, Phó trưởng Ban thường trực Ban Soạn thảo trân trọng cảm ơn những ý kiến đóng góp của các đại biểu, đồng thời khẳng định, sau buổi làm việc, Ban Soạn thảo, Tổ Biên tập sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp và hoàn thiện Đề án trước khi trình Chính phủ.