Khi thanh âm "chạm" sắc màu

Sự xuất hiện của nhiều tác phẩm hội họa nổi tiếng Việt Nam trong MV Come My Way của ca sĩ Sơn Tùng M-TP mới đây đã gây chú ý với đông đảo khán giả. Trong MV, những tác phẩm như Nhớ một chiều Tây Bắc (sơn mài, 1955) của họa sĩ Phan Kế An hay Phố Hàng Mắm (sơn dầu, 1984) của danh họa Bùi Xuân Phái không chỉ đóng vai trò phông nền thị giác. Chúng trở thành một phần của câu chuyện nghệ thuật, góp phần tạo nên trải nghiệm đa giác quan nơi âm thanh, hình ảnh và ký ức văn hóa cùng cộng hưởng.

Cuối tuần qua, ca sĩ Võ Lê Vy ra mắt album Em và 30 gồm 11 ca khúc, kết hợp cùng triển lãm Thanh không của họa sĩ Lê Văn Trọng. Theo ca sĩ Võ Lê Vy, nếu âm nhạc đánh thức cảm xúc bằng thanh âm, thì hội họa giúp những cảm xúc ấy trở nên hữu hình qua màu sắc và hình khối. Sự giao thoa này mở ra trải nghiệm, đưa người xem không chỉ nghe bằng tai hay ngắm bằng mắt mà còn cảm nhận bằng toàn bộ thế giới nội tâm của mình.

Thực tế, những cuộc gặp gỡ âm nhạc và hội họa đã xuất hiện ở nhiều không gian, dự án trong nước. Nghệ sĩ violin Trịnh Minh Hiền từng thực hiện MV Tiến quân ca giữa không gian Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Tiếng đàn vang lên như cuộc đối thoại với những bảo vật quốc gia được trưng bày tại đây.

Tại Huế, dự án Chảy Concept đã đưa hội họa và âm nhạc thể nghiệm vào cùng một không gian sáng tạo, làm mờ ranh giới giữa người xem, người nghe và tác phẩm.

Ở Đà Lạt, triển lãm Nguyễn Tư Nghiêm - Đối thoại với nhạc cổ điển phương Tây từng tạo nên cuộc cộng hưởng giữa tranh và những giai điệu piano, violin, mở ra cách tiếp cận mới đối với di sản mỹ thuật Việt Nam...

Các bảo tàng mỹ thuật cũng không còn chỉ là nơi lưu giữ hiện vật và ký ức. Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, các chương trình hòa nhạc được tổ chức thường xuyên đã biến không gian vốn quen thuộc với tranh, tượng trở thành điểm hẹn của trải nghiệm liên ngành.

Trong khi đó, chuỗi chương trình Museumoon đang thử nghiệm mô hình đêm nhạc trong không gian di sản của Bảo tàng Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh. Khán giả tham dự vừa thưởng thức âm nhạc, cảm nhận các tác phẩm mỹ thuật trong hành trình thưởng thức nghệ thuật đa tầng cảm xúc.

Vượt qua đường biên nghệ thuật

Dù được tạo nên từ chất liệu khác nhau, âm nhạc và hội họa cùng hướng đến mục tiêu chung: đánh thức thế giới cảm xúc của con người. Nếu các bức tranh lưu giữ cảm xúc bằng màu sắc và đường nét, thì âm nhạc lại chuyên chở chúng qua thanh âm và nhịp điệu.

Bởi thế, hội họa có thể được xem là thứ âm nhạc dành cho đôi mắt, còn âm nhạc cũng là những bức tranh được vẽ nên trong tâm tưởng. Chính sự tương đồng trong bản chất ấy khiến hai loại hình này luôn có khả năng hòa quyện, bất chấp những khác biệt về hình thức biểu đạt.

Trong bối cảnh công chúng ngày càng tìm kiếm những trải nghiệm trọn vẹn hơn thay vì chỉ đơn thuần “xem” hoặc “nghe”, sự kết hợp giữa âm thanh và màu sắc đã trở thành lựa chọn tự nhiên của đời sống nghệ thuật đương đại.

Xu hướng này không chỉ diễn ra ở Việt Nam mà còn xuất hiện từ nhiều năm trước trên thế giới. Tại nhiều quốc gia, các bảo tàng đã chuyển mình từ những không gian trưng bày tĩnh sang những điểm đến sáng tạo năng động. Bảo tàng mỹ thuật thành điểm quay MV, hòa nhạc giữa các tác phẩm mỹ thuật, triển lãm đa giác quan ngày càng trở nên phổ biến. Thay vì giữ “lãnh địa” riêng, các bộ môn này bước vào cuộc đối thoại để tạo ra nhiều hình thức tiếp cận gần gũi hơn, sống động hơn.

Sự giao thoa giữa âm nhạc và hội họa đang tạo ra cây cầu kết nối. Người yêu nhạc biết đến một danh họa thông qua MV, hay khán giả trẻ lần đầu bước chân vào bảo tàng để dự hòa nhạc... là thành công của việc đưa nghệ thuật ra khỏi giới hạn quen thuộc để bước vào đời sống.

Cuộc gặp gỡ giữa các loại hình khác nhau cũng mở ra khả năng sáng tạo gần như vô tận, đồng thời giúp nghệ thuật thích ứng với sự thay đổi không ngừng của xã hội. Trong hành trình ấy, âm thanh cộng hưởng sắc màu không chỉ làm mới cách thưởng thức nghệ thuật, mà còn mở rộng cánh cửa để công chúng bước gần hơn tới các giá trị văn hóa trong đời sống đương đại.