Nếu như trước đây, việc lan tỏa hình ảnh vùng cao gặp nhiều rào cản do địa hình xa xôi, cơ sở hạ tầng hạn chế và thiếu công cụ truyền thông thì nay công nghệ thông tin và mạng xã hội đã mở ra cánh cửa mới, giúp kết nối các bản làng với du khách trong và ngoài nước. Việc phủ sóng viễn thông, đặc biệt là mạng 4G, đã tạo nền tảng cơ bản cho quá trình chuyển đổi số. Hiện nay, nhiều tỉnh trung du và miền núi phía Bắc đã đạt tỷ lệ phủ sóng lên đến 95%, cho phép người dân tiếp cận internet một cách thuận lợi hơn. Cùng với đó, các "tổ công nghệ số cộng đồng" được triển khai rộng khắp nhằm hướng dẫn kỹ năng số, giúp người dân làm quen với điện thoại thông minh, các ứng dụng và nền tảng mạng xã hội. Đây là bước chuyển quan trọng giúp cộng đồng dân tộc thiểu số từng bước thu hẹp khoảng cách số với khu vực đồng bằng.

Cùng với hạ tầng, nhận thức số của người dân vùng cao cũng dần thay đổi. Ở nhiều thôn bản, người dân không còn phụ thuộc vào cách truyền tin truyền thống mà bắt đầu sử dụng Zalo, Facebook hay các ứng dụng trực tuyến để nắm bắt thông tin từ chính quyền. Tại các tỉnh như Đắk Lắk, Lai Châu... chính quyền địa phương tổ chức nhiều lớp tập huấn giúp đồng bào biết cách tra cứu thông tin, tham gia giao dịch trực tuyến và quảng bá sản phẩm địa phương. Sự thay đổi này không chỉ cải thiện đời sống mà còn tạo điều kiện để người dân chủ động tiếp cận và tham gia vào hoạt động du lịch.

Mạng xã hội trở thành công cụ nổi bật nhất trong quá trình lan tỏa hình ảnh du lịch miền núi. Nhiều bạn trẻ dân tộc đã trở thành những "đại sứ du lịch" không chính thức thông qua các trang Facebook, TikTok hay YouTube của mình. Một ví dụ điển hình là chàng trai người Mông ở Tuyên Quang (Hà Giang cũ) – Sùng Mạnh Hùng với hàng trăm nghìn lượt theo dõi. Những video anh thực hiện về cuộc sống của người Mông, cảnh sắc Đồng Văn hay các nét văn hóa đặc trưng đã thu hút hàng triệu lượt xem, giúp du khách cả nước biết đến vùng cao nguyên đá theo cách gần gũi, chân thật nhất.

Hay như nhiều bản làng ở Gia Lai, Kon Tum (cũ), người dân cũng học cách livestream bán hàng, giới thiệu homestay, chia sẻ hình ảnh ruộng nương, lễ hội hay ẩm thực đặc trưng. Những nội dung mộc mạc, tự nhiên ấy lại rất được yêu thích, bởi chúng tạo cảm giác chân thật và khác biệt với hình ảnh du lịch thương mại hóa. Ở Khánh Hòa, giới trẻ đã bắt đầu dùng TikTok và Facebook để quảng bá mô hình du lịch sinh thái gắn với sản phẩm nông nghiệp, tạo nên sức hút mới cho địa phương. Ở Tuyên Quang, nhờ sự lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội, toàn huyện Mèo Vạc đón hơn 121.000 lượt khách du lịch chỉ trong quý I năm 2025 - con số ấn tượng với một địa bàn còn nhiều khó khăn.

Không chỉ có người trẻ, những youtuber ở tuổi ông, tuổi bà cũng tham gia sáng tạo nội dung trên mạng xã hội. Điển hình như "Hương sắc Xứ Lạng", là một trong những kênh Youtube tiêu biểu thu hút lượng lớn lượt xem hiện nay. Đây là kênh của ông Hoàng Việt Chiến (57 tuổi, dân tộc Tày), khối 10, phường Tam Thanh, TP. Lạng Sơn. Nội dung của kênh chủ yếu giới thiệu những nét văn hóa về lễ hội, phong tục tập quán, dân ca… của Lạng Sơn.

Các Youtuber chuyên nội dung về du lịch, ẩm thực ở vùng Tây Bắc gần đây cũng được khá nhiều người quan tâm, theo dõi.

Đi cùng với hiệu quả kinh tế, công nghệ số còn đóng vai trò quan trọng trong gìn giữ và quảng bá văn hóa truyền thống. Nhiều lễ hội, điệu múa, phong tục của đồng bào thiểu số được ghi lại và số hóa dưới dạng video, ảnh hoặc dữ liệu điện tử, nhờ vậy có thể lưu giữ lâu dài và chia sẻ rộng rãi.

Tại nhiều tỉnh như Ninh Thuận, Tuyên Quang, Lâm Đồng, Khánh Hòa (cũ) việc số hóa lễ hội và phong tục của người dân tộc không chỉ giúp bảo tồn mà còn trở thành nguồn tư liệu quý phục vụ phát triển du lịch. Sự kết hợp giữa truyền thống và công nghệ giúp các giá trị văn hóa không bị mai một mà còn trở nên sống động hơn trong mắt du khách trẻ.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số ở vùng dân tộc miền núi vẫn gặp nhiều thách thức. Không phải khu vực nào cũng có mạng ổn định; nhiều nơi còn bị hạn chế về thiết bị, điện năng hoặc điều kiện kinh tế khiến việc tiếp cận công nghệ gặp khó khăn. Người dân dù đã quen dần với điện thoại thông minh nhưng kỹ năng làm nội dung số còn hạn chế, dẫn đến việc thiếu tính chuyên nghiệp trong quảng bá. Việc lan tỏa văn hóa trên mạng cũng tiềm ẩn nguy cơ bị thương mại hóa hoặc thể hiện sai lệch bản sắc nếu không có sự định hướng rõ ràng. Bên cạnh đó, vấn đề an toàn thông tin, bản quyền nội dung và quyền riêng tư cũng là những yếu tố cần quan tâm trong thời đại số.

Chuyển đổi số đang mở ra một chương mới cho du lịch miền núi Việt Nam. Nhờ sự lan tỏa mạnh mẽ của mạng xã hội và các nền tảng số, hình ảnh bản làng vùng cao ngày càng đến gần hơn với du khách. Văn hóa truyền thống được giới thiệu một cách hiện đại nhưng vẫn giữ được sự nguyên bản. Nhiều hộ gia đình có thêm nguồn thu từ du lịch cộng đồng và kinh doanh sản phẩm địa phương. Tuy còn không ít rào cản, nhưng với sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và chính người dân, chuyển đổi số hứa hẹn sẽ tiếp tục tạo nên cú hích lớn, giúp du lịch vùng dân tộc miền núi phát triển bền vững, giàu bản sắc và hội nhập sâu rộng vào dòng chảy du lịch hiện đại./.