Theo Nghị quyết số 37/2026/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh Cao Bằng về Quy định một số chính sách hỗ trợ phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Cao Bằng; mức hỗ trợ đầu tư xây dựng mới hoặc nâng cấp, cải tạo loại hình nhà ở có phòng cho khách du lịch thuê (homestay) và bảo tồn, phát huy kiến trúc bản địa có thể từ 30 triệu đồng đến 100 triệu đồng với mỗi công trình.

Đối với xây dựng mới, nâng cấp, cải tạo homestay, các đối tượng được hỗ trợ là các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đầu tư homestay trên địa bàn tỉnh Cao Bằng. Đối với chỉnh trang nhà ở, công trình phụ trợ phục vụ du lịch cộng đồng, đối tượng được hỗ trợ là hộ gia đình, cá nhân có nhà ở, công trình phụ trợ tại các làng, bản, khu vực được cấp có thẩm quyền công nhận hoặc nằm trong quy hoạch, định hướng phát triển du lịch cộng đồng, điểm du lịch, khu du lịch. 

Đối với bảo tồn, sửa chữa, phục hồi kiến trúc bản địa, các đối tượng được hỗ trợ là hộ gia đình, cá nhân là chủ sở hữu hoặc có quyền quản lý, sử dụng hợp pháp nhà ở truyền thống, nhà sàn, công trình kiến trúc có giá trị; cộng đồng dân cư, tổ chức được giao quản lý, sử dụng nhà cộng đồng hoặc công trình kiến trúc bản địa có giá trị phục vụ hoạt động du lịch.

Tỉnh Cao Bằng cũng hỗ trợ duy trì hoạt động biểu diễn văn hóa, văn nghệ, ẩm thực, trình diễn nghề truyền thống phục vụ khách du lịch tại các khu du lịch, điểm du lịch, điểm du lịch cộng đồng, tuyến phố đi bộ và địa bàn được định hướng phát triển kinh tế ban đêm. Các đối tượng được hỗ trợ là đội văn nghệ quần chúng; người trình diễn ẩm thực, nghề truyền thống hoạt động thường xuyên phục vụ khách du lịch tại khu, điểm du lịch, điểm du lịch cộng đồng và địa bàn phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh.

Ngoài ra, tỉnh Cao Bằng cũng hỗ trợ đầu tư, hoàn thiện không gian trình diễn nghệ thuật phục vụ du lịch ban đêm tại các khu du lịch, điểm du lịch, điểm du lịch cộng đồng, tuyến phố đi bộ và địa bàn phát triển kinh tế ban đêm; mức hỗ trợ 100 triệu đồng/không gian. Ưu tiên không gian trình diễn gắn với văn hóa, nghệ thuật truyền thống, ẩm thực, mua sắm, trải nghiệm và các sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương.

Thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng tại Cao Bằng

Năm 2026 đang ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ của du lịch Cao Bằng, với hơn 2,6 triệu lượt khách và tổng doanh thu gần 3.000 tỷ đồng sau 9 tháng đầu năm. Tỷ trọng du lịch đóng góp tích cực vào cơ cấu kinh tế địa phương, cải thiện rõ rệt thu nhập cho người dân, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhiều khu vực đã hình thành các điểm du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc dân tộc, gắn với Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng.

Ông Tô Vũ Ninh - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng cho biết, tại Cao Bằng thời gian qua, việc phát triển du lịch cộng đồng đã trực tiếp tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu lao động từ nông nghiệp thuần túy sang dịch vụ, góp phần thực hiện các mục tiêu lớn về nâng cao thu nhập cho bà con vùng biên giới, giảm nghèo bền vững và góp phần giữ an ninh trật tự khu vực miền núi. 

"Cao Bằng đề cao nguyên tắc 'Cộng đồng là chủ thể', để chính người dân bản địa như người Nùng, Tày, Mông, Dao... làm chủ mô hình, kể câu chuyện văn hóa của chính họ. Cơ quan quản lý và doanh nghiệp chỉ đóng vai trò hỗ trợ, tư vấn và kết nối thị trường, không làm thay hay kịch bản hóa đời sống tự nhiên của bà con", ông Tô Vũ Ninh cho biết.

Nguyên tắc "Bảo tồn để phát triển - Phát triển để bảo tồn", đó là giữ nguyên không gian văn hóa gốc: Bảo tồn kiến trúc nhà sàn truyền thống, trang phục, tiếng nói, làn điệu dân ca (Then, Lượn, Hà Lều...), cùng lễ hội truyền thống và ẩm thực bản địa. Các không gian trải nghiệm được tinh chế thay vì sân khấu hóa: Thay vì dàn dựng các chương trình biểu diễn khiên cưỡng, sẽ khuyến khích du khách cùng sống, cùng sinh hoạt với người dân và trải nghiệm các nghề truyền thống như là làm hương, làm giấy, nghề rèn, đan lát, gặt lúa...

Sau khi đã tham mưu HĐND tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 37/2026/NQ-HĐND, thời gian tới Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng sẽ triển khai các lớp đào tạo ngắn hạn theo hướng "cầm tay chỉ việc" về kỹ năng đón tiếp, làm lễ tân, chế biến món ăn, tiếng Anh giao tiếp...; đồng thời nâng cao nhận thức cho cộng đồng về bảo vệ môi trường, phân loại rác thải và giữ gìn vệ sinh môi trường. Hỗ trợ kết nối các điểm du lịch cộng đồng với các doanh nghiệp lữ hành uy tín để duy trì dòng khách về các bản làng; đồng thời phát triển chuỗi sản phẩm OCOP gắn với du lịch (nông sản, quà tặng thủ công mỹ nghệ), giúp người dân không chỉ nâng cao thu nhập từ lưu trú mà còn bán được sản phẩm địa phương tại chỗ.