Tiếp đó là những lực cản khiến ngành sách dù có nhiều lợi thế vẫn chuyển mình chậm, từ mô hình vận hành, bài toán chi phí đến năng lực thích ứng của nguồn nhân lực. Cuối cùng là mối quan hệ giữa con người và máy móc, đặc biệt trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng tham gia sâu vào chuỗi giá trị xuất bản.

Tại tọa đàm, ông Lê Duy Nam, Giám đốc điều hành Book Hunter nhấn mạnh, nếu chỉ dừng lại ở việc “số hóa công cụ”, ngành sách khó tạo những thay đổi thực chất. Theo ông, điều cần thiết hơn là “số hóa tư duy”, thay đổi cách tiếp cận công việc, từ đó mở ra mô hình cộng tác linh hoạt, không phụ thuộc vào không gian vật lý. Khi đó, quá trình làm sách không còn bị giới hạn trong một hệ thống khép kín, mà có thể vận hành theo hướng mở, kết nối và sáng tạo hơn.

Tiếp nối mạch thảo luận, dịch giả Nguyễn Phương Mạnh chỉ ra một nghịch lý: Ngành sách là một trong những lĩnh vực thuận lợi cho số hóa, nhưng lại chuyển đổi chậm. Theo ông, nguyên nhân không nằm ở công nghệ, mà chủ yếu đến từ “độ ì” của mô hình truyền thống. Thói quen sản xuất tuyến tính, sự dè dặt trong đầu tư và những vướng mắc về bản quyền khiến nhiều đơn vị chưa sẵn sàng thay đổi. Điều này đòi hỏi quá trình chuyển đổi không chỉ là áp dụng công nghệ, mà còn là tái cấu trúc cách làm nội dung để phù hợp với môi trường số.

Tiếp cận vấn đề từ góc độ công nghệ, bà Nguyễn Linh Nga đưa ra nhiều phân tích vai trò của trí tuệ nhân tạo trong hoạt động xuất bản. Theo bà, AI đang giúp rút ngắn đáng kể các công đoạn kỹ thuật như: Dịch thuật, xử lý văn bản, từ đó “giải phóng” sức lao động cho người làm sách. Tuy nhiên, những yếu tố cốt lõi như: Cảm xúc, khả năng diễn đạt và chiều sâu nội dung vẫn là phần việc mà con người giữ vai trò quyết định. Công nghệ vì vậy cần được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ để nâng cao chất lượng, thay vì thay thế hoàn toàn con người.

Tọa đàm còn mở ra không gian trải nghiệm các công cụ trí tuệ nhân tạo phục vụ hoạt động xuất bản. Việc trực tiếp tiếp cận các nền tảng đọc sách số và phần mềm hỗ trợ dịch thuật giúp người tham dự có cái nhìn cụ thể hơn về cách công nghệ có thể tham gia vào từng khâu của quá trình làm sách.

Bạn Nguyễn Hoàng Minh (22 tuổi, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, TP Hà Nội) chia sẻ, tọa đàm không chỉ cung cấp thông tin, mà còn gợi mở cách nhìn mới.

 “Trước đây tôi nghĩ chuyển đổi số đơn giản là đưa sách lên nền tảng trực tuyến, nhưng qua chia sẻ của các diễn giả, tôi nhận ra đó là sự thay đổi toàn diện từ tư duy đến cách tổ chức sản xuất nội dung”, bạn Minh nói.

Còn chị Trần Thu Hà (28 tuổi, phường Thanh Xuân, TP Hà Nội), hiện làm việc trong lĩnh vực phát hành sách, cho rằng, những nội dung được trao đổi tại tọa đàm phản ánh khá sát thực tế doanh nghiệp đang đối mặt. Theo chị, bài toán lớn nhất hiện nay không chỉ là đầu tư công nghệ, mà còn là thay đổi cách vận hành sao cho phù hợp với bối cảnh mới. 

“Nếu không chủ động thích ứng, ngành sách sẽ tự đánh mất cơ hội tiếp cận độc giả trong môi trường số”, chị Hà chia sẻ.

Từ những trao đổi tại tọa đàm có thể thấy, chuyển đổi số trong ngành sách không phải là một bước đi mang tính kỹ thuật đơn lẻ, mà là quá trình thay đổi toàn diện, từ tư duy đến mô hình hoạt động.