Tinh hoa hội tụ

Một trong những điểm nhấn nổi bật của Festival năm nay là không gian trưng bày "Hành trình sắc màu di sản văn hóa phi vật thể đại diện các vùng, miền". Đây không chỉ là hoạt động trình diễn nghệ thuật đơn thuần mà còn kết nối những giá trị văn hóa đặc sắc đã được UNESCO ghi danh, góp phần khắc họa bức tranh phong phú của di sản Việt Nam. Tại không gian này, người dân và du khách có dịp thưởng thức một "bữa tiệc" di sản đầy màu sắc với sự hiện diện của nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống như Nhã nhạc cung đình Huế, hát Xoan Phú Thọ, Đờn ca tài tử Nam Bộ, không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Dân ca Quan họ Bắc Ninh, thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái… Mỗi loại hình nghệ thuật mang theo hơi thở văn hóa riêng nhưng khi hội tụ về Bắc Ninh sẽ hòa quyện trong một tổng thể thống nhất, làm nổi bật sự đa dạng và sức sống bền bỉ của di sản dân tộc.

Ông Đào Xuân Quý, Phó Giám đốc Nhà hát Lạc Hồng tỉnh Phú Thọ bày tỏ niềm háo hức và vinh dự khi hát Xoan - di sản gắn với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được mang đến giao lưu tại Bắc Ninh: "Ngoài phần chào hỏi tại chương trình nghệ thuật đêm khai mạc Festival, chúng tôi còn mang tới một chương trình hát xoan với khoảng 5-6 tiết mục tiêu biểu, bao gồm cả những làn điệu xoan cổ và các tiết mục được dàn dựng phát triển trên nền tảng truyền thống”.

Vượt hơn nghìn cây số ra Bắc Ninh, Nghệ sĩ Ưu tú Lịch Sử, Trưởng Đoàn Cải lương Hương Tràm tỉnh, Nhà hát Cao Văn Lầu (tỉnh Cà Mau) tâm sự: “Ngay khi vừa đặt chân tới Bắc Ninh, chúng tôi đã cảm nhận rõ sự thân thiện, gần gũi và mến khách của người dân nơi đây. Đoàn chúng tôi có 29 thành viên tham gia biểu diễn và trưng bày giới thiệu các di sản tiêu biểu của đất mũi Cà Mau, trong đó nổi bật là di sản Đờn ca tài tử Nam Bộ”.

Cùng với hát xoan và đờn ca tài tử, công chúng tham gia Festival còn được thưởng thức Nhã nhạc cung đình Huế với âm hưởng tao nhã cùng điệu thức cao sang, lịch lãm, đưa du khách tới miền sông Hương, núi Ngự... Rồi từ mảnh đất cao nguyên hùng vĩ, Đoàn nghệ thuật tỉnh Đắk Lắk cũng mang tinh hoa đại ngàn Tây Nguyên về miền di sản Bắc Ninh qua những tiếng cồng, tiếng chiêng lúc rộn rã, lúc trầm hùng với biết bao câu chuyện sử thi được truyền từ đời này sang đời khác...

Có thể thấy, trong sự kết nối, giao lưu đa dạng muôn màu, muôn vẻ ấy, mỗi di sản như một "sứ giả" mở ra những cuộc đối thoại giữa các nền văn hóa. Chính sự giao thoa ấy làm nên sức hấp dẫn của Festival - nơi quá khứ và hiện tại, truyền thống và sáng tạo cùng hòa quyện trong một không gian văn hóa rộng mở.

Tỏa sáng miền di sản

Bắc Ninh từ lâu đã được xem là một trong những trung tâm văn hóa lâu đời của dân tộc, nơi hội tụ và kết tinh nhiều giá trị lịch sử đặc sắc. Trải qua hàng nghìn năm bồi đắp và kết tinh, Bắc Ninh hiện đang lưu giữ một kho tàng di sản văn hóa đồ sộ và phong phú cả về vật thể lẫn phi vật thể. Nhận thức sâu sắc vai trò của di sản trong đời sống, cùng với phát triển kinh tế - xã hội, Bắc Ninh luôn quan tâm triển khai đồng bộ các chính sách và giải pháp phù hợp nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa.

Song song với sự quan tâm đầu tư bảo tồn gìn giữ di sản văn hóa của tỉnh và các cấp, ngành, địa phương, không thể thiếu vai trò quan trọng của cộng đồng chủ thể di sản và những người trực tiếp giữ lửa các loại hình văn hóa truyền thống. Là nghệ sĩ gạo cội đã khắc ghi tên tuổi trong lòng công chúng yêu quan họ, Nghệ sĩ Nhân dân Thúy Hường vẫn ngày đêm miệt mài, bền bỉ thực hành và trao truyền di sản. Với nghệ sĩ, hành trình gắn bó, thực hành và lan tỏa vẻ đẹp của quan họ chưa bao giờ dừng lại. Bởi đó không chỉ là công việc mà là sứ mệnh, là tình yêu, trách nhiệm của người nghệ sĩ đã dành trọn tình yêu với di sản.

Nghệ sĩ Nhân dân Thúy Hường thổ lộ: “Mỗi lần bước lên sân khấu biểu diễn trong những chương trình quy mô lớn, nơi hội tụ nhiều loại hình di sản văn hóa truyền thống, tôi luôn cảm thấy một niềm xúc động đặc biệt. Điều khiến tôi trân trọng là sự quan tâm và tình yêu của khán giả dành cho di sản văn hóa quan họ. Dù ở trong nước hay khi biểu diễn, giao lưu ở nước ngoài, tôi thấy được ánh mắt say mê, sự lắng nghe chăm chú và tình cảm chân thành của công chúng. Chính điều đó tiếp thêm động lực để tôi tiếp tục con đường gìn giữ và lan tỏa di sản mà các thế hệ nghệ nhân đã sáng tạo và trao truyền. Tôi mong muốn có thêm nhiều cơ hội để chia sẻ và kết nối cộng đồng yêu quan họ trên toàn thế giới, do đó cùng với việc trực tiếp truyền dạy trong nước, tôi còn chủ động mở rộng hình thức giảng dạy trực tuyến qua các nền tảng như Zoom, TikTok… Học viên là những người yêu văn hóa Việt ở nhiều quốc gia, nhiều độ tuổi khác nhau trên thế giới...".

Vượt ra khuôn khổ địa phương, Festival “Về miền di sản Bắc Ninh - 2026” vừa khẳng định vị thế, thương hiệu của một sự kiện văn hóa quy mô lớn, vừa kết nối, thu hút và trình diễn những tinh hoa văn hóa độc đáo các vùng, miền trong cả nước. Sự kiện đặc sắc này không chỉ quảng bá, giới thiệu và gia tăng sự hiểu biết của cộng đồng về vùng đất, văn hóa và con người Bắc Ninh, mà còn cho thấy cam kết của tỉnh trong việc ưu tiên nhiệm vụ xây dựng văn hóa, con người, tập trung nguồn lực, giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch...