Được tổ chức lần đầu tiên năm 2014, đến nay, Giải Marathon quốc tế Di sản Hạ Long (Halong Bay Heritage Marathon) thu hút hàng chục nghìn vận động viên trong và ngoài nước đến Quảng Ninh. Cùng với hành trình chinh phục cung đường ven Vịnh Hạ Long, người tham gia còn được kết hợp trải nghiệm cảnh quan, văn hóa và các dịch vụ du lịch của địa phương. Năm 2025, Halong Bay Heritage Marathon là giải marathon đầu tiên của Việt Nam được Liên đoàn Điền kinh thế giới trao Nhãn Thế giới (World Athletics Label Road Race), đồng thời được Tổ chức Chạy đường dài thế giới bình chọn là một trong 50 cung đường chạy đẹp nhất thế giới.

Giải Marathon quốc tế Di sản Hạ Long là giải đấu thuộc hệ thống Giải chạy di sản do Công ty trách nhiệm hữu hạn Đức Hương Anh (DHA Vietnam) xây dựng và trực tiếp tổ chức. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trí, Tổng Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Đức Hương Anh cho biết, ý tưởng phát triển Giải chạy di sản xuất phát từ mong muốn tôn vinh các giá trị di sản của Việt Nam thông qua thể thao. Vì vậy, tiêu chí quan trọng nhất là lựa chọn những cung đường đi qua các không gian giàu giá trị văn hóa, lịch sử và thiên nhiên để vận động viên vừa có thể hoàn thành một cuộc đua, vừa có cơ hội cảm nhận sâu hơn về vùng đất mình đặt chân tới. Theo ông Trí, khi người tham gia hiểu và yêu những giá trị ấy, họ sẽ có thêm lý do để quay trở lại với tư cách một du khách.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh cho biết: Cùng với Giải Marathon quốc tế Di sản Hạ Long, những năm qua, tỉnh đã tổ chức thành công nhiều giải đấu quốc gia và quốc tế như các giải golf, đua xe đạp, cờ vua, bóng chuyền bãi biển, bóng đá, cầu lông, pickleball… thu hút hàng chục nghìn vận động viên, du khách. Các giải đấu góp phần quảng bá hình ảnh Vịnh Hạ Long cùng nhiều điểm đến tiêu biểu của địa phương, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực đối với nhiều lĩnh vực như lưu trú, vận tải, thương mại, ẩm thực, dịch vụ; xây dựng hình ảnh Quảng Ninh là địa phương năng động, hiện đại. Đây là giải pháp hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế dịch vụ, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Nhiều địa phương trên cả nước cũng đang từng bước khai thác những loại hình thể thao phù hợp để hình thành các sản phẩm mang bản sắc riêng. Ở miền núi phía bắc, các giải chạy địa hình, trekking, leo núi tận dụng cảnh quan rừng núi, ruộng bậc thang và bản làng để mang đến trải nghiệm khám phá thiên nhiên, văn hóa. Duyên hải miền trung và Nam Trung Bộ phát triển mạnh các giải thể thao biển, lướt ván, chèo SUP, lặn biển...

Ở góc độ doanh nghiệp lữ hành, ông Nguyễn Công Hoan, Chủ tịch Hội đồng quản trị Flamingo Redtours, Trưởng ban Truyền thông và chuyển đổi số Hiệp hội Du lịch Việt Nam cho rằng: Cùng với sự thay đổi của nhu cầu thị trường, du lịch gắn với thể thao đang phát triển ngày càng đa dạng. Đối tượng của loại hình này không chỉ là những người trực tiếp thi đấu mà còn bao gồm khán giả, người thân đi cùng và các đoàn khách doanh nghiệp. Đây là nhóm khách có khả năng chi tiêu cao, thời gian lưu trú dài và nhu cầu trải nghiệm đa dạng, tạo giá trị lan tỏa cho nhiều lĩnh vực dịch vụ. Điều này đang mở ra dư địa lớn để các địa phương phát triển những sản phẩm du lịch mới thay vì chỉ khai thác tài nguyên theo cách truyền thống.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Công Hoan cũng chỉ ra một số hạn chế khiến loại hình du lịch này tăng trưởng chưa như kỳ vọng. Việt Nam hiện chưa có chiến lược quốc gia về phát triển du lịch thể thao; việc tổ chức các sự kiện chủ yếu vẫn do từng địa phương hoặc doanh nghiệp chủ động triển khai, thiếu quy hoạch tổng thể về sản phẩm, thị trường và lịch sự kiện. Hệ quả là nhiều giải đấu có mô hình tương đồng, thiếu bản sắc riêng, thậm chí trùng lặp về thời điểm tổ chức hoặc đối tượng hướng tới. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực phục vụ du lịch thể thao chưa đáp ứng yêu cầu khi lĩnh vực này đòi hỏi đội ngũ vừa am hiểu nghiệp vụ du lịch, vừa có kiến thức chuyên môn về từng môn thể thao, công tác tổ chức, an toàn và y tế. Đây là những vấn đề cần được giải quyết ở tầm chính sách nếu muốn hình thành một ngành du lịch thể thao phát triển bài bản và có sức cạnh tranh.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh cho rằng, du lịch thể thao đang trở thành động lực quan trọng để đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến. Mỗi địa phương cần khai thác lợi thế riêng về cảnh quan, văn hóa và hạ tầng để xây dựng hệ thống sản phẩm đặc trưng; gắn các giải đấu với hoạt động xúc tiến du lịch, quảng bá hình ảnh và chuỗi sự kiện văn hóa nhằm thu hút du khách. Quảng Ninh đang triển khai theo định hướng này thông qua việc xây dựng lịch sự kiện bốn mùa và mở rộng nhiều loại hình thể thao phù hợp với từng khu vực trong tỉnh.

Chia sẻ từ thực tiễn tổ chức các giải marathon di sản, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trí cho rằng: Để xây dựng một sự kiện thể thao có thương hiệu cần quá trình đầu tư lâu dài với nguồn lực lớn. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, cần có cơ chế hỗ trợ và đồng hành từ Nhà nước để khuyến khích đầu tư, tạo điều kiện hình thành những giải đấu quy mô lớn, có khả năng cạnh tranh ở tầm khu vực và quốc tế