Nhiều nét mới trong lễ hội

Vốn được mệnh danh là xứ sở của lễ hội, mỗi năm Bắc Ninh có hơn 1.300 lễ hội truyền thống được tổ chức, tập trung dày đặc nhất vào mùa xuân, trở thành điểm hẹn văn hóa quen thuộc, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương. Tiêu biểu như: Lễ hội rước pháo Đồng Kỵ (phường Đồng Nguyên), lễ hội chùa Phật Tích (xã Phật Tích), lễ hội Kinh Dương Vương (phường Thuận Thành), hội Lim (xã Tiên Du), lễ hội Xương Giang (phường Bắc Giang), lễ hội Yên Thế (xã Yên Thế), lễ hội mùa xuân Tây Yên Tử (xã Tây Yên Tử), lễ hội chùa Vĩnh Nghiêm (phường Tân An), lễ hội đền Suối Mỡ (xã Nghĩa Phương), lễ hội đền Bà Chúa Kho (phường Vũ Ninh), lễ hội Đền Đô (phường Từ Sơn)...

Đối với người dân Bắc Ninh, lễ hội là nét đẹp văn hóa bất biến, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần cộng đồng. Năm 2026, công tác tổ chức và quản lý lễ hội trên địa bàn tỉnh có nhiều nét mới, trong đó điểm nhấn nổi bật là gia tăng các hoạt động trải nghiệm, mở rộng tương tác, hướng tới hình thành những sản phẩm du lịch lễ hội đặc trưng, bền vững.

Năm 2026, lễ hội đền Bà Chúa Kho lần đầu tiên được tổ chức gắn với Ngày hội văn hóa - du lịch phường Vũ Ninh với chủ đề "Điểm đến những miền di sản", diễn ra từ ngày 12/02 đến 18/3 (tức từ 25 tháng Chạp năm Ất Tỵ đến 30 tháng Giêng năm Bính Ngọ). Theo Phó Chủ tịch UBND phường Vũ Ninh Nguyễn Thị Hải, việc tổ chức lễ hội gắn với Ngày hội văn hóa - du lịch không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của Nhân dân và du khách mà còn hướng tới Kỷ niệm 750 năm ngày giỗ Bà Chúa Kho vào năm 2027. Phường đã chủ động xây dựng và triển khai phương án tổ chức lễ hội an toàn, văn minh, đậm bản sắc, đồng thời chú trọng bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phòng cháy chữa cháy, y tế, quản lý dịch vụ, giữ gìn văn minh lễ hội, vệ sinh môi trường và tăng cường công tác tuyên truyền, quảng bá.

Mùa xuân năm nay, xã Yên Thế sẽ tổ chức Tuần lễ hội Yên Thế từ ngày 11/3 đến 18/3 với chuỗi hoạt động quy mô, trang trọng tại nhiều di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn xã nhằm tưởng niệm Anh hùng dân tộc Hoàng Hoa Thám và Kỷ niệm 142 năm cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế (1884 - 2026). Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Yên Thế Trần Hoàng Biên cho biết: Tuần Lễ hội Yên Thế năm 2026 là sự kiện chính trị, văn hóa tiêu biểu của địa phương, có ý nghĩa sâu sắc trong việc tôn vinh truyền thống lịch sử cách mạng, giáo dục lòng yêu nước, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và quảng bá hình ảnh quê hương Yên Thế anh hùng.

Bên cạnh các nghi lễ truyền thống được tổ chức trang nghiêm, phần hội được đổi mới với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch đặc sắc như: Biểu diễn ca kịch lịch sử "Hùm thiêng Yên Thế", hát chèo, hát then, hát quan họ trên thuyền, múa rối nước, biểu diễn võ thuật, các giải thể thao quần chúng, hội trại thanh niên, trò chơi dân gian, tổ chức phiên chợ quê…

Giữ bản sắc văn hóa truyền thống

Hướng tới một mùa lễ hội an toàn, văn minh, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống, các địa phương chú trọng xây dựng kịch bản lễ hội khoa học, phân công rõ trách nhiệm từng bộ phận; tăng cường tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng trong thực hành lễ hội, đồng thời kiên quyết loại bỏ các hủ tục, hành vi phản cảm, thương mại hóa.

Ông Nguyễn Văn Đáp, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Chuẩn bị cho mùa lễ hội Xuân Bính Ngọ 2026, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã sớm ban hành Hướng dẫn công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn tỉnh sau sáp nhập, trong đó tiếp tục quán triệt, tuyên truyền và triển khai nghiêm các văn bản chỉ đạo của Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và của UBND tỉnh về quản lý và tổ chức lễ hội. Tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương trong quản lý lễ hội, đồng thời phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể, bảo đảm lễ hội diễn ra an toàn, văn minh, tiết kiệm, phù hợp phong tục tập quán của từng địa phương.

Sở cũng đề nghị Phòng Văn hóa - Xã hội cấp xã chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng kiểm tra, hướng dẫn, đôn đốc việc thực hiện các quy định về quản lý và tổ chức lễ hội. Trường hợp phát hiện tổ chức lễ hội không đúng quy định về nội dung, quy mô hoặc tự ý phục dựng nghi lễ, trò diễn truyền thống không phù hợp với bản sắc phải kịp thời lập biên bản, báo cáo cấp có thẩm quyền để xử lý theo quy định của pháp luật.

Theo tổng hợp của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hiện nay trên địa bàn tỉnh không có lễ hội cấp tỉnh. Đối với các lễ hội thuộc quy mô cấp huyện (trước sáp nhập), việc tổ chức được định hướng giao về các xã, phường. Trường hợp lễ hội có từ hai xã, phường trở lên cùng tham gia thì UBND cấp xã nơi có di tích chính gắn liền với lễ hội sẽ chủ trì, phối hợp với các địa phương liên quan xây dựng kế hoạch, phân công trách nhiệm rõ ràng. Trường hợp lễ hội do một xã, phường tổ chức, UBND cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện và có thể ủy quyền cho thôn, khu dân cư tổ chức nếu thấy đủ điều kiện và phù hợp thực tế, song việc ủy quyền phải thể hiện bằng văn bản, xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận.

UBND cấp xã cũng có trách nhiệm hướng dẫn các thôn, khu dân cư thực hiện đúng quy định về đăng ký hoặc thông báo tổ chức lễ hội theo Nghị định số 110/2018/NĐ-CP và các văn bản mới ban hành năm 2025. Ban Tổ chức lễ hội các cấp cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm, bảo đảm nội dung lễ hội thiết thực, tiết kiệm, phù hợp với nếp sống văn minh, truyền thống văn hóa dân tộc và đặc trưng vùng miền; không tổ chức nghi thức bạo lực, phản cảm, trái thuần phong mỹ tục. Ngoài ra, khuyến khích xã hội hóa trong công tác tổ chức, huy động nguồn lực hợp pháp để đầu tư tôn tạo di tích, cơ sở vật chất phục vụ lễ hội, bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch và đúng quy định.

Cùng với sự vào cuộc tích cực của cơ quan quản lý nhà nước, thì ý thức, thái độ ứng xử văn minh của người dân và du khách là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên một mùa lễ hội an toàn, lành mạnh, giàu bản sắc trên quê hương Bắc Ninh - Kinh Bắc.

Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh