Tên gọi khác: Chủng Chá, Trọng Gia

Nhóm ngôn ngữ: Tày - Thái

Địa bàn cư trú tập trung các tỉnh: Hà Giang (huyện Quản Bạ) và Lào Cai (Mường Khương)

Dân số (Theo số liệu Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009):  2.273 người

1. Truyền thống

- Tiếng nói: Tiếng Bố Y.

- Chữ viết: Chữ Bố Y.

- Đặc điểm sinh kế: Trồng cây lúa nước, nương, rẫy; Hái lượm; Chăn nuôi gia súc, cá ruộng.

- Nghề truyền thống: Dệt, rèn, gốm, đục đá, chạm bạc, đan lát.

- Ẩm thực: Ngày thường: nựa hém (thịt lợn ướp), thịt gà xào; Tết: bánh chưng, bánh chay, xôi nhuộm màu và mèn mén; Rượu ngô, rượu báng.

- Trang phục: Nữ áo Pư ngắn ống tay rời, xiêm che ngực và bụng, váy Phin hoa văn xòe.

- Nhà cửa: Nhà gỗ, ngói âm dương, tường đất trình.

- Văn học, nghệ thuật (dân ca, dân vũ, dân nhạc, trò chơi dân gian…): Truyện cổ tích, tục ngữ, dân ca; Hát trong lễ hội, cưới, lễ mừng thọ, giao duyên; Trống đồng (trong đám ma).

- Lễ hội tiêu biểu: Các nghi lễ nông nghiệp: Lễ cơm mới; Các nghi lễ sinh hoạt mừng nhà mới, tết.

- Hôn nhân: Nam nữ tự do tìm hiểu, cha mẹ không ngăn cấm. Đám cưới gồm: lễ dạm hỏi, lễ ăn hỏi, lễ ăn đứt, lễ cưới.

- Tang ma: Làm ma tươi hoặc làm ma khô.

- Tổ chức cộng đồng, gia đình: Thiết chế làng, bản; Khu vực linh thiêng của cộng đồng là rừng thiêng; Mỗi dòng họ có 1 hệ thống tên đệm, mỗi thế hệ có 1 chữ đệm rõ vai vế, thứ tự; Gia đình phụ quyền.

- Tục lệ, tín ngưỡng: Tin đa thần, mọi việc đều có thần, hồn; Nghi lễ thờ cúng tổ tiên.

2. Thực trạng và Xu hướng biến đổi

- Thiết chế làng bản và gia đình, dòng họ của người Bố Y cho thấy bên cạnh pháp luật của Nhà nước, luật tục và các thiết chế xã hội tộc người vẫn tồn tại và đóng vai trò quan trọng trong cộng đồng, giữ được văn hóa đặc trưng của tộc người.

- Việc tiếp xúc và giao lưu văn hóa với các tộc người khác đã khiến cho văn hóa truyền thống mai một.

- Trang phục đã không còn được gìn giữ từ lâu.

- Xuất hiện nhiều món ăn giống người Kinh.

- Tục chắn cổng và tục té nước trong đám cưới không còn  nhiều.

3. Giải pháp

- Cần có những nghiên cứu, sưu tầm về vốn văn hóa truyền thống dân tộc Bố Y.

- Phát huy vai trò của những người cao tuổi, người có uy tín trong việc giáo dục truyền thống, vốn văn hóa tốt đẹp của dân tộc cho thế hệ trẻ người Bố Y (thế hệ quyết định văn hóa Bố Y trong tương lai).

- Vai trò của người chủ gia đình và dòng họ rất quan trọng, cần phát huy và tranh thủ sự ủng hộ của họ để phát triển bền vũng mối quan hệ văn hóa cộng đồng.