Tóc Tiên trình diễn ca khúc “Em Tiên” tại chương trình truyền hình trực tiếp Thanh âm Việt Nam để chọn bài hát đại diện cho Việt Nam tham dự Eurovision Song Contest Asia 2026. (Ảnh: Ban Tổ chức)
Phát huy tính chủ động
Tối 14/11, tại Bangkok (Thái Lan), Tóc Tiên mở màn đêm chung kết Eurovision Song Contest Asia mùa đầu tiên bằng ca khúc “Em Tiên”. Hình ảnh hoa sen, cây tre, vầng trăng được kết hợp với nhạc điện tử và vũ đạo hiện đại gây ấn tượng mạnh cho người xem.
Chung cuộc, đại diện Việt Nam giành 164 điểm, xếp thứ 3 trong số 11 quốc gia, sau Philippines và Thái Lan. Đáng chú ý, Tóc Tiên nhận 83 điểm từ các hội đồng giám khảo, đứng thứ 2 ở phần đánh giá chuyên môn; 81 điểm còn lại đến từ khán giả nước ngoài, bởi theo luật thi, người xem không được bình chọn cho đại diện nước mình.
Trước đó, tháng 9/2025, Đức Phúc đăng quang Intervision tại Moskva (Nga) với 422 điểm, vượt qua 21 thí sinh quốc tế. Cũng trong năm 2025, Phương Mỹ Chi giành vị trí thứ 3 tại Sing! Asia, cuộc thi do nền tảng iQIYI (Trung Quốc) tổ chức, quy tụ các giọng ca trẻ đến từ chín quốc gia và vùng lãnh thổ.
Trước đó, năm 2023, Chi Pu gây chú ý tại chương trình Đạp gió (Tỷ tỷ đạp gió rẽ sóng) của Trung Quốc. Vượt qua nhiều thử thách, cô xếp thứ 6, trở thành một trong 11 thành viên nhóm nhạc ra mắt từ chương trình, đồng thời nhận giải Bứt phá và giải Sân khấu của năm cho một tiết mục nhóm.
Tuy nhiên, điểm chung là nghệ sĩ Việt không còn xuất hiện với vai trò khách mời hay đại diện giao lưu mà bước vào cuộc tranh tài thật sự, phải đáp ứng yêu cầu chuyên môn và thị hiếu của công chúng nhiều nước.
Một thay đổi khác còn ở cách chuẩn bị tham gia các cuộc thi những năm qua, với hai hướng chính. Thứ nhất là đại diện quốc gia, với sự tham gia của cơ quan quản lý, truyền thông, ê-kíp sáng tạo. Như tại Intervision 2025, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đặt ra các tiêu chí lựa chọn: Nghệ sĩ có bề dày kinh nghiệm sân khấu, có ca khúc bắt kịp xu hướng âm nhạc quốc tế, có thành tích nghệ thuật và uy tín nghề nghiệp.
Với Eurovision Song Contest Asia 2026, ca khúc dự thi được chọn qua chương trình “Thanh âm Việt Nam - The Sound of Vietnam”: Năm ê-kíp sáng tạo cùng tham gia, kết quả tính theo 40% số điểm hội đồng chuyên môn, 40% số bình chọn của khán giả trong nước và 20% của khán giả quốc tế.
Thứ hai là con đường nghệ sĩ và doanh nghiệp chủ động tìm cơ hội, tự đầu tư để bước vào thị trường giải trí nước ngoài. Như việc Chi Pu đến với chương trình Đạp gió 2023 bằng nỗ lực cá nhân cùng công ty quản lý; Phương Mỹ Chi và ê-kíp chọn Sing! Asia để thử sức.
Bản sắc trở thành lợi thế
Ở các tiết mục gặt hái thành công thời gian qua, bản sắc không chỉ nằm ở trang phục hay hình ảnh có tính minh họa, mà đi vào chính cấu trúc tác phẩm. Hình tượng Thánh Gióng, cây tre, hoa sen, làn điệu dân gian, tiếng đàn bầu,... được đặt cạnh rap, nhạc điện tử, vũ đạo và kỹ thuật sân khấu hiện đại; chất liệu truyền thống được mang tinh thần đương đại.
Sự hiện diện của nhạc Việt trên các đấu trường quốc tế thời gian qua còn góp phần quảng bá đất nước một cách hiệu quả. Theo Ban tổ chức, Eurovision Song Contest Asia 2026 nhận bình chọn từ 183 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Dàn thí sinh tham dự Eurovision Song Contest Asia 2026. (Ảnh: Ban Tổ chức)
Ở góc độ kinh tế, đây là cơ hội cho công nghiệp âm nhạc. Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045 đặt mục tiêu đến 2030, các ngành công nghiệp văn hóa phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 10%/ năm, đóng góp 7% GDP; nghệ thuật biểu diễn là một trong những ngành được tập trung phát triển trọng tâm, trọng điểm.
Tuy nhiên, giải thưởng riêng lẻ của mỗi nghệ sĩ chưa đồng nghĩa với chỗ đứng bền vững trên thị trường quốc tế, mà từ cú huých này cần có những chiến lược tiếp theo bài bản. Báo cáo Tổng quan ngành công nghiệp âm nhạc Việt Nam 2025-2026 của Trường đại học RMIT Việt Nam ghi nhận hơn 800 sự kiện âm nhạc diễn ra trong nước năm 2025, đánh giá đây là “Năm của trải nghiệm thực tế” với sự bùng nổ của các buổi biểu diễn trực tiếp và sân vận động lớn. Bên cạnh đó, thị trường ghi nhận doanh thu nhạc phát trực tuyến đạt 27,54 triệu USD và lần đầu đưa Việt Nam vào tốp 50 quốc gia có doanh thu bản quyền âm nhạc cao nhất toàn cầu.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Thăng Long, trưởng nhóm nghiên cứu, cho rằng, thị trường cần chuyên nghiệp hóa toàn diện và định hình bản sắc V-Pop riêng, thay vì chỉ tập trung tổ chức sự kiện quy mô lớn. Theo đó, mỗi lần dự thi quốc tế cần được xem là một dự án có kế hoạch trước và sau sự kiện. Nhà nước cũng cần cơ chế khuyến khích phù hợp cho cả hai hướng hội nhập: Chọn đại diện quốc gia có trọng tâm, đồng thời tạo điều kiện để nghệ sĩ, doanh nghiệp tư nhân chủ động tham gia sân chơi quốc tế; tăng cường xúc tiến, kết nối đối tác, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và hỗ trợ quảng bá sản phẩm.
Một yêu cầu khác là cần khai thác bản sắc văn hóa, nhưng tránh máy móc, lặp lại. Kho tàng văn hóa Việt Nam còn rất phong phú, từ quan họ, ca trù, hát xoan đến âm nhạc các vùng miền, tiếng nói, phong tục và cả những câu chuyện của đời sống hôm nay là chất liệu quý giá cho các nghệ sĩ thỏa sức sáng tạo và ghi dấu ấn trên trường quốc tế.