Lấy cuộc đời và tư tưởng của Chu Văn An làm trung tâm, “Đạo học” không đi theo cách kể lịch sử đơn thuần mà tập trung làm nổi bật hành trình của một người thầy dành cả cuộc đời cho việc truyền bá tri thức, gìn giữ đạo lý và xây dựng nhân cách con người.

Từ khi còn trẻ, Chu Văn An đã nổi tiếng là người học rộng, tài cao, có phẩm hạnh. Thay vì tìm kiếm công danh, ông mở trường dạy học, truyền dạy chữ nghĩa và đạo làm người cho học trò. Từ một lớp học nơi làng quê, tiếng thơm về tài năng và đức độ của người thầy dần lan xa. Ông không chỉ đào tạo những học trò bình thường mà nhiều người sau này trở thành nhân tài, giữ những trọng trách trong triều đình.

Tài năng của Chu Văn An đưa ông từ trường làng đến chốn cung đình, nơi ông đảm nhận trọng trách dạy dỗ các bậc vua, quan từ khi còn trẻ. Nhưng trong quan niệm của Chu Văn An, học vấn không phải con đường để đạt đến quyền lực hay địa vị. Tri thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với đạo đức, trách nhiệm và lòng trung chính. Vì vậy, điều ông muốn truyền lại cho học trò không chỉ là chữ nghĩa mà còn là cách làm người, cách ứng xử với dân, với nước và với chính lương tâm của mình.

Chính từ đây, vở diễn mở ra những xung đột giàu tính kịch. Người thầy dù hết lòng giáo dưỡng vẫn phải chứng kiến có những học trò, những người từng được tiếp nhận tri thức, khi bước vào vòng xoáy quyền lực lại thay đổi, sa vào danh lợi và những toan tính cá nhân.

Trong bối cảnh triều chính có nhiều biến động, Chu Văn An phải đối diện với những điều trái với đạo lý mà ông luôn gìn giữ. Sự ngay thẳng khiến ông nhiều lần rơi vào cô độc; tâm huyết của người thầy không phải lúc nào cũng được thấu hiểu, lời can gián không phải lúc nào cũng được lắng nghe.

Những oan ức, thất vọng và cả những thất bại trong cuộc đời Chu Văn An vì thế không làm hình tượng nhân vật trở nên bi lụy. Ngược lại, qua thử thách, khí tiết của người thầy càng được khắc họa rõ nét. Ông có thể không thay đổi được tất cả những người từng được mình dạy dỗ, nhưng những hạt giống tri thức và đạo đức mà ông gieo xuống đã tiếp tục nảy nở trong xã hội. Học trò của ông, những người dân kính trọng ông và các thế hệ sau vẫn tiếp tục gìn giữ, lan tỏa tinh thần trọng học, trọng đạo và đề cao nhân cách.

Qua câu chuyện lịch sử, “Đạo học” đồng thời gợi mở những suy ngẫm mang giá trị đương đại: Tri thức sẽ có ý nghĩa gì nếu không đi cùng đạo đức? Người có học phải có trách nhiệm như thế nào với cộng đồng và đất nước? Và điều lớn lao nhất mà một người thầy có thể để lại cho xã hội là gì? Bằng ngôn ngữ nghệ thuật chèo, tác phẩm tôn vinh đạo làm thầy, đạo làm người và khẳng định sức mạnh lâu bền của tri thức chân chính.

Với đề tài giàu ý nghĩa, hình tượng nhân vật có chiều sâu cùng sự kết hợp giữa giá trị lịch sử và nghệ thuật chèo truyền thống, “Đạo học” được kỳ vọng sẽ để lại dấu ấn tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026, đồng thời góp thêm một tiếng nói nghệ thuật về truyền thống tôn sư trọng đạo, trọng hiền tài và đề cao nhân cách trong đời sống hôm nay../.