Chiều 5.10, tại Bảo tàng Đà Nẵng, Ban Quản lý Di tích và Danh thắng thành phố Đà Nẵng phối hợp Viện Khảo cổ học và Bảo tàng Đà Nẵng tổ chức lễ bàn giao hiện vật sau khai quật khảo cổ tại di tích Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn (phường Hải Vân, Đà Nẵng).

Đây là hai công trình quân sự tiêu biểu thuộc hệ thống phòng thủ ven biển Đà Nẵng dưới triều Nguyễn, có vai trò kiểm soát tuyến đường thiên lý Bắc - Nam và bảo vệ cửa ngõ phía Bắc vịnh Đà Nẵng. Hai công trình nằm trong mạng lưới phòng thủ liên hoàn của triều Nguyễn, góp phần bảo vệ kinh đô Huế và vùng duyên hải miền Trung.

Thực hiện Quyết định số 781/QĐ-SVHTTDL ngày 22.5.2026 của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng về việc khai quật khảo cổ khẩn cấp, Ban Quản lý Di tích và Danh thắng thành phố Đà Nẵng phối hợp Viện Khảo cổ học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tiến hành khai quật tại hai địa điểm.

Cuộc khai quật được thực hiện trong 45 ngày, từ ngày 25.5.2026, trên tổng diện tích 600m², gồm 300m² tại Trạm Nam Chơn và 300m² tại Đồn Chơn Sảng.

Qua khai quật, các nhà khảo cổ học phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc và di vật khảo cổ, góp phần bổ sung tư liệu khoa học để nghiên cứu, nhận diện rõ hơn quy mô, cấu trúc, tính chất, niên đại và giá trị lịch sử, văn hóa của hai công trình.

Đáng chú ý, tại Đồn Chơn Sảng phát hiện một tượng/phù điêu bằng đá sa thạch. Qua nghiên cứu bước đầu, hiện vật có niên đại khoảng thế kỷ VIII và có khả năng thuộc văn hóa Champa. Phát hiện này góp phần bổ sung tư liệu về lịch sử, văn hóa của khu vực Hải Vân và Đà Nẵng.

Sau khi kết thúc khai quật, các hiện vật được tập hợp, làm sạch, phân loại và chỉnh lý. Tổng cộng 88 hiện vật được bàn giao cho Bảo tàng Đà Nẵng, gồm 10 hiện vật tại Đồn Chơn Sảng và 78 hiện vật tại Trạm Nam Chơn; trong đó có 8 hiện vật đã được phục chế.

Cùng với hiện vật, các hồ sơ, tài liệu chuyên môn liên quan cũng được bàn giao để phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu theo quy định.

Theo bà Hoàng Thị Bích Hạnh, Giám đốc Ban Quản lý Di tích và Danh thắng thành phố Đà Nẵng, qua quá trình khai quật, nhiều dấu tích kiến trúc và di vật khảo cổ đã được phát hiện, bổ sung nguồn tư liệu khoa học quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, nhận diện rõ hơn quy mô, tính chất, niên đại và giá trị lịch sử, văn hóa của hai di tích; đồng thời góp phần làm sáng tỏ hơn vai trò của khu vực Chơn Sảng - Nam Chơn trong không gian lịch sử khu vực Hải Vân.

“Việc bàn giao hiện vật hôm nay là bước tiếp nối quan trọng sau quá trình khai quật, nhằm bảo đảm các di vật khảo cổ được quản lý khoa học, an toàn, đồng thời tạo điều kiện để tiếp tục nghiên cứu, chỉnh lý, giám định và làm rõ hơn giá trị của các hiện vật cũng như giá trị tổng thể của Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn”, bà Hạnh cho biết.

Kết quả khai quật cũng tạo cơ sở khoa học phục vụ hoàn thiện hồ sơ đề nghị xếp hạng Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn là di tích cấp thành phố, đồng thời hỗ trợ xác định các giải pháp bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị hai di tích.

Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng cho biết, việc tiếp nhận số hiện vật trên không chỉ là thủ tục bàn giao mà còn là trách nhiệm pháp lý và chuyên môn trong bảo tồn những chứng tích vật chất về hệ thống phòng thủ quân sự và dịch trạm thời Nguyễn trên địa bàn thành phố.

Sau khi tiếp nhận, Bảo tàng Đà Nẵng sẽ thực hiện nhập kho, phân loại, lập hồ sơ hiện vật số hóa và áp dụng các biện pháp bảo quản phù hợp với từng nhóm chất liệu. Bảo tàng cũng phối hợp với Viện Khảo cổ học và Ban Quản lý Di tích và Danh thắng tiếp tục nghiên cứu, đối sánh tư liệu lịch sử nhằm làm rõ hơn giá trị của các hiện vật.

Bên cạnh đó, Bảo tàng Đà Nẵng sẽ nghiên cứu phương án phát huy giá trị các hiện vật tiêu biểu thông qua trưng bày chuyên đề hoặc trưng bày thường trực, kết hợp ứng dụng công nghệ số, 3D để giới thiệu tới công chúng và du khách.

Việc bàn giao và tiếp nhận hiện vật là bước tiếp nối quan trọng sau đợt khai quật, góp phần bảo đảm các di vật được quản lý, bảo quản khoa học, đồng thời tạo thêm cơ sở để nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị của Đồn Chơn Sảng và Trạm Nam Chơn trong thời gian tới.